Dù cố vấn thái tử kế vị nói là “khởi động” dự án, vậy nhưng trên thực tế còn phải chờ khoảng vài tháng nữa, sau khi có kết quả đấu thầu để chọn ra một công ty đủ điều kiện thi công dự án khổng lồ trị giá khoảng 750 triệu USD này.

Tuyên bố đầy tính khiêu khích trên được đưa ra trong bối cảnh Saudi Arabia dẫn đầu một nhóm nước ở vùng Vịnh từ hơn một năm qua “tẩy chay” Qatar bằng một loạt biện pháp bao vây kinh tế, vì cho rằng nước này tài trợ khủng bố và có những hành động không thích hợp khác. Trong cuộc khủng hoảng ngoại giao bùng nổ ở vùng Vịnh từ tháng 6-2017 này, Saudi Arabia và các nước ủng hộ đã phong tỏa cả trên bộ, trên không và trên biển đối với Qatar. Nhưng Qatar trong suốt thời gian qua đã cho thấy khả năng chống chọi lại các biện pháp trừng phạt này một cách đáng ngạc nhiên. Rất tài tình, vương quốc này vẫn duy trì được các kết nối trên không và trên biển với thế giới bên ngoài và hầu như đã vượt qua được sức ép tài chính của Saudi Arabia và các nước.

leftcenterrightdel
Việc đào con kênh tại khu vực biên giới cách Qatar hơn 1km này sẽ tạo ra tấm “rào chắn” bằng nước và biến Qatar từ một bán đảo thành một quốc đảo. Ảnh: Washingtonpost

Vì vậy, dự án đào kênh Salwa nếu được thực thi sẽ là một “cú siết chặt” nhằm tiếp tục bao vây, cô lập Qatar, buộc nước này phải khuất phục trước sức ép của Saudi Arabia và các đồng minh. Việc đào con kênh tại khu vực biên giới cách Qatar hơn 1km này sẽ tạo ra tấm “rào chắn” bằng nước và biến Qatar từ một bán đảo thành một quốc đảo.

Đường biên giới trên đất liền duy nhất của Qatar tiếp giáp với Saudi Arabia được coi là một trong những công cụ gây sức ép mạnh mẽ của Riyadh đối với chính quyền Doha. Đường biên giới này đã bị đóng cửa từ hồi tháng 6 năm ngoái. Binh lính của Saudi Arabia đã kiểm soát việc qua lại ở khu vực được coi là kết nối trên mặt đất cuối cùng của Qatar với bán đảo Arabia. Điều đó gây tác động tiêu cực đến Qatar bởi nước này phải phụ thuộc vào Saudi Arabia trong các hoạt động giao thương khác nhau.

Theo dự án, dọc con kênh Salwa dài 60km, rộng 200m, sâu 15 đến 20m, Saudi Arabia sẽ xây một loạt khách sạn, biệt thự nghỉ dưỡng cao cấp và các cầu tàu dành cho du thuyền cùng nhiều cơ sở hạ tầng giải trí khác. Ngoài ra, sẽ có thêm 3 hải cảng được xây dựng trên kênh đào Salwa để đón các tàu khách cỡ lớn. Nhưng cũng có các tin tức khác cho biết kế hoạch còn bao gồm xây dựng một căn cứ quân sự của Saudi Arabia và là nơi để chứa chất thải hạt nhân. 

Tuy nhiên, kể từ khi có những tin tức đầu tiên về dự án kênh đào Salwa vào hồi tháng 4 đến nay, Chính phủ Saudi Arabia vẫn chưa đưa ra một xác nhận chính thức nào. Đại sứ quán Saudi Arabia ở Washington và Trung tâm Truyền thông quốc tế có trụ sở ở Riyadh đã từ chối đề nghị phát biểu về dự án. Tất cả những thông tin về dự án kênh đào Salwa cho đến thời điểm này mới chỉ được thông tin trên báo chí địa phương.

Vì vậy, một số nhà phân tích tỏ ý hoài nghi khả năng một con kênh như vậy sẽ trở thành hiện thực. Ali Shihabi, nhà sáng lập Quỹ Arabia có trụ sở ở Washington cho rằng, những tin tức về kênh đào Salwa có thể là một “đòn chiến tranh tâm lý”. Ông Bruce Riedel, Giám đốc dự án tình báo tại viện Brookings, đồng thời là tác giả cuốn sách “Các vị vua và tổng thống-Kings and Presidents” cũng nhận định mục đích của các tin tức về kênh đào Salwa là nhằm “nắn gân” tâm lý người Qatar. Ông còn dự đoán chiến thuật này sẽ “thất bại”.

Điều đáng ngạc nhiên nữa là kể từ khi có tin tức về dự án đào kênh Salwa, Qatar chưa hề đưa ra một phản ứng nào, cho dù dự án sẽ khiến vương quốc này càng bị cô lập hơn trong bối cảnh cuộc khủng hoảng ngoại giao vùng Vịnh chưa hạ nhiệt.

Nhưng điều gây bất ngờ hơn cả, đó chính là Qatar lại là nước đưa ra đề xuất xây dựng một con kênh như vậy trước cả Saudi Arabia. Ông Andreas Krieg, chuyên gia nghiên cứu về quốc phòng thuộc trường King’s College, London (Anh) trên Twitter đã tiết lộ thông tin đáng kinh ngạc đó. Ông cho biết, ý tưởng của Qatar đã bị “bỏ rơi” vì chi phí quá cao.

Việc xây dựng kênh đào Salwa cũng được đánh giá chẳng có ý nghĩa là bao, theo nhà sáng lập Quỹ Arabia Ali Shihabi. Ông cho rằng việc này thậm chí còn hỗ trợ cho Qatar vì nó tạo ra một “đường hào” bảo vệ Vương quốc này trong khi biên giới trên đất liền đang bị Saudi Arabia kiểm soát. 

Vậy nên, chuyên gia Andreas Krieg chỉ trích, trong khi đang phải “đấu tranh với vấn đề tài chính” để đào kênh Salwa, thật ngạc nhiên vì Saudi Arabia lại tiêu tiền vào “một trò PR” như vậy.

MAI NGUYÊN