Đầu tư phát triển ngành công nghiệp ICT là hướng đi đúng đắn của địa phương, nó cũng là bước đệm quan trọng để đưa TP Hồ Chí Minh trở thành đô thị thông minh.

Sức bật từ phát triển ICT

Những năm qua, ICT không chỉ trở thành thuật ngữ quen thuộc của các ngành kinh tế mà nó còn gắn bó “máu thịt” với công tác quản lý hành chính, điều hành của các tổ chức Đảng, của bộ máy chính quyền và của mọi hoạt động xã hội. Ở TP Hồ Chí Minh, nhiều người đã nói rằng: ICT như chiếc chìa khóa vạn năng, có thể mở toang cánh cửa để đi tới thành công. Có người lại ví von: Nếu không có ICT, giống như một người đi tới tương lai bằng đôi mắt mù lòa. Dù nói như thế nào đi nữa thì tầm quan trọng của ngành công nghiệp ICT đối với sự phát triển của xã hội ai cũng có thể cảm nhận được.

Gần đây, từ khóa “công nghiệp 4.0” là một chủ đề nóng, luôn được mọi người quan tâm. Một cuộc cách mạng về sản xuất thông minh, dựa trên các thành tựu đột phá trong lĩnh vực khoa học công nghệ, trở thành động lực mạnh mẽ cho sự phát triển của kinh tế ở một đô thị lớn như TP Hồ Chí Minh. Ở đây, ICT được coi là ngành kỹ thuật mũi nhọn, cho phép tạo ra cơ sở hạ tầng kết nối, trao đổi, thu thập, lưu trữ và xử lý nguồn thông tin khổng lồ của thế giới số và tạo ra các giá trị mới trong chuỗi sản xuất, phân phối sản phẩm cho thành phố. Chính các sản phẩm của ICT, đã đóng vai trò không nhỏ cho việc quyết định tăng năng suất lao động của các ngành công nghiệp khác ở thành phố hiện nay.

leftcenterrightdel
Hoạt động công nghệ phần mềm của FPT trên địa bàn TP Hồ Chí Minh

Với giá trị xuất khẩu các sản phẩm điện tử và linh kiện điện tử, TP Hồ Chí Minh hy vọng các sản phẩm công nghệ cao sẽ đóng góp hơn 1/3 tổng kim ngạch xuất khẩu của thành phố trong năm 2018. Ông Nguyễn Phương Đông, Phó giám đốc Sở Công Thương thành phố cho rằng quý 4-2018, xuất khẩu các sản phẩm từ ICT sẽ còn tăng mạnh và sẽ thu hút được nhiều nhà đầu tư lớn vào khu công nghệ cao.

Trên thực tế, các sản phẩm của ICT đã giúp TP Hồ Chí Minh chuyển mình trong các hoạt động kinh tế, xã hội. Trước hết phải nói đến dịch vụ công trực tuyến trong quản lý hành chính. Được trang bị các sản phẩm ICT với chức năng “một cửa điện tử”, cho phép tiếp nhận, xử lý, chuyển trả kết quả cũng như tra cứu về tình trạng xử lý hồ sơ của các cấp và người dân được thuận tiện hơn rất nhiều. Với công nghệ này, người dân giảm được 50-80% thời gian so với việc phải làm các thủ tục hành chính như trước đây. Các cấp quản lý cũng thuận tiện trong việc tiếp nhận, xử lý hồ sơ trên hệ thống và trả kết quả cho doanh nghiệp, người dân nhanh gấp 3, 4 lần so với trước. Các sản phẩm của ICT, cũng góp phần nâng cao chất lượng xây dựng các công trình hạ tầng đòi hỏi kỹ thuật cao như làm hầm Thủ Thiêm, làm đường ngầm cho hệ thống metro; trong giải quyết ùn tắc giao thông, quá tải hạ tầng; quản lý ô nhiễm môi trường; hay ứng dụng trong hoạt động y tế, giáo dục...

