Phóng viên (PV): Thưa ông, cơ duyên nào dẫn ông đến với mối quan hệ gắn bó với Việt Nam và giữ chức Chủ tịch Hội Hữu nghị Nhật Bản-Việt Nam tại thành phố Sakai?

Ông Kato Hitoshi: Từ khi Tổng Lãnh sự quán Việt Nam chuyển về Sakai (năm 2008), tôi thường xuyên có cơ hội được hỗ trợ và hợp tác trong các hoạt động của cơ quan này tại Nhật Bản. Mỗi khi Việt Nam có các đoàn công tác của Chính phủ sang thăm, Tổng Lãnh sự quán Việt Nam thường sắp xếp cho tôi có cơ hội được chào hỏi và làm việc, trong đó có các nguyên thủ của Nhà nước Việt Nam. Trong  chuyến thăm Nhật Bản của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang vào năm 2014, tôi đã có buổi làm việc riêng với ngài. Khi đó, tôi đang là Chủ tịch Hội Giao lưu quốc tế tại Sakai. Trước khi bắt đầu buổi làm việc, tôi có gửi cho ngài Trương Tấn Sang danh thiếp của mình. Trong buổi làm việc, ngài Trương Tấn Sang đã nói với tôi: “Tôi biết ông đang thực hiện rất nhiều hoạt động giao lưu quốc tế với các nước. Tuy nhiên, tôi mong muốn ông hãy hỗ trợ thúc đẩy hơn nữa các hoạt động giao lưu của Việt Nam với quốc tế và ngược lại”. Khi tiếp nhận ý kiến đó của ngài Trương Tấn Sang, tôi đã đề xuất thành lập Hội Hỗ trợ giao lưu kết nối giữa Việt Nam và Nhật Bản. Vào tháng 8-2012, Hội Hữu nghị Nhật Bản-Việt Nam tại Sakai đã được thành lập. Các vị Tổng lãnh sự nhiều thế hệ của Tổng Lãnh sự quán Việt Nam là Chủ tịch danh dự của hội chúng tôi.

leftcenterrightdel
Đại diện Hội Hữu nghị Nhật Bản-Việt Nam tại thành phố Sakai tặng hoa chào mừng đoàn công tác. Ảnh: ĐỨC NGHĨA

PV: Được biết, Tàu 015-Trần Hưng Đạo thực hiện chuyến thăm Nhật Bản lần này có sự đóng góp công sức của ông. Ông có thể giới thiệu về quá trình này?

Ông Kato Hitoshi: Điều khiến tôi nỗ lực hết sức mình trong việc chuẩn bị cho sự kiện tàu Hải quân nhân dân Việt Nam tới thăm thành phố Sakai có những nguyên nhân riêng. Chúng ta đều biết rằng, thành phố Sakai và Hội An đã có mối quan hệ giao thương rất phát triển từ khoảng 400 năm trước. Vào thời kỳ đó, các chuyến tàu của thương nhân hai nước đã cập cảng của nhau, xây dựng mối quan hệ giao lưu buôn bán rất thịnh vượng. Tôi mong muốn tàu Hải quân Việt Nam ghé thăm Sakai để từ đó thắt chặt hơn nữa mối quan hệ giao lưu mà cha ông ta đã gây dựng từ xa xưa. Ban đầu, khi tôi đề xuất về mong muốn này với các bạn Việt Nam, tôi đều nhận được sự phản hồi là rất khó để thực hiện vì chưa có tiền lệ. Sau đó, tôi đã đề nghị sự giúp đỡ từ Tổng Tham mưu trưởng Bộ Quốc phòng Nhật Bản-ông Kawano. Ngày 2-8-2017, tôi đã cầm theo thư của ông Kawano tới Hải Phòng, Việt Nam gặp Phó tư lệnh Quân chủng Hải quân nhân dân Việt Nam Nguyễn Trọng Bình. Tôi đã trình bày với ông Bình: “Năm sau (2018) là năm kỷ niệm 45 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Nhật Bản và kỷ niệm 10 năm Tổng Lãnh sự quán Việt Nam chuyển về thành phố Sakai nên nhân dấu mốc quan trọng này, tôi rất mong muốn tàu Hải quân nhân dân Việt Nam sẽ ghé thăm thành phố Sakai”. Ông Bình có trả lời tôi rằng: “Hải quân Việt Nam cần phải xin ý kiến chỉ đạo của Bộ Quốc phòng và sẽ sớm hồi âm”. Ngay ngày hôm sau (3-8-2017), Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam đã nhận được hồi âm về đề nghị gửi thư mời chính thức cho Hải quân Việt Nam. Sau khi trở về Nhật Bản, tôi đã báo cáo với Tổng tư lệnh Lực lượng Phòng vệ biển Nhật Bản, ông Murakawa. Phía Nhật Bản đã nhanh chóng gửi thư mời chính thức cho Việt Nam. Sau đó, nhờ có sự hỗ trợ của Chính phủ, Đại sứ quán và sự vào cuộc của cơ quan chức năng hai nước mà ngày hôm nay tàu Hải quân Việt Nam đã tới thăm Nhật Bản và hiện diện tại Sakai.

