Từ dốc đá, vun lên màu xanh
Thiếu tá Triệu Quang Thạo, Trạm trưởng Trạm Ra-đa 59 cho biết đây là trạm đóng quân xa nhất của Trung đoàn 291, cách đơn vị khoảng 170km. Trạm nằm độc lập ở khu vực giáp biên của một tỉnh miền núi phía Bắc. Địa hình nơi đây chủ yếu là đồi núi nên giao thông đi lại khó khăn. Quả đồi nơi Trạm đóng quân không rộng và có độ dốc lớn. Từ chân đồi phải leo một quãng khá dài mới đến khu nhà ở, đường lên khu khí tài còn dốc hơn. Với người mới đến, chỉ một lần đi từ chân đồi lên khu khí tài cũng đủ cảm nhận sự khắc nghiệt của địa hình vùng cao.
    |
 |
Kíp chiến đấu đài ra-đa duy trì nghiêm nền nếp canh trực sẵn sàng chiến đấu, quản lý vùng trời.
|
Với những người đã gắn bó nhiều năm, con dốc ấy trở nên quen thuộc. Hằng ngày họ đi lên đi xuống để vận chuyển vật tư, lương thực và nước sinh hoạt rồi tiếp tục ca trực cùng những công việc thường ngày. Trước đây, thiếu nước là khó khăn lớn nhất của Trạm. Giếng khoan không có nước nên bộ đội chủ yếu dùng nước từ 3 giếng khơi dưới chân đồi, gần con suối nhỏ. Mùa khô nước giếng ít đi, mùa mưa nước từ núi đổ xuống khiến nước dễ bị đục. Có những thời điểm cán bộ, chiến sĩ phải tiết kiệm từng ca nước. Những năm gần đây, nguồn nước sinh hoạt cơ bản được cải thiện nhưng bộ đội vẫn lo thiếu nước mỗi khi xuất hiện thời tiết khắc nghiệt.
Thiếu nước đã khó, thiếu đất sản xuất càng khó hơn. Quanh trạm chủ yếu là đồi đá nên đất canh tác ít và khó tìm được chỗ bằng phẳng. Để trồng thêm rau xanh cải thiện bữa ăn, đơn vị phải liên hệ nhờ người dân cho mượn đất để tổ chức tăng gia. Trong khuôn viên Trạm, cán bộ, chiến sĩ đã cải tạo từng khoảng đất nhỏ để trồng cây, đồng thời tạo cảnh quan cho nơi ở. Những loại cây ăn quả như vải, mít, đào cùng nhiều loại cây phù hợp với khí hậu và thổ nhưỡng nơi đây lần lượt bén rễ. Những khóm hoa giấy cũng nở rực rỡ giữa vùng núi đá khô cằn.
Sức sống bền bỉ của những giàn hoa ấy phần nào giống những người lính nơi đây vẫn gắn bó với Trạm dù điều kiện còn nhiều khó khăn. Từ những khoảng đất nhỏ được chăm chút, màu xanh dần phủ kín khuôn viên đơn vị. Hàng cây và giàn hoa không chỉ làm dịu đi sự khắc nghiệt của vùng núi mà còn khiến nơi đóng quân xa xôi trở nên gần gũi, ấm áp hơn. Đất ít thì bộ đội tận dụng từng khoảng đất. Sân hẹp thì cải tạo sân nhỏ làm nơi vận động. Một phần diện tích được dùng làm sân pickleball kết hợp sân đá bóng. Sau giờ làm việc, những trận đấu giúp cán bộ, chiến sĩ rèn luyện sức khỏe và thư giãn, có thêm thời gian bên đồng đội.
Mùa hè ở vùng núi không chỉ có nắng nóng mà còn có những trận mưa lớn thường xuất hiện bất ngờ, kèm sấm chớp dữ dội. Có những đêm tiếng sét vọng liên hồi trên các sườn núi, cây cối trong khu vực Trạm bị gãy cành sau dông lớn. Đại úy Chu Văn Sinh, Chính trị viên Trạm Ra-đa 59 cho biết trước mỗi mùa mưa bão, đơn vị chủ động kiểm tra hệ thống chống sét, nhà ở, khu vực khí tài và những vị trí có nguy cơ mất an toàn; đồng thời duy trì nghiêm chế độ trực, sẵn sàng xử lý các tình huống bất thường.
