Trong lịch sử hiện đại Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ hiện diện như một lãnh tụ cách mạng, một nhà tư tưởng lớn, mà còn như một mẫu hình văn hóa đặc biệt. Nói đến Bác là nói đến một nhân cách kết tinh nhiều tầng giá trị văn hóa như yêu nước, nhân ái, giản dị, khoan dung, lạc quan, trí tuệ, kỷ luật, tự do tinh thần và năng lực hòa hợp Đông Tây... Nhưng để hiểu sâu văn hóa con người Hồ Chí Minh, không thể chỉ đọc các văn kiện chính trị hay những bài nói, bài viết, mà còn cần đi vào thi ca của Người, nơi tâm hồn Người bộc lộ trong trạng thái tự nhiên, hàm súc và giàu sức lay động.

Trong bài "Khai quyển" của tập "Nhật ký trong tù", Bác viết "Ngâm thơ ta vốn không ham". Nhiều người căn cứ vào đó để nói Bác không chủ ý làm thơ và thơ Bác chủ yếu để tuyên truyền cách mạng. Nhưng, trong sâu xa tâm hồn Bác thực sự là một thi sĩ lớn. Cuộc đời và những vần thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minh sống mãi trong lòng nhân dân chính là một di sản văn hóa vô cùng giá trị cho đời sau.

Nhà văn Phạm Thành Long, Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật Trường Sơn kể với niềm tự hào về những năm tháng làm công tác tuyên huấn trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, góp công sức cổ vũ, động viên tinh thần để bộ đội vượt qua khó khăn, gian khổ, hy sinh, chiến thắng thiên nhiên, bom đạn khốc liệt của kẻ thù.

Trải qua 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Văn phòng Tổng cục Chính trị (Văn phòng) không ngừng lớn mạnh, luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ, đóng góp quan trọng vào sự phát triển của Tổng cục Chính trị và hoạt động công tác Đảng, công tác chính trị (CTĐ, CTCT) trong Quân đội nhân dân Việt Nam. Chặng đường ấy đã vun đắp nên truyền thống vẻ vang: “Trung thành tận tụy, kiên định nhạy bén, đoàn kết quyết thắng”. Đây là kim chỉ nam cho mọi hành động, là niềm tự hào tiếp thêm động lực để Văn phòng luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

Dịp này, tôi được vinh dự dẫn một đoàn khách lên thăm Đền Hùng, đoàn khách đặc biệt tham dự Triển lãm giao lưu mỹ thuật quốc tế tổ chức ở Phú Thọ. Đây không phải lần đầu tiên tôi lên Đền Hùng, nhưng có một cảm giác rất tự hào: Mình sẽ được nói với bạn bè quốc tế về biểu tượng văn hóa đặc sắc nhất của người Việt Nam. Xin được bắt đầu bằng những luận cứ rõ ràng nhất, luận điểm đơn giản nhưng chặt chẽ nhất.

Kết tinh từ đời sống, được khúc xạ qua lăng kính nhạy cảm, những hình tượng thơ được khái quát cao, mang tính biểu tượng, để qua đó người đọc nhìn thấy cả một viễn cảnh. Bài thơ "Cuộc chia ly màu đỏ" của Nguyễn Mỹ là một tiếng thơ nhiệt tình lý tưởng, của đoàn kết quân dân, hậu phương-tiền tuyến.

Thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh, đỉnh cao là cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975 không chỉ là kết quả của ưu thế quân sự hay nghệ thuật chỉ đạo chiến tranh. Trước hết, đó là kết tinh sức mạnh chính trị-tinh thần của toàn dân tộc, được hun đúc qua quá trình xây dựng niềm tin, củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết và phát huy quyền làm chủ của nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng.

Thế nào là một văn học viết về đề tài lịch sử đúng nghĩa, chân chính? Không chỉ ta (đã có nhiều hội thảo, công trình đề cập), mà ở nhiều nước đều đặt ra câu hỏi này. Vì đó là nơi giao thoa thể loại có các phương thức tái hiện khác nhau. Lịch sử tái hiện sự thật. Văn học hư cấu từ sự thật.

Có lẽ, chưa bao giờ trở thành “nhà văn” lại dễ như bây giờ và cũng chưa bao giờ việc xuất bản một tác phẩm “văn học” dễ như bây giờ. Một người viết ra một tác phẩm vài trăm trang, rồi bỏ tiền ra cho một nhà xuất bản nào đấy in, số lượng không cần biết là bao nhiêu... thế là có thể tổ chức buổi ra mắt sách.