Rõ ràng TPP là một miếng ngon khó bỏ, nhưng liệu Mỹ có thể tái gia nhập hiệp định này với các điều khoản thỏa thuận tốt hơn cho họ? Sức ép nào khiến Tổng thống Mỹ làm như vậy?

Trong các phát biểu gần đây, Tổng thống Donald Trump luôn nhấn mạnh vào thành tích tạo được nhiều việc làm và thúc đẩy nền kinh tế Mỹ. Đó là những thành tựu đáng ghi nhận, nhưng những biện pháp ông đưa ra chưa thể giúp kinh tế Hoa Kỳ phát triển mạnh mẽ và ổn định lâu dài. Gần đây nhất, việc Mỹ áp thuế lên 1.300 mặt là một ví dụ điển hình. Mỹ không thể chơi bài ngửa về kinh tế với Trung Quốc theo cách song phương bởi Trung Quốc không những là một nền kinh tế mạnh mà còn đang là nước đứng đầu về nắm giữ trái phiếu của Mỹ. Do vậy, Mỹ chỉ còn cách dựa vào hợp tác kinh tế đa phương để bảo đảm phát triển kinh tế của mình một cách ổn định.

leftcenterrightdel
Tổng thống Donald Trump. Ảnh: Getty

Sức mạnh của một quốc gia phụ thuộc chủ yếu vào tiềm lực quân sự, ngoại giao và kinh tế. Mỹ sẽ không thể dẫn dắt kinh tế thế giới theo ý mình nếu tiếp tục duy trì hợp tác song phương theo hướng đi hiện nay của ông Donald Trump. Có lẽ chính vì nhận ra điều này nên ông Donald Trump đã hối thúc các cố vấn kinh tế tìm đường quay lại TPP.

Nhưng TPP giờ đã khác. Một TPP không có Mỹ và 11 nước còn lại đã thông qua hiệp định này với tên gọi mới: Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) vào tháng 3 vừa qua. Đáng lưu ý, CPTPP ngưng 20 điều khoản của TPP và phần lớn trong 20 điều khoản này là những điều kiện do Mỹ đề xuất trong đàm phán.

Khi đàm phán TPP, Mỹ là nước có lợi thế lớn và được hưởng lợi lớn nhất, nhưng Mỹ sẽ gặp rất nhiều khó khăn khi gia nhập CPTPP. Cửa của CPTPP vẫn mở bởi 11 nước trong CPTPP dùng từ “ngưng” chứ không phải “hủy bỏ” 20 điều khoản trên. Các nước thành viên CPTPP đều biết rõ một thực tế nếu không có Mỹ chỉ chiếm 13% kinh tế toàn cầu và con số này sẽ là 40% nếu Mỹ tham gia. Rõ ràng, CPTPP sẽ mạnh hơn nếu có sự tham gia của Mỹ.

Tuy vậy, một mặt Mỹ phải đàm phán với các nước trong CPTPP để có được những điều khoản “có lợi hơn” cho Mỹ như ông Donald Trump mong muốn. Mặt khác, Mỹ phải có được sự đồng thuận với từng nước trong 11 nước thành viên CPTPP bởi chỉ cần một nước bỏ phiếu phủ quyết thì Mỹ không thể gia nhập.

Khi còn đương nhiệm, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ash Carter nói “TPP quan trọng như một tàu sân bay”. Cách ví von đó không sai bởi ngay cả người trong giới quân sự như ông cũng nhận ra sức mạnh của kinh tế có ý nghĩa rất lớn trong việc tăng cường sức mạnh quốc gia, giúp tăng khả năng cạnh tranh của Mỹ trên toàn cầu.

CPTPP là một miếng ngon khó bỏ bởi các chuyên gia kinh tế đều đánh giá đây là một hiệp định tiến bộ nhất từ trước đến nay. Giờ vẫn chưa muộn để Mỹ quay lại hiệp định này.

NGỌC HẢI