Điểm độc đáo của Tsagaan Sar nằm trong tên gọi “Mặt trăng trắng”. Màu trắng đối với người Mông Cổ tượng trưng cho sự tinh khiết, may mắn và khởi đầu tốt lành. Vì thế, trong dịp Tết, các sản phẩm từ sữa-biểu trưng của cuộc sống du mục-giữ vị trí trung tâm. Từ sữa ngựa, sữa bò, phô mai khô, kem sữa cho đến rượu sữa lên men, tất cả đều mang ý nghĩa cầu mong một năm mới sung túc, đàn gia súc khỏe mạnh, cuộc sống no đủ.
Khác với không khí rộn ràng, náo nhiệt của nhiều cái Tết châu Á, Tsagaan Sar mang sắc thái trang trọng, chậm rãi và giàu tính nghi lễ. Trước Tết nhiều ngày, các gia đình Mông Cổ dọn dẹp nhà, chuẩn bị thức ăn và may quần áo mới. Việc dọn dẹp không chỉ là làm sạch không gian sống mà còn mang ý nghĩa gột rửa những điều không may của năm cũ để đón nhận vận khí tốt lành trong năm mới.
    |
 |
| Gia đình người Mông Cổ trong trang phục truyền thống đón năm mới. Ảnh: tripadvisor |
Sáng mồng Một, nghi lễ quan trọng nhất là chào Tết theo thứ bậc gia đình. Người trẻ tuổi sẽ đến thăm và chúc Tết người lớn tuổi hơn, thể hiện sự kính trọng đối với bề trên. Nghi thức chào Tết thường đi kèm với chiếc khăn màu xanh tượng trưng cho bầu trời, sự tôn kính và thiện ý. Khi trao và nhận khăn, hai người sẽ đặt tay đúng nghi thức, vừa cúi chào vừa gửi lời chúc phúc, tạo nên một khoảnh khắc trang nghiêm, ấm áp.
Ẩm thực ngày Tết của Mông Cổ mang đậm dấu ấn du mục. Bánh bao hấp nhân thịt cừu hoặc thịt bò là món ăn không thể thiếu trên bàn tiệc Tsagaan Sar. Bánh bao được làm với số lượng lớn, xếp thành từng lớp chồng cao, thể hiện sự đủ đầy và hiếu khách. Khi khách đến thăm, dù quen hay lạ, chủ nhà sẽ mời trà sữa mặn, bánh và thịt, bởi tinh thần hiếu khách là một giá trị cốt lõi của văn hóa Mông Cổ.
Một nét đặc biệt khác của Tsagaan Sar là tinh thần gắn kết cộng đồng trên thảo nguyên rộng lớn. Dù khoảng cách địa lý giữa các gia đình du mục có thể rất xa nhưng người Mông Cổ vẫn cố gắng đi thăm hỏi lẫn nhau trong những ngày đầu năm. Những chuyến đi xuyên qua đồng cỏ phủ tuyết trong giá lạnh lại trở thành biểu tượng cho sự bền bỉ, thủy chung và tình người bền chặt giữa thiên nhiên khắc nghiệt.
Về mặt tinh thần, Tsagaan Sar không chỉ đánh dấu sự chuyển giao năm cũ-năm mới mà còn là dịp để con người nhìn lại mối quan hệ hài hòa giữa con người-gia súc-thiên nhiên. Người Mông Cổ tin rằng, nếu bắt đầu năm mới với thái độ kính trọng tổ tiên, sống hòa nhã với mọi người và biết ơn thiên nhiên thì cả năm sẽ bình an, mưa thuận gió hòa.
Giữa thế giới hiện đại đang đổi thay nhanh chóng, Tết Tsagaan Sar vẫn giữ được bản sắc, mộc mạc, sâu lắng. Sự kết hợp hài hòa giữa nghi lễ truyền thống, đời sống du mục và triết lý sống thuận theo tự nhiên đã làm nên nét độc đáo rất riêng của Tết cổ truyền Mông Cổ.
HẢI YẾN