Hiện nay, Sở Khoa học và Công nghệ (KHCN) TP Hồ Chí Minh đang triển khai các chương trình nghiên cứu công nghệ thông tin phục vụ đô thị thông minh. Có 4 chương trình nghiên cứu KHCN được triển khai giai đoạn 2018-2020, tầm nhìn đến năm 2025, gồm: Chương trình Nghiên cứu xây dựng nền tảng thử nghiệm mở (Open testbed platform); Nghiên cứu mô hình hệ thống dữ liệu mở cùng các công cụ phân tích mạnh nhằm hỗ trợ các ứng dụng về quản lý cũng như khai thác, sử dụng; Nghiên cứu phát triển các ứng dụng trên nền tảng vạn vật kết nối (Internet of Things - IoT), các giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các giải pháp bảo mật, an ninh mạng; Phát triển các ứng dụng điển hình cho đô thị thông minh và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

leftcenterrightdel
Chuyên gia nước ngoài hướng dẫn sinh viên kiểm tra máy móc bằng công nghệ thông tin

Tăng trưởng ấn tượng từ công nghệ cao

Là một trong số nhóm ngành dịch vụ ưu tiên hàng đầu của TP Hồ Chí Minh, ICT tạo tốc độ tăng trưởng cao trong 5 năm gần đây (đạt 16,5%/năm, sản lượng sản xuất chiếm trên 27% so với cả nước). Năm 2017, ngành công nghiệp ICT của thành phố có sự tăng trưởng khá đột biến, chỉ số IIP tăng 39,11% so với năm 2016. Mặc dù chỉ có hơn 260 doanh nghiệp tham gia sản xuất trên địa bàn, nhưng đã tạo mức tăng trưởng khá ấn tượng. Có người đã nói: Đó là sức bật của những ước mơ đẹp và của những khát vọng lớn. Đặc biệt, từ tháng 8-2017 đến nay, công nghiệp ICT đã có mức tăng trên 30% nhờ việc áp dụng công nghệ, khoa học kỹ thuật trình độ cao từ các dự án của các tập đoàn kinh tế thế giới. Tập đoàn Samsung của Hàn Quốc trong lĩnh vực công nghệ bán dẫn, công nghệ vi mạch, bo mạch điện tử… là một điển hình nổi bật.

Đến Công viên phần mềm Quang Trung, hay Khu công nghệ cao thành phố, chúng tôi cảm giác như lạc vào một thiên đường của công nghệ hiện đại, tinh xảo. Với việc đầu tư cơ sở hạ tầng khá cơ bản, hai “thánh địa ICT” của TP Hồ Chí Minh đã thu hút được nhiều dự án lớn của các tập đoàn quốc tế như Intel, Nidec... đầu tư sản xuất các sản phẩm bán dẫn, công nghệ vi mạch, bo mạch điện tử. Với khát vọng phát triển của mình, thành phố còn thu hút được nhiều dự án sản xuất, gia công phần mềm, sản xuất sản phẩm sử dụng năng lượng mặt trời thay thế năng lượng điện (pin năng lượng mặt trời, thiết bị chiếu sáng, thiết bị gia dụng…) lắp đặt trong các tòa nhà thông minh, nhằm hưởng ứng chủ trương tiết kiệm năng lượng của các doanh nghiệp lớn trong và ngoài nước.

Không chỉ có vậy, nhiều hợp đồng sản xuất các sản phẩm điện tử sử dụng chip được làm ra trong nước, như bo mạch điều khiển chiếu sáng đường, khóa xe container... ở TP Hồ Chí Minh được khách hàng rất quan tâm. Những sản phẩm đó cũng được bán rộng rãi trên thị trường. Thời gian gần đây, thành phố như một miền đất hứa, thu hút nhiều doanh nghiệp nước ngoài đưa vốn vào đầu tư các dự án ICT. Chính điều này đã góp phần để kim ngạch xuất khẩu của TP Hồ Chí Minh trong 10 tháng đầu năm 2017 đạt khoảng 29,1 tỷ USD, trong đó riêng giá trị xuất khẩu của các doanh nghiệp tại Khu công nghệ cao là gần 8,4 tỷ USD. Trong 9 tháng của năm 2018, kim ngạch xuất khẩu 24,66 tỷ USD (tăng 6% so với cùng kỳ năm 2017), trong đó ICT tăng gần 12%.

