15 năm đưa Apple lên đỉnh cao 

Đằng sau sự chuyển giao này là sự kết thúc của một trong những con đường sự nghiệp đáng chú ý nhất ở Thung lũng Silicon: Đó là câu chuyện của một đứa trẻ đến từ Alabama, miền Nam nước Mỹ dường như không hề được định sẵn cho bất cứ điều gì, ngoại trừ trở thành kiến trúc sư của Apple.

Với mái tóc bạc, đeo kính gọng lịch lãm, giọng nói hơi pha chút miền Nam nước Mỹ, trong 15 năm qua, Tim Cook đã dẫn dắt Apple trên con đường tăng trưởng bùng nổ và lên tới đỉnh cao của Phố Wall. Thống kê cho thấy, từ năm 2011 đến 2025, doanh thu của công ty có trụ sở tại Cupertino, California đã tăng gần 4 lần (+260%) và giá trị vốn hóa thị trường tăng gấp 13 lần, hiện vượt quá 4.000 tỷ USD, lớn thứ ba trên thế giới. Đồng thời, tài sản của Tim Cook cũng tăng trưởng tương xứng với công ty và hiện đạt 2,9 tỷ USD, theo tạp chí Forbes.

leftcenterrightdel

Ông Tim Cook (bên phải) và người kế nhiệm CEO của Apple John Ternus. Ảnh: Apple 

Các nhà phê bình đã chỉ trích ông gay gắt vì không cho ra mắt sản phẩm nào đột phá như iPod hay iPhone dưới thời Steve Jobs. Những dự án lớn duy nhất của ông là Apple Watch chính thức bán ra thị trường năm 2015 và tai nghe thực tế ảo Vision Pro ra mắt năm 2024, nhưng doanh số bán hàng lại không như mong đợi.

Tuy nhiên, vị CEO tóc bạc đã tạo dấu ấn riêng trên nhiều phương diện khác, đặc biệt là trong lĩnh vực phần mềm, ở một tập đoàn vốn chủ yếu tập trung vào phần cứng. Nhờ đó, ông đã góp phần vào sự phát triển của mảng dịch vụ. Lĩnh vực này, bao gồm App Store, các nền tảng phát nhạc trực tuyến (Apple Music) và video (Apple TV) cũng như lưu trữ đám mây (iCloud), đã trở thành động lực tăng trưởng chính của công ty. “Khả năng lãnh đạo xuất sắc của Tim đã giúp Apple trở thành công ty tốt nhất thế giới”, Arthur Levinson, Chủ tịch Hội đồng quản trị của Apple trong 15 năm, nhận xét.

Bên cạnh đó, Tim Cook cũng tỏa sáng nhờ kỹ năng đàm phán và tầm nhìn xa. Ông đã giúp tập đoàn vượt qua những khó khăn về nguồn cung do đại dịch Covid-19 gây ra mà không xảy ra sự cố lớn nào, đồng thời khéo léo tránh được những biến động địa chính trị năm ngoái, trong bối cảnh chiến tranh thương mại nổ ra giữa Mỹ và Trung Quốc-một thị trường lớn của Apple.

Tuy nhiên, Tim Cook và nhóm của ông đã bỏ lỡ cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh được báo hiệu bởi sự xuất hiện của ChatGPT vào tháng 11-2022. Kể từ đó, Apple đã chạy theo các ông lớn trong lĩnh vực này, nhưng vẫn chưa thể tích hợp đầy đủ khả năng mới của AI vào sản phẩm chủ lực của mình-iPhone-vốn vẫn đang chờ đợi phiên bản trợ lý Siri mới.

Thách thức cho người kế nhiệm

Sau 15 năm ở vị trí CEO, Tim Cook đã để lại một di sản vô cùng to lớn tại Apple, mà chắc hẳn người kế nhiệm-John Ternus-sẽ gặp không ít khó khăn để vượt qua cái bóng do ông tạo ra.