Ấm tình đồng đội, gắn bó với nhân dân
Ngoài khó khăn do địa hình và thời tiết, người lính nơi đây còn phải vượt qua nỗi nhớ nhà. Cán bộ, chiến sĩ của Trạm đến từ nhiều địa phương. Nhiều người được phân công về đây công tác ngay sau khi tốt nghiệp. Nhà xa lại thêm đường đi khó khăn và thời gian nghỉ phép có hạn nên mỗi chuyến về thăm gia đình đều không dễ. Có người cả năm mong đến ngày phép để về thăm nhà, có những người vợ đưa con vượt hàng trăm cây số lên thăm chồng. Thời gian bên nhau thường ngắn hơn mong muốn nhưng những cuộc gặp ấy giúp người lính có thêm động lực để tiếp tục công việc.
Ở Trạm, người đi trước chỉ dẫn người đi sau, người có kinh nghiệm hỗ trợ người còn ít kinh nghiệm. Khi một đồng đội ốm đau, cả tập thể cùng quan tâm. Khi gia đình đồng đội có việc, mọi người chủ động chia sẻ. Theo Đại úy Chu Văn Sinh, ở nơi ít điều kiện vui chơi, giải trí, đời sống tinh thần phải được tạo dựng từ chính cán bộ, chiến sĩ. Ngày nghỉ, giờ nghỉ, đơn vị thường tổ chức giao lưu thể thao, sinh hoạt tập thể. Những hoạt động ấy giúp giảm cảm giác xa cách, heo hút và khiến cuộc sống nơi Trạm luôn có tiếng cười. Tình cảm cũng nảy nở từ chính mảnh đất này. Một số cán bộ, quân nhân chuyên nghiệp công tác lâu năm đã lập gia đình với những cô gái địa phương. Đến nay, Trạm Ra-đa 59 có 8 cán bộ, quân nhân chuyên nghiệp kết hôn với người dân trên địa bàn, dần tạo thành một khu gia đình bộ đội gần Trạm.
Đóng quân tại khu vực giáp biên, nơi đời sống người dân còn nhiều khó khăn, cán bộ, chiến sĩ Trạm Ra-đa 59 cũng luôn coi việc gần dân, hiểu dân và giúp đỡ nhân dân là một phần trách nhiệm. Bà con địa phương dành cho bộ đội tình cảm đặc biệt. Mỗi dịp lễ, tết, người dân đến thăm Trạm, mang theo những món quà đều là sản vật của địa phương. Có những ngày, số người dân và chính quyền địa phương đến thăm đông đến mức khu vực trước đơn vị không còn đủ chỗ để xe. Những cuộc gặp không cầu kỳ nhưng giúp khoảng cách giữa người lính và bà con ngày càng gần hơn. Dịp 27-7, đơn vị tổ chức thăm hỏi, tặng quà gia đình chính sách trên địa bàn. Khi có thuốc bổ, vật tư quân y phù hợp, bộ đội cũng dành một phần hỗ trợ người dân có hoàn cảnh khó khăn.
Thượng úy Hoàng Hà Cường, Chính trị viên phó Trạm Ra-đa 59 chia sẻ: "Bộ đội ở đây quan niệm có điều kiện đến đâu thì giúp bà con đến đó. Có thể chỉ là một phần thuốc bổ, món quà nhỏ hay một lần thăm hỏi, nhưng với người dân vùng cao, đó là sự động viên thiết thực".
Vững một niềm tin
Đóng quân ở khu vực giáp biên, Trạm ra-đa 59 duy trì nghiêm nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu và quản lý vùng trời trên địa bàn được phân công. Từng tín hiệu trên màn hình đều được quan sát và phân tích kỹ. Mỗi mục tiêu trên không phải được phát hiện sớm, theo dõi chặt chẽ và báo cáo kịp thời về Trung đoàn để có phương án xử trí. Sự chính xác trong từng ca trực luôn là yêu cầu hàng đầu.
Năm 1989, Trạm Ra-đa 59 được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Nhiều năm qua, đơn vị luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ, nhiều lần đạt danh hiệu Đơn vị Quyết thắng. Năm 2026, Chi bộ Trạm được đề nghị hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, đơn vị được đề nghị tặng danh hiệu Đơn vị Quyết thắng. Những thành tích ấy không đến từ điều kiện thuận lợi. Đó là kết quả của những phiên trực không quản ngày đêm giữa núi rừng, của những người lính chấp nhận xa gia đình, của tình đồng đội và ý thức giữ gìn, bảo quản trang bị, khí tài.
Trên đỉnh đồi ấy, ngày qua ngày, những người lính Trạm Ra-đa 59 vẫn ngày đêm bám Trạm, thực hiện tốt nhiệm vụ của mình. Họ sống giữa núi cao nhưng không đơn độc; xa gia đình nhưng luôn có đồng đội bên cạnh; đối mặt với gian khó nhưng vẫn giữ nụ cười và niềm tin. Bởi với họ, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao chính là góp phần giữ bình yên cho vùng trời Tổ quốc.
Bài và ảnh: PHẠM ĐỨC TRƯỜNG