Hiến kế để phát triển ICT

Hướng tới xây dựng thành phố thông minh, lãnh đạo TP Hồ Chí Minh đang dành sự quan tâm đặc biệt để phát triển công nghiệp ICT, nhất là các chính sách ưu đãi dành cho các doanh nghiệp (DN) trên địa bàn thành phố. Việc lãnh đạo thành phố thường xuyên tổ chức các buổi gặp gỡ đối thoại và lắng nghe ý kiến của các DN, đã chứng minh rõ cho điều đó. Mới đây, tại hội nghị đối thoại lần thứ 181 của Hệ thống Đối thoại Doanh nghiệp - Chính quyền thành phố, do Trung tâm Xúc tiến đầu tư TP Hồ Chí Minh tổ chức nói về ICT, có rất nhiều DN trên địa bàn dự và tham gia ý kiến trao đổi.

Tại hội nghị này, ông Trần Anh Tuấn, Phó chủ tịch Hội Tin học TP Hồ Chí Minh, chia sẻ: Trong đổi mới sáng tạo, phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp, rất cần DN lớn làm bệ đỡ. Họ vừa đầu tư, vừa là đối tác và là khách hàng của DN khởi nghiệp. Song cũng cần thấy rằng, các chính sách đang dành sự ưu tiên nhiều cho DN lớn. Chẳng hạn như trong xây dựng đô thị thông minh với những DN lớn như VNPT, FPT,… được ưu ái hơn, trong khi DN nhỏ thì không thể tham gia dù có sản phẩm tốt hơn. Điều này tạo sự độc quyền, không tốt cho đổi mới sáng tạo. Cũng vẫn là lo ngại chuyện “độc quyền”, ông Nguyễn Xuân Hiền, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Ingreetech, cho biết: “Không chỉ dự án lớn mà dự án nhỏ cũng độc quyền. Ví như mua sắm công ở huyện vẫn không có đấu thầu, và nếu có thì những doanh nghiệp nhỏ như chúng tôi không được tham gia. Với dự án đô thị thông minh, chúng tôi rất mong muốn được hợp tác cùng các doanh nghiệp lớn để chung tay hoàn thiện mô hình này”.

Thấu hiểu những trăn trở và mong muốn của DN, đồng chí Trần Vĩnh Tuyến,  Phó chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh chia sẻ: Để phát triển đô thị thông minh, thành phố rất cần sự tương tác với các DN lớn nhỏ và người dân. Tới đây thành phố sẽ xây dựng một trung tâm dữ liệu lớn và mời gọi các DN tham gia đấu thầu. Thành phố cũng mong muốn có sự đóng góp của DN qua đề án này bằng các sản phẩm cụ thể, không có sự độc quyền để sớm đưa kinh tế thành phố đi lên. Lãnh đạo thành phố sẽ có các buổi làm việc với các tập đoàn lớn của ngành điện, nước, viễn thông… để giới thiệu các sản phẩm của DN ICT ra thị trường. Đây là cách làm để tạo ra hướng mở cho thị trường, nhất là thị trường công. Tới đây, để thúc đẩy sự phát triển hơn nữa của ICT, TP Hồ Chí Minh cũng đã triển khai nhiều biện pháp nhằm hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn cho DN về thuế thu nhập DN, thuế giá trị gia tăng (VAT), đầu tư phát triển công viên phần mềm Quang Trung, triển khai chương trình kích cầu theo Quyết định số 50/2015/QĐ-UBND (đối với những DN có sản phẩm tốt sẽ được hỗ trợ về lãi suất 50-100%).

Với khát vọng phát triển kinh tế cao, bền vững, TP Hồ Chí Minh đang nỗ lực hoàn thành Đề án “Xây dựng thành phố trở thành đô thị thông minh giai đoạn 2017-2020, tầm nhìn đến năm 2025” và ICT là một trong những ngành chủ lực để hoàn thiện đề án đó. Để thực hiện mục tiêu này, lãnh đạo thành phố cùng đội ngũ DN trên địa bàn đang nỗ lực không ngừng, hòa mình vào cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 với niềm tin thành công. Bằng sự quan tâm, đầu tư lớn của lãnh đạo thành phố, hy vọng ICT sẽ trở thành ngành công nghiệp chủ lực, tạo cơ sở hỗ trợ các ngành khác phát triển và đẩy nhanh hơn nữa quá trình chuyển dịch kinh tế của TP Hồ Chí Minh trong thời gian tới, sớm đưa thành phố trở thành đô thị thông minh bậc nhất trong một tương lai gần.

Bài và ảnh: LẠC TRANH