leftcenterrightdel
Nước non Cao Bằng

CVĐC toàn cầu Non nước Cao Bằng có diện tích hơn 3.000km2, trải dài trên địa bàn 6 huyện biên giới của tỉnh Cao Bằng, gồm: Hà Quảng, Trà Lĩnh, Quảng Uyên, Trùng Khánh, Hạ Lang, Phục Hòa và một phần diện tích các huyện Hòa An, Nguyên Bình và Thạch An. Theo các chuyên gia UNESCO, tại CVĐC toàn cầu Non nước Cao Bằng tồn tại những dấu tích lịch sử 500 triệu năm của vỏ Trái Đất. Đặc biệt, khác với CVĐC toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn chủ yếu còn đang ở giai đoạn “trẻ” thì ở Cao Bằng đã ở giai đoạn “trưởng thành” và “già”. Quá trình karst hóa sâu rộng đã sản sinh ra nhiều diện tích đất màu mỡ, phì nhiêu, cộng với điều kiện khí hậu khá ôn hòa, ít xảy ra thiên tai, hạn hán, lụt lội, sạt lở… Nhiều điểm di sản địa chất có giá trị đã được chuyên gia UNESCO xác định là: Đứt gãy sâu Cao Bằng - Tiên Yên, hồ Thang Hen, hang luồn, địa hình karst sót dạng tháp, chóp xen kẽ chuỗi thung lũng karst, cao nguyên karst, cảnh quan karst già ở khu vực Lục khu huyện Hà Quảng, bazan cầu gối đèo Mã Phục, dịch trượt bằng ở huyện Quảng Uyên...

Còn theo PGS, TS Trần Tân Văn, Viện trưởng Viện Khoa học địa chất và khoáng sản, người đã làm cả hai hồ sơ CVĐC toàn cầu để trình UNESCO, có một sự khác biệt cơ bản giữa hai công viên. Đó là, CVĐC toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn hoành tráng, khô khát, mạnh mẽ, trong khi CVĐC toàn cầu Non nước Cao Bằng rất xanh, mềm mại, dịu dàng. Mặt khác, CVĐC toàn cầu Non nước Cao Bằng có giá trị đặc biệt về mặt lịch sử. Công viên có Khu di tích quốc gia đặc biệt Pác Bó - nơi Bác Hồ ở khi trở về nước lãnh đạo cách mạng năm 1941, rừng Trần Hưng Đạo - nơi thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân…

leftcenterrightdel
Động Ngườm Ngao - một điển hình về hệ thống hang động ở Cao Bằng

CVĐC toàn cầu Non nước Cao Bằng hiện tồn tại sự giao thoa văn hóa của 8 dân tộc (Tày, Nùng, Mông, Dao, Sán Chỉ, Lô Lô, Kinh, Hoa). Mỗi dân tộc đều có những di sản văn hóa truyền thống độc đáo riêng. Cùng đó, nơi đây còn có nhiều danh lam, thắng cảnh, di tích lịch sử-văn hóa nổi tiếng trong nước và quốc tế như: Suối Lênin, thác Bản Giốc, hồ Thang Hen, Vườn Quốc gia Phia Oắc - Phia Đén, Khu bảo tồn loài sinh cảnh vượn Cao Vít… Trong số này, thác Bản Giốc là thắng cảnh nổi tiếng nhất, là thác nước hùng vĩ và đẹp nhất của Việt Nam, thuộc địa phận xã Ðàm Thủy, huyện Trùng Khánh. Thác có độ cao trên 30m với nhiều khối nước lớn đổ xuống qua nhiều tầng đá vôi. Ngoài ra, Khu bảo tồn loài sinh cảnh vượn Cao Vít nằm trên địa bàn ba xã Phong Nặm, Ngọc Côn và Ngọc Khê của huyện Trùng Khánh luôn thu hút sự quan tâm của các nhà khoa học và những người ưa khám phá. Vượn Cao Vít không đuôi, tay dài, con trưởng thành nặng khoảng 7-8kg. Con đực toàn thân màu đen và có chỏm mào trên đỉnh đầu. Con cái trưởng thành lông vàng, có mảng lông đen và không có chỏm. Con non lông màu vàng. Đây là loài vượn có nguy cơ tuyệt chủng cao, đã được ghi danh vào Sách Đỏ của thế giới.

Danh hiệu CVĐC toàn cầu UNESCO là danh hiệu quan trọng của UNESCO trong lĩnh vực khoa học tự nhiên. Tháng 7-2017, UNESCO đã cử chuyên gia đến Việt Nam để thẩm định tại chỗ hồ sơ CVĐC Non nước Cao Bằng. Ngày 12-4-2018, tại Paris (Pháp), UNESCO đã chính thức thông qua Nghị quyết công nhận CVĐC Non nước Cao Bằng là CVĐC toàn cầu.

Bài và ảnh: VŨ TUYẾT CHINH