Tháng ba, mùa hoa bưởi lại về. Trong những khu vườn vừa qua mùa đông, từng chùm hoa trắng nhỏ hé nở dưới tán lá xanh, mang theo thứ hương thơm thanh khiết mà chỉ cần thoảng qua cũng đủ làm người ta xao xuyến.

Ở miền Tây Nghệ An, nơi những dãy núi trùng điệp ôm lấy bản làng và dòng suối uốn mình qua thung lũng, đời sống văn hóa của đồng bào Thái từ lâu đã gắn chặt với thiên nhiên. Mỗi mùa trăng sáng, khi sương núi vương phảng phất và ánh trăng bạc lan xuống mái nhà sàn, người Thái lại quây quần với trò diễn “Gọi nàng Tiên Trăng”. Đây là nét đẹp độc đáo, kết hợp giữa tín ngưỡng dân gian, nghệ thuật diễn xướng và không gian giao duyên đầy chất thơ.

Nằm ẩn mình giữa những dãy núi đá vôi trùng điệp của Ninh Bình, Thung Ui đang dần được biết đến như một “nàng thơ mới” của vùng đất cố đô. Trải qua hàng triệu năm kiến tạo, Thung Ui vẫn giữ trọn vẻ đẹp trầm mặc, kín đáo như khoảng lặng bình yên giữa dòng chảy du lịch sôi động của Ninh Bình.

Tựa lưng vào những mỏm đá xám, ngôi nhà cổ trình tường (pa xu) tại thôn Lô Lô Chải (xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang) đã lặng lẽ đi qua hơn hai thế kỷ. Giữa miền biên viễn mù sương và đá sắc, ngôi nhà mang đậm bản sắc văn hóa của người Lô Lô vẫn kiên cường bám trụ, trở thành điểm đến thu hút du khách nơi địa đầu Tổ quốc.

Đằng sau vẻ đẹp của tranh sơn mài là tấm vóc, phần nền ít được nhìn thấy nhưng lại quyết định độ bền của tác phẩm. Làm vóc vì thế không chỉ là một công đoạn kỹ thuật mà còn là phần việc đòi hỏi nhiều công sức, sự kiên nhẫn và tấm lòng giữ nghề của người thợ.

Gần 40 năm làm họa sĩ thiết kế minh họa cho báo thiếu nhi, tham gia nhiều cuộc thi sáng tác, trực tiếp giảng dạy và phát hiện tài năng nhí tại Trung tâm nghệ thuật Artstar, tôi có cơ hội được sống trong thế giới trong trẻo, rực rỡ và đầy bất ngờ của hội họa trẻ em Việt Nam. Thế giới ấy, nếu ai từng thật sự bước vào, sẽ nhận ra: Tranh trẻ em không hề “trẻ con”, mà là "kho báu" nghệ thuật chưa được đánh giá, khai phá đúng tầm.

Tháng ba, đôi khi tôi hay bắt gặp những cơn mưa trái mùa nhẹ nhàng rơi trên khắp phố phường. Cảm giác nắng xuân vẫn còn vương trên từng đụn lá, len lỏi mọi ngóc ngách, rơi cả trên mái tóc người thương, thế mà đột nhiên trời tối dần và bắt đầu mưa. Người ta gọi những cơn mưa tháng ba là cơn mưa trái mùa vì thậm chí chỉ còn ít tuần nữa thôi, sắc hè sẽ đến và sẽ bước vào quãng thời gian của những ngày cháy lửa.

Nép mình giữa điệp trùng đá xám của cao nguyên Đồng Văn, thôn Lao Xa (xã Sà Phìn, tỉnh Tuyên Quang) bao đời nay vẫn thầm lặng giữ lửa nghề chạm bạc cổ truyền. Vượt trên ý nghĩa mưu sinh, mỗi món đồ bạc là sự kết tinh tinh hoa văn hóa và tín ngưỡng ngàn đời của đồng bào Mông. Dẫu nhịp sống hiện đại dần gõ cửa nơi đây, tiếng búa nện trên đe vẫn bền bỉ vang vọng, neo giữ những giá trị cội nguồn cho mai sau.

Từng được xem là bí quyết làm đẹp của các cung tần triều Nguyễn, phấn nụ Huế ngày nay vẫn được lưu giữ qua bàn tay của nghệ nhân Phan Thị Tố Như. Trong sân ngôi nhà nhỏ ở phường Phú Xuân của gia đình, hằng ngày bà Như vẫn đều đặn phơi từng viên phấn dưới nắng, tiếp nối nghề gia truyền đã theo bà suốt hơn nửa thế kỷ.