Tuy nhiên, chính sự "tận tụy" mang màu sắc chính trị này đang trở thành rào cản pháp lý và chính trị, đe dọa làm tê liệt quá trình chuyển giao quyền lực tại định chế tài chính quan trọng nhất thế giới này.
Tâm điểm của cuộc khủng hoảng là động thái từ Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) khi nhắm mục tiêu điều tra vào đương kim Chủ tịch Fed Jerome Powell. Cuộc điều tra xoay quanh những phát ngôn của ông trước Ủy ban Ngân hàng Thượng viện Mỹ về chi phí cải tạo trụ sở Fed. Đối với các nhà quan sát quốc tế, đây không đơn thuần là vụ án thông thường, nó được xem là "phát súng mở màn" cho nỗ lực của chính quyền Tổng thống Mỹ đương nhiệm nhằm tái định hình cấu trúc quyền lực ngân hàng trung ương theo ý chí của nhánh hành pháp. Phản ứng từ Đồi Capitol cho thấy, các nhà lập pháp Mỹ sẵn sàng lấy đây làm phép thử để bảo vệ tính độc lập của Fed-một nguyên tắc cốt lõi giúp Mỹ duy trì niềm tin của nhà đầu tư toàn cầu.
Phép thử độc lập và rạn nứt tại Đồi Capitol
Kevin Hassett, Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia và là cố vấn thân cận của Tổng thống Mỹ, hiện là ứng viên sáng giá nhất để thay thế ông Powell. Dù sở hữu hồ sơ chuyên môn ấn tượng, việc liên tục cổ xúy cho chương trình nghị sự của Nhà Trắng và kêu gọi cắt giảm lãi suất quyết liệt đã khiến ông bị đặt dưới "tầm ngắm" của Thượng viện Mỹ. Thượng nghị sĩ Thom Tillis nhấn mạnh, lịch sử gắn bó sâu sắc giữa ông Hassett và Tổng thống Mỹ là yếu tố buộc phải xem xét kỹ lưỡng. Nếu Fed mất đi sự độc lập, chính sách tiền tệ sẽ bị thao túng bởi các chu kỳ chính trị ngắn hạn thay vì các chỉ số kinh tế khách quan.
Cuộc tranh luận càng thêm gay gắt khi ông Hassett công khai ủng hộ cuộc điều tra nhắm vào ông Powell, cho rằng thị trường sẽ lạc quan khi thấy sự minh bạch hơn. Tuyên bố này vấp phải phản ứng dữ dội từ giới chuyên gia. Học giả Peter Conti-Brown tại Trường Wharton khẳng định, bình luận của ông Hassett khiến ông trở nên thiếu khách quan để dẫn dắt một định chế tiền tệ. Việc chọn cách công khai đứng về phía Nhà Trắng trong một vụ điều tra chính trị đã tự tước đi lợi thế về sự trung lập của ông Hassett.
Sự bế tắc hiện nay mang đến hệ lụy sâu sắc. Các chuyên gia cảnh báo tranh chấp pháp lý có thể khiến tham vọng cải tổ Fed của Tổng thống Mỹ từ tháng 5 tới không thể thành hiện thực. Một kịch bản trớ trêu có thể xảy ra: Rắc rối pháp lý buộc ông Powell phải ở lại hội đồng quản trị Fed ngay cả khi nhiệm kỳ kết thúc, vô tình tước đi cơ hội để Tổng thống Mỹ đưa một đồng minh mới vào hội đồng cho đến năm 2028. Giới chuyên gia nhận định, thị trường có thể ủng hộ Tổng thống Mỹ, nhưng Thượng viện lại sát cánh cùng ông Powell, khiến việc đề cử ông Hassett giống như một cuộc đánh cược đầy rủi ro.
Tại Thượng viện Mỹ, rạn nứt trong nội bộ Đảng Cộng hòa lộ rõ. Thượng nghị sĩ Thom Tillis đưa ra tối hậu thư: Ông sẽ không bỏ phiếu cho bất kỳ đề cử nào cho đến khi vụ việc của ông Powell được giải quyết triệt để. Thái độ này khẳng định sự độc lập của Fed là nền tảng không thể thỏa hiệp. Tuy nhiên, một số nghị sĩ khác tin rằng, sức ép từ Nhà Trắng cuối cùng sẽ khiến Đồi Capitol nhượng bộ vì phản đối lựa chọn của Tổng thống Mỹ.
Hệ lụy toàn cầu và niềm tin vào đồng USD
Nhìn từ góc độ thị trường toàn cầu, sự bất ổn này là tín hiệu tiêu cực. Mark Spindel từ Potomac River Capital cho rằng, bối cảnh chính trị đang biến một chuyên gia như Hassett thành tâm điểm của cuộc đối đầu không đáng có. Sự ổn định của kinh tế Mỹ và uy tín của đồng USD dựa trên niềm tin rằng các quyết định lãi suất được đưa ra phi chính trị. Khi niềm tin đó bị lung lay bởi những cuộc mặc cả ghế quyền lực, cái giá phải trả là sự xói mòn uy tín quốc tế của đồng USD.
Nếu tiến trình bổ nhiệm kéo dài, các ngân hàng trung ương thế giới sẽ đối mặt với giai đoạn bất ổn. Quyết định của Fed thường là "kim chỉ nam" cho dòng vốn toàn cầu. Khi Fed bị kéo vào vòng xoáy chính trị, tính dự báo của chính sách tiền tệ sẽ suy giảm. Điều này buộc các quốc gia khác phải thận trọng hơn trong điều hành tỷ giá và lãi suất để tránh cú sốc từ Mỹ. Sự bất định này tác động trực tiếp đến chi phí vay vốn và giá cả hàng hóa toàn cầu, gây khó khăn cho việc hoạch định kinh tế dài hạn.
Hơn nữa, vị thế đồng tiền dự trữ thế giới của USD đang đứng trước thách thức. Sự độc lập của Fed là "mỏ neo" giữ giá trị đồng tiền không bị pha loãng bởi các quyết định mị dân. Khi "mỏ neo" này lung lay, các ngân hàng trung ương từ châu Âu đến châu Á sẽ nghi ngờ tính ổn định của tài sản họ nắm giữ. Kịch bản đa dạng hóa dự trữ ngoại hối, rời xa đồng USD có thể được đẩy nhanh nếu cuộc chiến tại Washington không được dàn xếp ổn thỏa.
Kết thúc cuộc đua này, dù ai chiến thắng, Fed cũng sẽ bước vào một chương mới sóng gió. Nếu Hassett được phê chuẩn, ông phải chứng minh mình không phải "quân bài" của Nhà Trắng. Nếu Powell trụ vững, ông sẽ điều hành trong bầu không khí đối nghịch với hành pháp. Phép thử thực sự không chỉ nằm ở danh tính người đứng đầu, mà là liệu định chế này có duy trì được vai trò "người gác cổng" độc lập hay không. Cuộc chiến tại Washington hiện nay chính là sự kiện định hình lại mối quan hệ giữa tiền tệ và quyền lực trong nhiều thập kỷ tới.
TUYÊN ĐỖ