PV: Mốc 45 năm thiết lập quan hệ ngoại giao rất quan trọng. Theo ông, quan hệ đối tác chiến lược giữa Việt Nam và Nhật Bản những thập niên tiếp theo sẽ diễn ra như thế nào?

Ông Kato Hitoshi: Tôi nghĩ rằng, mối quan hệ giữa Việt Nam và Nhật Bản sẽ ngày càng phát triển mạnh mẽ và sâu sắc hơn nữa trên nhiều lĩnh vực giống như 400 năm trước cha ông chúng ta đã xây dựng nên mối quan hệ hữu hảo thịnh vượng.

PV: Mong muốn và mục tiêu của ông là gì để không ngừng củng cố và vun đắp phát triển mối quan hệ Nhật Bản-Việt Nam?

Ông Kato Hitoshi: Đây là lần đầu tiên tàu Hải quân nhân dân Việt Nam thăm Nhật Bản (hai thành phố Yokosuka, Sakai). Khi tàu Trần Hưng Đạo thăm thành phố Sakai, người dân của thành phố đã rất hạnh phúc được đón tiếp đoàn công tác của Hải quân nhân dân Việt Nam. Việc Tổng tư lệnh Lực lượng Phòng vệ biển Nhật Bản ông Murakawa đã tới Sakai tham dự tiệc chiêu đãi đón tiếp Hải quân nhân dân Việt Nam; Tư lệnh Lực lượng Phòng vệ biển khu vực, ông Ike Taro, phát biểu chào mừng đoàn đã thể hiện tầm quan trọng của chuyến thăm, đánh dấu một mốc mới trong quan hệ giữa hải quân hai nước nói riêng quan hệ Việt Nam-Nhật Bản nói chung. Vì thế, tôi rất kỳ vọng vào tương lai của hai nước. Tôi đã đề nghị với ông Murakawa, Tổng tư lệnh Lực lượng Phòng vệ biển Nhật Bản về kế hoạch năm tới, khi tàu diễn tập của Lực lượng Phòng vệ biển Nhật Bản thăm Đà Nẵng, quân nhạc của Hải quân Việt Nam và Lực lượng Phòng vệ biển Nhật Bản sẽ cùng biểu diễn. Hằng năm, tàu Lực lượng Phòng vệ biển Nhật Bản đều nhiều lần ghé Sakai. Vì vậy, sau này, tôi cũng như người dân thành phố sẽ rất vui mừng nếu một năm một lần được đón tiếp tàu của Hải quân nhân dân Việt Nam ghé thăm...

PV: Trân trọng cảm ơn ông!     

Sinh năm 1930, tại Kanagawa, ông Kato Hitoshi tốt nghiệp Khoa Chính trị, ngành pháp luật, Đại học Kei năm 1964. Năm 1967, ông trúng cử Nghị sĩ Hội đồng thành phố Sakai lần đầu tiên và sau đó trúng cử liên tiếp 11 kỳ bầu cử (44 năm). Năm 1977, ông hoàn thành chương trình học thạc sĩ, tiến sĩ tại Đại học California Coast (Mỹ), nhận bằng tiến sĩ về chính trị. Ông được vinh dự trao nhiều bằng khen, huy chương vì những đóng góp của mình từ Nhật Bản, Mỹ, Indonesia, Việt Nam và nhiều nước trên thế giới. Tháng 7-2016, ông được bổ nhiệm là thành viên Hội đồng Tư vấn phát triển kinh tế-xã hội tỉnh Bình Định và gần đây được nhận Huân chương Hữu nghị của Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

TUẤN ANH - DUY KHÁNH (thực hiện từ Sakai)