QĐND - Không quân vốn gắn với hình ảnh những nam phi công to lớn, rắn rỏi. Thế nhưng, trong cuộc chiến tranh Vệ quốc vĩ đại của nước Nga Xô-viết, đã xuất hiện không ít những nữ phi công. Không những thế, với những thành tích xuất sắc trong chiến đấu, họ đã trở thành những Anh hùng Liên Xô. Tên tuổi họ còn lưu mãi với thời gian, trở thành những biểu tượng bất khuất của nước Nga vĩ đại. Dưới đây là 3 con người như thế.

“Bậc thầy” của không quân

Ê-ka-tê-ri-na Giê-len-cô (Ekaterina Zelenko) sinh ngày 14-9-1916 tại làng Cô-rô-xin (Koroshin), tỉnh Ghi-tô-mia (Zhitomir) trong một gia đình nông dân nghèo đông con. Tốt nghiệp loại giỏi Trường Hàng không quân sự Ô-ren-buốc (Orenburg) năm 1934, Ê-ka-tê-ri-na được điều đến lữ đoàn máy bay ném bom hạng nhẹ 19, có căn cứ tại Khác-cốp (Kharkov). Sau một thời gian phục vụ tại đây, cô đã nắm vững cách điều khiển 7 loại máy bay khác nhau. Khi bắt đầu chiến tranh Liên Xô - Phần Lan, Ê-ka-tê-ri-na viết đơn xin được ra mặt trận và là nữ phi công duy nhất đã tham gia trong chiến dịch Phần Lan. Trong mùa đông năm 1939-1940, cô đã chiến đấu trong biên chế của Phi đội 3, Trung đoàn máy bay ném bom hạng nhẹ 11 (Quân đoàn 8 không quân). Với thành tích phá hủy một khẩu đội pháo binh và kho đạn dược của đối phương, Ê-ka-tê-ri-na được trao tặng Huân chương Cờ Đỏ.

Ekaterina Zelenko.

Chiến tranh Phần Lan kết thúc, Ê-ka-tê-ri-na trở lại Khác-cốp và học chuyển loại sang máy bay ném bom tầm ngắn mới Su-2. Cô đã nhanh chóng nắm vững cách điều khiển loại máy bay mới này và sớm bắt đầu hướng dẫn cách bay cho những người khác.

Được rèn luyện qua thực tế chiến đấu, luôn nỗ lực phi thường trong rèn luyện, Ê-ka-tê-ri-na đã trở thành một phi công chiến đấu lão luyện, thường chỉ huy một nhóm các máy bay ném bom. Tháng 7-1941, kết quả của các cuộc tấn công dũng cảm và quả quyết do Ê-ka-tê-ri-na chỉ huy là 45 xe tăng và 20 xe ô tô của quân Đức đã bị phá hủy. Cô thường phải bay trong điều kiện cực kỳ khó khăn, thực hiện nhiệm vụ trong lưới lửa phòng không dày đặc của đối phương. Đại tá I-an-xen (B.Iansen) trong báo cáo của mình về một chuyến bay của Ê-ka-tê-ri-na Giê-len-cô đã viết như sau: “Trong khu vực nhà ga Bư-cô-vô (Bukovo) vào tháng 8-1941, dẫn đầu một nhóm máy bay ném bom vào khu vực tập trung quân của đối phương, Ê-ka-tê-ri-na Giê-len-cô đã bị lọt vào lưới lửa phòng không của địch. Mặc dù vậy, công việc vẫn được thực hiện hoàn hảo, đồng chí Giê-len-cô đã chỉ huy ném bom tiêu diệt cả một tiểu đoàn bộ binh Đức mà không bị mất bất kỳ một máy bay nào của mình”. Với chiến công này, Ê-ka-tê-ri-na đã được trao tặng Huân chương Lê-nin vào tháng 12-1941 (sau khi cô đã hy sinh).

