Sự kiện năm nay được ví như "cơ hội cuối cùng" để cứu vãn một trật tự thế giới đang rạn nứt. Tâm điểm chú ý không ai khác chính là Tổng thống Mỹ Donald Trump, người mang đến Davos một phái đoàn hùng hậu chưa từng có, cùng những chính sách đang làm rung chuyển nền tảng của chủ nghĩa đa phương.

Nếu những năm trước, sự hiện diện của Mỹ tại Davos thường mang tính chất ngoại giao chừng mực thì năm 2026 đánh dấu màn phô trương sức mạnh rõ rệt. Tổng thống Donald Trump không đến một mình. Tháp tùng ông là "đội quân" các quan chức cấp cao nhất, bao gồm Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick và Đặc phái viên Steve Witkoff. Đây là phái đoàn Hoa Kỳ lớn nhất từng xuất hiện tại WEF, gửi đi thông điệp đầy sức nặng: Washington đã sẵn sàng áp đặt luật chơi mới.

leftcenterrightdel
 Nhà sáng lập WEF Klaus Schwab. Ảnh: Getty Images

Một năm sau ngày nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump đã hiện thực hóa nhiều lời đe dọa, tạo ra bức tranh 12 tháng đầy hỗn loạn: Từ yêu cầu Cục Dự trữ Liên bang (Fed) cắt giảm lãi suất ngay lập tức, gây sức ép buộc NATO tăng chi tiêu quốc phòng, đến việc sử dụng triệt để "vũ khí thuế quan".

Ngay trước thềm hội nghị, Tổng thống Mỹ gây chấn động khi đe dọa áp thuế trừng phạt lên các đồng minh, bao gồm cả Anh, nếu không ủng hộ kế hoạch sáp nhập Greenland. Động thái này buộc các đại sứ EU phải họp khẩn cấp ngay trước khi lên đường tới Thụy Sĩ, cho thấy ranh giới giữa đồng minh và đối thủ kinh tế dưới thời ông Trump ngày càng mong manh.

Trong khi Mỹ mang đến thông điệp về sức mạnh đơn phương, các lãnh đạo châu Âu đang chuẩn bị cho cuộc "phản công" về tư tưởng. Tổng thư ký NATO, Tổng thống Pháp và Chủ tịch Ủy ban châu Âu đều có mặt với mục tiêu bảo vệ tự do thương mại và duy trì sự ủng hộ đối với Ukraine. Tuy nhiên, nhiệm vụ này ngày càng khó khăn. Tổng thư ký Liên hợp quốc António Guterres không giấu được sự lo ngại. Ông cảnh báo việc các lãnh đạo "tự ý chọn lựa quy tắc nào để tuân theo" đang phá hoại trật tự toàn cầu.

Thế giới đang chứng kiến sự gia tăng chóng mặt về chi tiêu quân sự, hiện đạt mức 2.700 tỷ USD (tăng 9,4% hằng năm)-mức tăng mạnh nhất kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc. Các quốc gia đều bị cuốn vào cuộc đua vũ trang để đối phó với những mối đe dọa tiềm tàng từ các cường quốc và chính sách khó đoán định từ Mỹ.

Các động thái quân sự gần đây của Mỹ tại Venezuela hay lời đe dọa tấn công Iran đã làm dấy lên lo ngại về ổn định khu vực. Dù ông Trump tạm rút lại ý định tấn công Iran sau các nỗ lực ngoại giao, sự kiện cho thấy "thùng thuốc súng" tại Trung Đông vẫn chực chờ bùng nổ.

Giới ngoại giao kỳ cựu nhận định, việc Mỹ phô trương sức mạnh quân sự có thể gây phản ứng ngược, thúc đẩy sự kháng cự từ các nước đang phát triển. Dù sức mạnh của Mỹ vẫn là vô song, cán cân kinh tế dài hạn đang dần nghiêng về phía các nền kinh tế mới nổi, đặc biệt là Trung Quốc, khiến trật tự đơn cực ngày càng khó duy trì.

Bên cạnh chính trị, Davos vẫn là sân chơi của giới tinh hoa kinh tế với sự góp mặt của các "ông trùm" công nghệ như Jensen Huang (Nvidia) hay Satya Nadella (Microsoft). Sự bùng nổ của AI đã giúp Phố Wall thăng hoa và làm giàu thêm cho giới tỷ phú Mỹ.

Tuy nhiên, sự hào nhoáng của những bữa tiệc và dòng người di chuyển bằng chuyên cơ riêng (tăng gấp 3 lần so với năm 2023) tạo ra sự tương phản gay gắt với thực tại bất ổn. WEF hướng tới một thế giới dựa trên luật lệ, nơi doanh nghiệp và chính phủ hợp tác. Nhưng sự hiện diện của ông Trump lại đại diện cho tư tưởng “lẽ phải thuộc về kẻ mạnh”.

Davos 2026 mang ý nghĩa biểu tượng đặc biệt: Năm đầu tiên vắng bóng "Mr. Davos"-nhà sáng lập Klaus Schwab. Ở tuổi 87, ông Schwab đã rời hội đồng quản trị sau những ồn ào về quản trị nội bộ. Dù đã được minh oan, sự vắng mặt của ông đánh dấu sự kết thúc của một kỷ nguyên.

Quyển sách mới nhất của ông "Restoring Truth and Trust" (tạm dịch: Khôi phục sự thật và niềm tin) phát hành đúng dịp này như lời nhắc nhở về lý tưởng ban đầu của WEF: Giải quyết vấn đề toàn cầu qua tiếp cận đa bên. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng mô hình này đã lỗi thời. Danny Sriskandarajah, Giám đốc Quỹ Kinh tế Mới, thẳng thắn: "WEF từng đi trước thời đại, nhưng giờ đây, nó là tàn tích của quá khứ. Khi trật tự dựa trên luật lệ sụp đổ, diễn đàn này trở nên thiếu tính chính danh".

Davos 2026 diễn ra trong bối cảnh địa chính trị phức tạp nhất kể từ khi thành lập. Liệu "tinh thần đối thoại" có thể cứu vãn tình thế, hay Davos năm nay sẽ chỉ là chứng nhân cho sự phân rã của toàn cầu hóa? Câu trả lời vẫn đang nằm sau những cánh cửa đóng kín tại Thụy Sĩ.

TUYÊN ĐỖ