Cơ sở này được xây dựng và điều hành bởi Quỹ Di tích Thế giới (WMF) và tổ chức phi chính phủ Niềm tin Quốc gia Petra (PNS) của Jordan. Trong vòng một năm, khóa học sẽ đào tạo những người tị nạn Syria trở thành thợ điêu khắc đá. Hình mẫu cho học viên chính là những di sản văn hóa cổ đã bị tàn phá nặng nề bởi cuộc nội chiến ở Syria, để sau này khi trở về quê hương, họ có thể góp phần xây dựng lại các công trình nghệ thuật của đất nước từng được biết đến là một trong những “kho báu khảo cổ” trên thế giới.

Số liệu từ Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn (UNHCR) cho thấy, cuộc nội chiến bước sang năm thứ 8 ở Syria đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm nghìn người, đẩy hơn 11 triệu người phải tha phương cầu thực. Hàng triệu người Syria đã và đang tìm đến các nước láng giềng, các quốc gia vùng Vịnh hay châu Âu để tránh bom đạn.

Cuộc chiến ác liệt đang diễn ra không chỉ lấy đi máu và nước mắt của người dân Syria mỗi ngày mà còn hủy hoại nhiều di tích lịch sử quý giá. Đó cũng là một tổn thất không thể bù đắp đối với nền văn hóa của nhân loại. Những công trình kiến trúc nghìn năm tuổi, được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) bảo vệ và công nhận, như thành phố Palmyra, thánh đường Umayyad, thành phố cổ Bosra hay ngôi đền Arc du Triomphe... giờ đây chỉ còn nguyên vẹn trong những trang sách báo hay trên internet.

Tỉ mỉ hướng dẫn cho 45 học viên trong khóa học đầu tiên, thầy giáo Nour al-Shdaifat cho biết, hầu hết học trò của ông đều sinh ra trong những gia đình không có truyền thống làm nghề điêu khắc đá, nhưng họ đã trở thành những “ong thợ” đầy triển vọng. Ông Nour al-Shdaifat là một thợ khắc đá lành nghề làm việc cho WMF, người từng dành 10 năm tham gia nghiên cứu, trùng tu các di tích cổ ở Syria trước khi phải đến tị nạn ở Jordan vì cuộc nội chiến Syria nổ ra vào năm 2011.

Giám đốc WMF, ông Stephen Battle cho rằng, bom đạn chiến tranh đã khiến tốc độ trùng tu không theo kịp tốc độ phá hủy các công trình văn hóa cổ đại ở Syria. Còn theo UNESCO, cả 6 di sản văn hóa thế giới tại Syria đều bị tổn hại ở các mức độ khác nhau vì chiến tranh. Và một quốc gia bị “mất đi quá khứ” cũng đồng nghĩa với việc quốc gia đó đang mất đi hiện tại.

Thế nên, WMF đang có kế hoạch mở thêm nhiều khóa học điêu khắc dành cho những người tị nạn Syria.

Đến từ thành phố Aleppo, cô gái trẻ 22 tuổi Owaish Jabra luôn mang bên mình hình ảnh thánh đường Hồi giáo Great Mosque ở quê nhà lộng lẫy dưới ánh nắng ban mai với những dòng người nối dài đang cầu nguyện. Nhưng đó đã là câu chuyện của quá khứ. Owaish Jabra thực sự lo ngại cho những gì đang xảy ra, nhưng chưa bao giờ cô nguôi hy vọng rằng, Syria có thể khôi phục lại được những công trình kiến trúc rực rỡ như xưa. Chính vì vậy, khóa học điêu khắc ở Jordan sẽ là hành trang để Owaish Jabra cùng lớp thợ trẻ đầy nhiệt huyết và sáng tạo chung tay góp phần tái thiết quê hương sau chiến tranh.

Dù những khóa học như trên chỉ là “bài học vỡ lòng” trong nghề điêu khắc, nhưng nó là điểm khởi đầu cần thiết cho một chặng đường dài phía trước. Bởi, Syria rất cần những người như cô gái trẻ Owaish Jabra. Và đúng như lời nói đầy tâm huyết và đau đáu hướng về quê hương của Owaish Jabra: “Nếu chúng tôi không làm và không có ý định làm, thì sẽ chẳng có ai làm cả!”.

VĂN HIẾU