Ê-ka-tê-ri-na thường được phái đi thực hiện những nhiệm vụ khó khăn nhất, như ném bom các mục tiêu của đối phương vào ban đêm. Tổng cộng cô đã thực hiện 40 phi vụ và tham gia 12 trận chiến trên không. Chuyến bay cuối cùng của Ê-ka-tê-ri-na là ngày 12-9-1941. Vào ngày hôm đó trời có nhiều mây, cô đã bay lên bầu trời ba lần, ban đầu Ê-ka-tê-ri-na đã thực hiện hai chuyến bay trinh sát, kết quả là máy bay của cô đã bị hỏng. Sau đó, Ê-ka-tê-ri-na đề nghị lấy máy bay của phó chỉ huy trưởng Trung đoàn Pu-xkin (A.Puskin) và bay lần thứ ba. Hoàn thành nhiệm vụ ném bom, trên đường trở về căn cứ, phi đội của Ê-ka-tê-ri-na bị tấn công bởi 7 chiếc “Messers” của địch. Máy bay do Đại úy Lê-bê-đép (Lebedev) điều khiển đã buộc phải dừng cuộc chiến và bay đi, bởi máy bay của anh bị bắn trúng bởi các máy bay Đức. Ê-ka-tê-ri-na phải chiến đấu một mình với 7 đối thủ. Cô đã kịp bắn cháy một máy bay của đối phương. Khi hết đạn, người nữ phi công đã ra lệnh Pa-luých (N.Pavlyk), người bay cùng, rời khỏi máy bay và cho máy bay của mình đâm vào một chiếc “Messers” khác. Các mảnh vỡ của cả hai máy bay rơi xuống mặt đất gần khu vực làng A-na-xte-xê-ca (Anastasevka) thuộc tỉnh Sum-xcai-a (Sumskaia). Sau đó, tấm thẻ đoàn viên Côm-xô-môn (Komsomol) số 7463250 của Ê-ka-tê-ri-na với những đốm máu màu nâu xám, bị xuyên thủng bởi mảnh bom đã được gửi đến Trường Hàng không quân sự Ô-ren-buốc với lời đề nghị: “Chúng tôi gửi cho nhà trường tấm thẻ đoàn viên này của Ê-ka-tê-ri-na Giê-len-cô. Hãy để tấm thẻ bị thủng và nhuốm vết máu này giúp cho các học viên mới nhận thức sâu sắc hơn về giá trị của chủ nghĩa anh hùng và những thiệt hại mất mát trong những năm chiến tranh...”.

Ngày 5-5-1990, theo sắc lệnh của Tổng thống Liên Xô, Ê-ka-tê-ri-na Giê-len-cô đã được truy tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô.

“Ace” trẻ nhất thế giới

Trong giới phi công chiến đấu, những người lập thành tích hạ gục được trên 5 đối thủ trên không sẽ được vinh danh bằng danh hiệu “Ace”. Li-đi-a Vla-đi-mia-rốp-na Lít-vi-ác (Lydia Vladimirovna Litvyak) là nữ phi công đầu tiên trên thế giới giành được danh hiệu này.

Li-đi-a sinh ngày 18-8-1921 tại Mát-xcơ-va trong một gia đình có người cha là phi công lão luyện của Hồng quân Xô-viết. Ngay từ bé, Li-đi-a đã được cha cho lên chiếc máy bay huấn luyện Yakovlev Yak-1S và bay lượn trên bầu trời. Vì thế, không có gì lạ khi Li-đi-a sớm bộc lộ sở thích bay lượn. Năm 14 tuổi, bà được cha đưa đến Câu lạc bộ Hàng không Mát-xcơ-va. Bà học hỏi rất nhanh những kỹ năng bay với chiếc máy bay dân dụng cỡ nhỏ và đến năm 15 tuổi, Li-đi-a trở thành nữ phi công trẻ tuổi nhất thế giới.

Lydia Vladimirovna Litvyak.