John Ternus quê ở California, tốt nghiệp ngành kỹ thuật cơ khí tại Đại học Pennsylvania. Dự án tốt nghiệp đại học của Ternus liên quan đến việc phát triển một cánh tay robot được điều khiển bằng chuyển động đầu, nhằm giúp những người bị liệt tứ chi có thể tự ăn uống một cách độc lập. Lựa chọn này đã báo trước triết lý về khả năng tiếp cận mà Apple hiện đang đặt làm trọng tâm trong hệ sinh thái của mình. Là một cựu vận động viên bơi lội chuyên nghiệp (vô địch trường đại học năm 1994), từ nền tảng thể thao, Ternus đã giữ được tính kỷ luật nghiêm khắc và sự điềm tĩnh của một vận động viên Olympic, những tính cách mà sau này góp phần định hình nên phong cách quản lý của ông: Chính xác, chặt chẽ và tỉ mỉ.

Sau khi tốt nghiệp đại học, Ternus có 4 năm làm việc tại Virtual Research Systems, một công ty chuyên về thực tế ảo trước khi trở thành thành viên nhóm thiết kế sản phẩm của Apple năm 2001. Những ngày đầu sự nghiệp, Ternus làm việc với màn hình máy Mac ở thời điểm Apple đang dần chuyển mình khỏi những chiếc iMac đầy màu sắc vào cuối thập niên 1990. Nhanh chóng được chú ý, ông thăng tiến chỉ trong vài năm. Theo các đồng nghiệp cũ, ông không thích đặc quyền cấp bậc và chọn ngồi cùng nhóm của mình thay vì ở trong văn phòng riêng. Sự gần gũi, không hề tỏ ra kiêu ngạo cùng khả năng truyền động lực cho đồng nghiệp đã giúp ông có được danh tiếng là “người của dân”.

Năm 2005, ông đảm nhiệm vị trí trưởng bộ phận kỹ thuật phần cứng cho iMac, dòng máy tính để bàn cao cấp. Nhóm của ông đã triển khai một giải pháp táo bạo vào thời điểm đó: Sử dụng nam châm để giữ màn hình kính của máy tính ở đúng vị trí. Đối mặt với sự hoài nghi nội bộ, Ternus đã đích thân ủng hộ sự đổi mới này. “Khi được trình bày một ý tưởng đột phá như vậy, ông ấy đã ủng hộ nó”, Steve Siefert, một quản lý tại Apple, nói với tờ The New York Times.

Một phần đáng kể sự nghiệp của John Ternus diễn ra ở châu Á, nơi ông làm việc chặt chẽ với các nhà cung cấp của Apple. Ông thường xuyên đi lại giữa Thung lũng Silicon và các cơ sở sản xuất, học cách chuyển đổi các yêu cầu thiết kế của Apple thành hiện thực công nghiệp. 

Qua nhiều năm, Ternus đã mở rộng phạm vi trách nhiệm của mình. Từ năm 2013, ông giám sát các nhóm phụ trách Mac và iPad. Gần đây, ông đóng vai trò quan trọng trong một số dự án then chốt như sự chuyển đổi lịch sử của máy Mac từ chip Intel sang chip do Apple thiết kế vào năm 2020, hay việc ra mắt iPhone Air với thiết kế mỏng hơn và các thử nghiệm nội bộ với điện thoại gập. Theo các nguồn tin, ông cũng chủ trương dành những cải tiến đắt tiền nhất định, chẳng hạn như tích hợp laser mini để cải thiện khả năng chụp ảnh, lập bản đồ và thực tế tăng cường cho các mẫu iPhone Pro đắt tiền nhất.

Tiếp nhận chức CEO của Apple vào ngày 1-9-2026, John Ternus sẽ phải nỗ lực vượt qua di sản khổng lồ của người tiền nhiệm, cũng như đối mặt với những thách thức đáng kể để đưa Apple bắt kịp đối thủ trong cuộc đua AI. Ông cũng sẽ phải quyết định về tương lai của một số công nghệ được sử dụng trong Vision Pro, vốn có thể được ứng dụng trong kính thông minh...

Một kỷ nguyên mới đang bắt đầu với đế chế Apple khi John Ternus ngồi vào vị trí lãnh đạo. Khả năng kết hợp kỹ thuật thuần túy với tầm nhìn sản phẩm sẽ là yếu tố quyết định đến thành công của ông khi dẫn dắt Apple.

HOÀNG ĐAN