Điểm nhấn của hội nghị lần này bắt nguồn từ chiến lược dẫn dắt cân bằng của nước chủ nhà Ấn Độ. Khác với bầu không khí căng thẳng mang tính đối kháng tại Kazan (năm 2024) hay giai đoạn định hình cơ chế tại Rio de Janeiro (năm 2025), New Delhi 2026 mang sắc thái ngoại giao điềm tĩnh và thực tế hơn. Dưới sự điều phối của Thủ tướng Narendra Modi, Ấn Độ đã khéo léo kéo nghị trình thoát khỏi định kiến về một liên minh “chống phương Tây”, đưa BRICS trở về đúng định vị căn bản, một diễn đàn đa phương của các thị trường mới nổi tìm kiếm tiếng nói bình đẳng hơn trong quản trị toàn cầu.
Thông qua Tuyên bố New Delhi 2026, các nhà lãnh đạo không chọn cách phủ định trật tự quốc tế hiện hành, mà kiên quyết yêu cầu một cuộc cải tổ sâu rộng, thực chất và công bằng hơn đối với các thể chế cốt lõi: Liên hợp quốc, Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Khối khẳng định lập trường kiên định bảo vệ hệ thống thương mại đa phương dựa trên luật lệ, đồng thời lên tiếng phê phán xu hướng áp đặt thuế quan đơn phương và những rào cản kỹ thuật mang tính bảo hộ, những yếu tố đang đe dọa sự ổn định của mạng lưới cung ứng toàn cầu.
Bên cạnh thương mại, hội nghị lần đầu tiên đưa Hạ tầng số công cộng (DPI) và quản trị trí tuệ nhân tạo (AI) lên thành các trụ cột ưu tiên ngang hàng với an ninh năng lượng và lương thực. Thay vì chỉ phản ứng thụ động trước các cú sốc địa chính trị, BRICS đã chủ động đón đầu các công cụ số nhằm kiến tạo không gian phát triển độc lập, thu hẹp khoảng cách công nghệ cho các nước đang phát triển.
Cũng tại đây, viễn cảnh ra đời của một “đồng tiền chung BRICS” nhằm thay thế các đồng tiền dự trữ quốc tế đã khép lại. Sự chênh lệch lớn về cơ cấu kinh tế, cán cân thanh toán và mức độ kiểm soát dòng vốn giữa các thành viên khiến việc có một liên minh tiền tệ tập trung trở thành điều bất khả thi ở thời điểm hiện tại. Thay vào đó, khối lựa chọn lộ trình phi đô la hóa thông qua các giải pháp cụ thể như đẩy mạnh kết nối hệ thống thanh toán liên ngân hàng, mở rộng cơ chế chuyển điện tín tài chính song phương và thúc đẩy Ngân hàng Phát triển mới (NDB) tăng tỷ trọng tài trợ bằng đồng nội tệ. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp giảm thiểu chi phí giao dịch và phòng ngừa rủi ro tỷ giá một cách hiệu quả mà không làm xáo trộn cấu trúc tài chính quốc tế.
Sau làn sóng kết nạp, BRICS tại New Delhi cũng chủ động tạm dừng mở rộng ồ ạt thành viên chính thức để tập trung hoàn thiện cơ chế điều phối nội bộ và phát triển mạng lưới các nước đối tác. Thực tế cho thấy, sức mạnh của khối không nằm ở quy mô địa lý thuần túy mà ở năng lực dung nạp. Hội nghị lần này đã chứng minh vai trò như một diễn đàn hạ nhiệt căng thẳng ngoại giao hiệu quả, thể hiện rõ qua các cuộc tiếp xúc cấp cao giữa Ấn Độ và Trung Quốc nhằm củng cố các nguyên tắc tôn trọng lẫn nhau, hay những cuộc trao đổi giữa các nước khu vực vịnh Ba Tư bên lề hội nghị.
Trong bức tranh chuyển dịch đa cực linh hoạt đó, sự tham gia của đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam do Thủ tướng Lê Minh Hưng dẫn đầu với tư cách nước đối tác chính thức đã khẳng định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa và là thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế. Việt Nam tiếp cận diễn đàn không phải để chọn phe hay can dự vào cạnh tranh quyền lực, mà nhằm chủ động đóng góp vào việc định hình các chuẩn mực hợp tác quốc tế tiến bộ trên nền tảng luật pháp quốc tế.
Phát biểu tại phiên họp toàn thể, Thủ tướng Lê Minh Hưng mang đến hội nghị thông điệp mạnh mẽ về mối quan hệ hữu cơ giữa tinh thần tự cường quốc gia và trách nhiệm đa phương. Người đứng đầu Chính phủ Việt Nam khẳng định hòa bình và ổn định là tiền đề tiên quyết cho mọi nỗ lực phục hồi và phát triển thịnh vượng. Thủ tướng kêu gọi các nước BRICS cùng các đối tác tôn trọng nghiêm ngặt Hiến chương Liên hợp quốc, kiên trì giải quyết hòa bình mọi bất đồng trên cơ sở luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982. Lập trường nhất quán của Việt Nam về việc bảo đảm tự do hàng hải, an toàn trên các tuyến hàng hải huyết mạch đã nhận được sự đồng thuận cao từ các nhà lãnh đạo tham dự.
Là người đứng đầu Chính phủ của một nền kinh tế có độ mở thương mại lớn và là mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị toàn cầu, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã đề xuất 3 định hướng hợp tác kinh tế mang tính thực tiễn cao: Ưu tiên kết nối hạ tầng logistics liên vùng; thúc đẩy thương mại cởi mở, minh bạch, chống phân mảnh thị trường; tăng cường hợp tác trong chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Đặc biệt, sáng kiến của Việt Nam về xây dựng mạng lưới chia sẻ kinh nghiệm phát triển hạ tầng số công cộng và an ninh lương thực bền vững được đánh giá là giải pháp thiết thực, giúp các nền kinh tế đang phát triển cùng tiếp cận công nghệ mới một cách công bằng, không để quốc gia nào bị tụt lại phía sau.
Đồng thời, đoàn Việt Nam đã thể hiện vai trò cầu nối chiến lược giữa ASEAN và BRICS. Cùng với các thành viên khu vực, Việt Nam đã lan tỏa các nguyên tắc cốt lõi của ASEAN, lấy đối thoại, đồng thuận và vai trò trung tâm làm nền tảng vào không gian thảo luận của khối, góp phần giữ vững cấu trúc hợp tác cởi mở, bao trùm, tránh nguy cơ hình thành các khối liên minh biệt lập. Các cuộc tiếp xúc song phương hiệu quả của Thủ tướng Lê Minh Hưng với lãnh đạo nước chủ nhà Ấn Độ, Trung Quốc, Brazil và nhiều đối tác bên lề hội nghị cũng đã mở ra những kênh hợp tác thực chất về thương mại bằng đồng nội tệ, chuyển giao công nghệ cao và logistics, tạo thêm không gian phát triển mới cho nền kinh tế Việt Nam.
Hội nghị thượng đỉnh BRICS 2026 mở ra một giai đoạn hợp tác có chiều sâu và bền vững hơn. Khi một khối kinh tế quy tụ gần một nửa dân số toàn cầu lựa chọn con đường thực dụng, coi trọng giải pháp công nghệ số, ổn định chuỗi cung ứng và tôn trọng tính đa dạng của các mô hình phát triển, đó chính là đóng góp tích cực cho một trật tự quốc tế cân bằng.
BÍCH HẰNG