Cuộc chiến tranh Vệ quốc vĩ đại nổ ra, Li-đi-a nhiều lần nộp đơn tham gia vào Không quân Xô-viết nhưng bị trả lại hồ sơ vì còn quá ít tuổi. Khi nộp đơn lần đầu tiên, bà mới chỉ 17 tuổi và chưa có kinh nghiệm không chiến. “Rút kinh nghiệm”, bà khai man tuổi của mình và cả số giờ bay trên không để được nhận. Sau khi trúng tuyển, Li-đi-a gia nhập Tiểu đoàn Tiêm kích số 586, trực thuộc Lực lượng Phòng không Liên bang Xô-viết. Tại đây, Li-đi-a được huấn luyện các kỹ năng không chiến. Nhờ tiếp thu rất nhanh và khả năng điều khiển máy bay tốt, Li-đi-a nhanh chóng được điều động ra mặt trận với vai trò là phi công máy bay tiêm kích. Sau vài tháng, bà được điều động đến mặt trận Xta-lin-grát

(Stalingrad), gia nhập Tiểu đoàn Không quân số 437 IAP. Li-đi-a là phi công nữ duy nhất trong tiểu đoàn này suốt một thời gian dài, sau đó bà làm việc cùng 3 nữ phi công khác. Họ nhanh chóng trở thành phi đội nữ xuất sắc nhất nước Nga. Tại mặt trận Xta-lin-grát, Li-đi-a cùng những xạ thủ như Ku-li-cốp (Koulikov), Vô-lô-đi-a (Voloydia), Va-xi-li Gia-y-xép (Vasily Zaytsev) đã trở thành những anh hùng khiến nước Nga có thêm hy vọng trong cuộc chiến gian khổ với phát xít Đức.

Ngày 13-9-1942, xuất phát từ căn cứ Véc-khơ-nai-a (Verkhnaia), Li-đi-a chỉ huy phi đội nhanh chóng tiến thẳng về phía của quân Đức. Thế nhưng, họ bị choáng ngợp bởi số lượng oanh tạc cơ Ju-88 của Đức lên đến hàng trăm chiếc. Chúng còn được những chiếc Bf 109 đi theo bảo vệ. Lập tức, Li-đi-a ra lệnh cho một thành viên bay lên phía trên phi đội của đối phương và đánh lạc hướng những chiếc Bf 109, khiến chúng để lộ ra các khoảng trống và như vậy, không còn chiếc máy bay nào bảo vệ những chiếc oanh tạc cơ Ju-88 nữa. Chớp lấy cơ hội này, Li-đi-a đã chỉ huy phi đội của mình bay phía trên và nhanh chóng bắn hạ chiếc Ju-88. Bà Ka-ti-a Bu-đa-nốp (Katya Budanov-một thành viên trong phi đội của Li-đi-a) kể lại: “Khi ấy tình thế rất hỗn loạn, các phi công của phi đội 46 và phi đội 2 đã nhanh chóng bắn hạ được những chiếc Ju-88 dẫn đầu. Tôi nhận được điện đàm từ chỉ huy Li-đi-a rất rõ ràng: “Bám theo mình, đội hình Alpha tấn công hạ gục ngay 3 chiếc Ju-88 dẫn đầu, quyết không được để chúng cắt bom trước khi vào được thành phố”. Tôi nhanh chóng bay theo đội hình Alpha. Tôi và Rai-xa Bê-li-a-ê-va (Raisa Beliaeva) đã hạ gục được 1 chiếc Ju-88 và không thể bám sát được chiếc Ju-88 đi đầu thứ 2”. Li-đi-a với kỹ năng bay lượn của mình đã nhanh chóng vượt qua làn đạn của những chiếc Bf 109 và súng máy từ Ju-88. Nhanh như chớp, bà bay cắt mặt và bắn hạ được 2 chiếc Ju-88. Ngay sau đó, bà bị theo sát bởi một chiếc Bf 109. Tên phi công đeo bám rất rát và bắn xối xả vào máy bay của Li-đi-a. Tuy nhiên, rất may là chỉ có một viên đạn trúng vào đuôi máy bay của bà. Trước tình hình này, Li-đi-a đã thực hiện kỹ thuật bay 360 Angel, thoát được chiếc Bf 109. Bà bay ra ngay phía sau chiếc máy bay địch và bắt đầu nã súng. Chiếc Bf 109 bốc khói, tuy nhiên, tay phi công đã nhanh chóng nhảy dù ra ngoài. Đây là tên phi công đã hạ đến 11 đồng đội của Li-đi-a ở mặt trận Xta-lin-grát và được phong đến 3 chiếc huân chương chữ thập hạng nhất.

