Yangon từ trước tới nay được bạn bè quốc tế biết đến như một thành phố giàu có và phát triển nhất Myanmar. Như bao thành phố khác trên đất nước của Phật giáo này, Yangon cũng chứa đựng trong mình hàng nghìn ngôi chùa lớn nhỏ. Thế nhưng, đã đặt chân đến Yangon mà chưa bước tới Shwedagon-ngôi chùa được ví như bảo vật quý giá bậc nhất của Myanmar-thì quả là một thiếu sót lớn!

leftcenterrightdel
Lễ Trăng tròn truyền thống (vào ngày rằm hằng tháng) của người Myanmar được tổ chức trên hành cung chùa Shwedagon

Được biết đến với cái tên khác là “Chùa Vàng Yangon”, ngôi chùa tôn nghiêm và linh thiêng bậc nhất Myanmar này đã có niên đại hơn 2.600 năm, tọa lạc hiên ngang trên đỉnh đồi Singuttara. Trong quan niệm và phong tục truyền thống, người Myanmar coi mỗi đỉnh tháp là một ngôi chùa mà không quan trọng đến kích thước lớn hay bé. Chính vì vậy mà Shwedagon được người dân nơi đây gọi là một quần thể bởi diện tích mặt bằng lên tới hơn 50.000m2 và bao gồm gần 1.000 ngôi chùa-tháp lớn nhỏ bên trong, với tâm điểm là tòa tháp khổng lồ cao tới 99m được dát vàng lộng lẫy. Chính bởi sự bề thế và nguy nga ấy mà đứng từ bất cứ đâu trên thành phố Yangon, mọi người đều có thể chiêm ngưỡng công trình bề thế này. Để giữ được sự tôn nghiêm và vị thế của Shwedagon, Chính phủ Myanmar đã ban hành quy định: Các tòa nhà trong khu vực nội thành của Yangon đều không được phép xây dựng vượt quá chiều cao tính cả nền đất là 160m của quần thể Shwedagon.

Có 4 cổng vào từ 4 hướng, nhưng khách du lịch quốc tế chỉ có thể đi vào bằng cổng phía nam với giá vé tham quan là 8USD/người, còn người dân Myanmar sẽ đi vào từ 3 cổng còn lại và hoàn toàn miễn phí. Ngay khi mua vé xong, du khách quốc tế sẽ phải bảo đảm trang phục theo đúng quy định là quần dài đến mắt cá chân và tay áo trùm vai. Nếu có lỡ mặc quần ngắn hoặc áo không tay, nhân viên an ninh tại quần thể Shwedagon sẽ cho du khách mượn những chiếc khăn quấn truyền thống có tên là Longyi để quấn lên người, nhằm bảo đảm sự tôn nghiêm tại nơi đây. Sau khi đi qua cửa an ninh, mỗi du khách sẽ được phát tặng một chai nước khoáng và một khăn ướt mát lạnh để xoa dịu cái nắng nóng đặc trưng của Myanmar. Vì phần lớn quần thể Shwedagon được xây dựng trên một ngọn đồi nên du khách sẽ được đi thang máy để đến với khu vực trung tâm. Từ cửa thang máy, đi xuyên qua một hành lang dài hun hút là cả một quần thể rộng lớn hiên ngang với những màu vàng trù phú có thể làm choáng ngợp mọi ánh nhìn. Trên sân chùa được quy hoạch theo một hình tròn khép kín là 5 cây bồ đề hơn 1.000 năm tuổi được trồng ở 5 góc cách đều.

Với toàn bộ sự tôn nghiêm vốn có, tất cả du khách vào Shwedagon đều phải tham quan trong sự tĩnh lặng và với đôi chân trần. Theo quan niệm của người Myanmar, việc chiêm bái với một đôi chân trần và đi theo hướng xuôi chiều kim đồng hồ sẽ mang lại nhiều may mắn, thanh tịnh trong tâm hồn. Trong vòng tròn trung tâm chính giữa ngọn đồi, có 8 bức tượng ở 8 hướng tượng trưng cho 7 ngày trong tuần, riêng ngày thứ tư là ngày giữa tuần nên được chia thành 2 tượng tương ứng với buổi sáng và buổi chiều. Tại bức tượng vào ngày mình sinh ra, ta có thể làm lễ dâng hoa, tưới nước với số lần ngang với số tuổi rồi cầu chúc những điều bình an cho gia đình và bản thân.

leftcenterrightdel
Các tòa tháp nhỏ với lối kiến trúc tinh xảo, bắt mắt

Toàn bộ khu vực chùa đều có các tòa tháp kiến trúc tinh xảo với phần thân hình chiếc chuông và phần ngọn cao nhọn hướng lên trời xanh. Tháp trung tâm cao 99m, nằm trên một nền vuông cách mặt đất 6,4m, nổi bật hẳn so với các tháp xung quanh. Thân và ngọn của mỗi tòa tháp đều được dát vàng ròng do các thợ thủ công chế tác bằng kỹ thuật truyền thống. Theo ước tính, ngôi chùa được dát tổng khối lượng vàng tới 90 tấn nhưng qua thời gian, 20 tấn vàng đã bị mưa gió bào mòn nên hiện nay số lượng vàng trên tháp còn lại khoảng 70 tấn. Toàn bộ phần ngọn tháp có 7 tầng cao 13m, được dát 500kg vàng ròng và trang trí bằng hơn 4.000 chiếc chuông vàng, chuông bạc cùng gần 90.000 viên ngọc quý các loại như: Kim cương, hồng ngọc, bích ngọc, lục lạc vàng… Phần trên cùng là mũ tháp có hình vương miện, hay còn gọi là lọng (hti), được nạm tất cả 5.448 viên kim cương và 2.317 viên hồng ngọc. Trong đó, riêng phần đỉnh tháp là một khối cầu có đường kính 27cm, được gắn 4.351 viên kim cương, trong đó có một viên kim cương khổng lồ lên tới 76 carat ở trên cùng.

Bởi khối lượng vàng khổng lồ và lối kiến trúc đón ánh sáng mặt trời từ mọi phía mà Shwedagon luôn hiện lên thật rực rỡ với bao sắc vàng lộng lẫy. Dưới bình minh của một ngày mới là sắc vàng uy nghi, tráng lệ khi ánh nắng mặt trời phản chiếu lấp lánh trên từng bức tường, mái tháp. Khi chiều tà lại là sắc vàng huyền hoặc, thâm nghiêm nhuộm màu thời gian. Có một trải nghiệm khiến tôi ấn tượng nhất về ngôi chùa linh thiêng này là khi ánh sáng cuối cùng của ngày hội tụ trên ngọn tháp cao nhất, tôi bắt đầu nhận thấy những màu sắc khác nhau của hàng nghìn viên kim cương trên đỉnh tháp. Cũng chính bởi sự huyền bí này mà người Myanmar có đánh dấu 7 viên gạch ở 7 góc khác nhau trên hành cung chùa, nơi mà cứ mỗi một góc đứng ta sẽ thấy một màu sắc khác nhau của những viên kim cương trên đỉnh tháp. Thật chẳng còn gì mê hoặc hơn khi trong từng khoảnh khắc ngắn ngủi đầy tuyến tính ấy mà một du khách xa lạ như tôi có thể cảm nhận rõ rệt hơn bao giờ hết sự chuyển biến của đất trời, của vạn vật, như thể tôi vừa tự mở ra cho riêng mình một thế giới huyền hoặc trong sự tôn nghiêm tột bậc của Shwedagon…

Bài và ảnh: HÀ MY