Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công bố, dịch Ebola đã chính thức trở lại.

Tuy nhiên, “may mắn”, theo WHO, khu vực này cách xa thủ đô Kin-sa-xa (Kinshasa) tới 1.300km, là một vùng rất hẻo lánh và ít dân nên ổ dịch sẽ không thể bùng phát nhanh.

Vi-rút Ebola lần đầu tiên được phát hiện tại Công-gô vào năm 1976. Từ đó trở đi, đã có 9 cuộc bùng phát dịch bệnh tại quốc gia này. Cuộc bùng phát mới nhất của dịch Ebola tại Công-gô là vào năm 2014, gây ra cái chết cho hơn 40 người. Trên phạm vi toàn cầu, Ebola được xác định là một trong những dịch bệnh nguy hiểm nhất. Trong hai năm 2014 và 2015, hơn 11.000 người đã thiệt mạng khi dịch Ebola bùng phát tại Tây Phi, chủ yếu tại các nước như Guy-nê (Guinea), Si-ê-ra Lê-ông (Sierra Leone) và Li-bê-ri-a (Liberia). Dịch bệnh này gây những làn sóng hoảng loạn vượt Đại Tây Dương, chạm đến cả Mỹ và châu Âu.

Với những nỗ lực của WHO và sự vào cuộc của cả hệ thống y tế thế giới, dịch bệnh Ebola tại châu Phi đã dần lắng xuống. Tuy nhiên, một trong những câu hỏi lớn nhất về Ebola vẫn chưa có lời giải đáp: Liệu rằng chúng có khả năng tái phát trên những người đã được chữa khỏi? Nếu nguy cơ này trở thành hiện thực, nhân loại sẽ phải đối mặt với một thảm họa thực sự trên quy mô toàn cầu chứ không riêng tại châu Phi.

leftcenterrightdel
Vắc-xin ngừa vi-rút Ebola đang được nghiên cứu và phát triển. Ảnh: USnews 
Ebola là chủng vi-rút nguy hiểm lây lan qua dịch cơ thể, đã giết chết một nửa số người nhiễm nó. Các chuyên gia y tế từng cho rằng, nếu được điều trị kịp thời, đúng phương pháp, vi-rút này sẽ bị loại trừ và bệnh nhân hoàn toàn có thể bình phục. Tuy nhiên, thực tế, ngày 9-10-2015, Pau-lin Cáp-phơ-ki (Pauline Cafferkey), một y tá người Xcốt-len (Scotland) đã trở thành trường hợp đầu tiên tái phát bệnh tại châu Âu. 9 tháng trước đó, Pau-lin được xuất viện sau khi được điều trị và nhận kết quả âm tính với Ebola. Các chuyên gia y tế tại Bệnh viện Roi-an Phri (Royal Free), Anh, xác định: Vi-rút Ebola, bằng cách nào đó, vẫn tồn tại và đã quay trở lại gây rối loạn nghiêm trọng trong hệ thần kinh của Pau-lin và dịch tủy của bệnh nhân này cho kết quả dương tính với sự tồn tại của Ebola.

Trường hợp Pau-lin không phải là duy nhất. Tháng 8-2014, Cro-di-ơ (Crozier), một bác sĩ người Mỹ bị nhiễm Ebola tại Si-ê-ra Lê-ông. Cro-di-ơ được chuyển về Mỹ và điều trị tại Bệnh viện Đại học Ê-mô-ri (Emory). Đầu tháng 10-2015, tại một hội nghị bệnh truyền nhiễm, Cro-di-ơ đã kể chi tiết những gì ông phải chịu đựng. Khoảng 10 tuần kể từ triệu chứng đầu tiên, Cro-di-ơ gặp vấn đề nghiêm trọng về thị lực. Khi xuất viện, vi-rút Ebola không còn xuất hiện trong máu và nước tiểu của Cro-di-ơ nhưng sau đó lại được tìm thấy trong tinh trùng. Ông cũng gặp phải các vấn đề về chi dưới, đi lại khó khăn, đau thắt lưng, viêm gân và luôn thường trực một cảm giác kim chích dưới chân…

Theo thống kê sơ bộ, có khoảng 25% bệnh nhân, tương đương 13.000 người, sau khi điều trị Ebola gặp phải tình trạng như bác sĩ Cro-di-ơ. Trong khi đó, những trường hợp bình phục tốt sau điều trị được ghi nhận còn quá ít. Cho đến hiện tại, chưa một nhà khoa học hay bác sĩ nào dám khẳng định họ thực sự hiểu về Ebola. Và ngày càng có nhiều bằng chứng liên quan đến sự tái phát và quay trở lại của vi-rút Ebola trên cơ thể người bệnh bình phục.

Mặt khác, vi-rút Ebola còn nguy hiểm ở chỗ, nhiều trường hợp bị lây nhiễm nhưng không biểu hiện các triệu chứng điển hình. Theo nghiên cứu của các nhà khoa học thuộc Đại học Xtan-phót (Stanford), Mỹ, những người nhiễm bệnh do vi-rút Ebola gây ra không phải lúc nào cũng có những triệu chứng thường thấy như chảy máu, buồn nôn, tiêu chảy và sốt. Vì thế, tình hình dịch bệnh rất khó xác định.

Nhằm ngăn ngừa từ gốc vi-rút Ebola, nhiều trung tâm nghiên cứu y học trên thế giới đã bắt tay vào điều chế vắc-xin. Viện Pa-xtơ (Pasteur), Pháp đã phát triển hai loại vắc-xin. Một trong số đó là biến thể của vắc-xin ngừa sởi, cung cấp cho cơ thể một loại vi-rút yếu vô hại nhằm gây ra phản ứng miễn dịch, bảo vệ con người trong trường hợp tiếp xúc với nguy cơ lây nhiễm. Công ty dược phẩm Merck & Co. của Mỹ cũng đang tiến hành thử nghiệm một loại vắc-xin Ebola mới. Kết quả thử nghiệm cho thấy, vắc-xin Ebola của Merck có hiệu quả 100% khi được thử nghiệm trên những người thường xuyên tiếp xúc với loại vi-rút chết người này tại Guy-nê. Tuy nhiên, phải đến giữa năm 2018, vắc-xin của Merck mới được chính thức đưa ra thị trường.

QUANG HUY (Theo Reuters)