Sau trận chiến này, tên tuổi Li-đi-a nổi như cồn trong giới phi công toàn thế giới. Các phi công của Không quân Hoàng gia Anh đã viết một lá thư gửi đến Tiểu đoàn 437 của bà với những lời khen ngợi: “Chúng tôi rất hãnh diện khi có một phi công nữ như cô. Chúng tôi, những phi công RAF vô cùng sung sướng khi có một phi công nữ lại hạ được một tay phi công người Đức với 3 huân chương chữ thập. Chào thân ái và chúc cô sẽ có nhiều thành tích hơn nữa để làm rạng danh những chiến binh trên không như chúng ta”. Tên phi công người Đức điều khiển chiếc máy bay bị Li-đi-a bắn hạ sau đó đã bị Hồng quân Liên Xô bắt giữ. Đối diện với người đã hạ gục mình, hắn đã há hốc mồm ngạc nhiên khi người hạ mình là một phi công nữ.

Trong suốt cuộc chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, Li-đi-a đã lập được rất nhiều chiến công khi một mình hạ được một khẩu đội pháo của quân Đức, rất nhiều oanh tạc cơ Ju-88 và 11 chiếc Bf 109.

Li-đi-a anh dũng hy sinh tại mặt trận Cuốc-xcơ (Kursk) vào ngày 1-8-1943. Bà được truy phong là Trung úy đầu năm 1943 và nhận được rất nhiều huân huy chương trong đó có Huân chương Lê-nin, Huân chương Anh hùng Liên Xô và nhiều huân huy chương cao quý khác.

“Anh hùng độc mã”

Với 11 chiến công vang dội, Ka-ti-a Bu-đa-nốp-va (Katya Budanova) được vinh danh là một trong hai nữ phi công xuất sắc nhất trên thế giới cùng người đồng đội Li-đi-a.

Ka-ti-a sinh ngày 7-12-1916 trong một gia đình nông dân nghèo tại ngôi làng Cô-nô-plan-ca (Konoplanka) thuộc thành phố Xmô-len-xcơ (Smolensk). Ka-ti-a từng làm việc trong một nhà máy sản xuất máy bay tại Mát-xcơ-va và được đào tạo để trở thành phi công tại đây. Tháng 6-1941, Đức tấn công Liên Xô, Ka-ti-a gia nhập lực lượng không quân Xô-viết. Bà được phân công vào trung đoàn nữ máy bay chiến đấu số 586 (586-IAP).

Katya Budanova.

Tháng 4-1942, Ka-ti-a xuất trận lần đầu tiên trên bầu trời Xa-ra-tốp (Saratov). Tháng 9 cùng năm đó, bà được phân công cùng với các nữ phi công khác nhận nhiệm vụ chiến đấu trên bầu trời Xta-lin-grát. Rất nhanh chóng, Ka-ti-a trở thành một nữ phi công tài ba, dũng cảm. Ngày 6-10-1942, một mình bà bay trên chiếc chiến đấu cơ Yak-1 tấn công 13 chiếc máy bay ném bom Ju-88 của không quân Đức và tiêu diệt 1 máy bay địch. Tháng 11, bà hạ tiếp hai chiếc Bf 109 và 1 chiếc Ju-88. Tháng 1-1943, Ka-ti-a cùng người bạn thân Li-đi-a được biên chế sang Trung đoàn chiến đấu bảo vệ số 73 thuộc Không đoàn số 8. Không lâu sau, bà đã nổi danh là một “anh hùng độc mã”. Ngày 19-7-1943, trong trận một mình chiến đấu với 3 chiếc Bf 109, Ka-ti-a đã hạ được một máy bay địch nhưng máy bay của bà bị trúng đạn. Bà hy sinh gần thị trấn An-tra-xít (Antracit) thuộc thành phố Lu-han-xcơ (Luhansk). Ngày 1-10-1993, Ka-ti-a được truy tặng danh hiệu Anh hùng Liên bang Nga.

NGUYỄN CHÍ ANH

Theo Persona.rin.ru