Thế giằng co của Thủ tướng Mark Carney

Dấu ấn của người giải quyết khủng hoảng

Kể từ khi tuyên thệ nhậm chức Thủ tướng thứ 24 của Canada vào tháng 3-2025, Mark Carney đã mang lại sự thay đổi căn bản trong phương thức quản trị quốc gia. Không xuất thân từ bộ máy nghị viện truyền thống hay các phong trào chính trị cơ sở, cựu Thống đốc Ngân hàng Trung ương Canada và Ngân hàng Trung ương Anh có bề dày kinh nghiệm quản trị rủi ro ở quy mô toàn cầu. Năm 2008, chính sách định hướng tương lai mang tính tiên phong của ông Mark Carney đã giúp Canada trở thành nền kinh tế G7 đầu tiên vượt qua cuộc suy thoái tài chính mà không để hệ thống ngân hàng chịu tổn thất mang tính hệ thống. Sau đó, tại London, trên cương vị thống đốc ngoại quốc đầu tiên trong lịch sử hơn 300 năm của Ngân hàng Trung ương Anh, ông đã chèo lái thành công thanh khoản thị trường tiền tệ giữa cơn địa chấn thể chế mang tên Brexit.

Thủ tướng Mark Carney. Ảnh: Reuters

Khi tiếp quản chiếc ghế thủ tướng, ông Mark Carney nhanh chóng đưa đường lối của Đảng Tự do quay trở lại quỹ đạo thực dụng trung dung. Chính phủ mới định hình lại các ưu tiên quốc gia theo hướng kỷ luật tài khóa nghiêm ngặt, cắt giảm các tầng nấc quan liêu và tập trung cải thiện năng suất lao động đang trì trệ. Phương pháp tiếp cận này thể hiện rõ nét qua việc chính phủ dỡ bỏ hàng loạt rào cản hành chính nhằm thu hút nguồn vốn tư nhân vào cơ sở hạ tầng chiến lược, đổi mới sáng tạo và công nghệ cao. Là một chuyên gia kinh tế vĩ mô, Thủ tướng Mark Carney xem bài toán thâm hụt ngân sách và khủng hoảng khả năng chi trả nhà ở là những phương trình cần được giải quyết bằng các biến số định lượng rõ ràng. Tư duy duy lý và điềm tĩnh ban đầu đã tái lập niềm tin nơi giới đầu tư quốc tế.

Chiến lược tự chủ trên bàn cờ quốc tế

Tuy nhiên, thách thức định hình năng lực lãnh đạo của Thủ tướng Mark Carney không chỉ gói gọn trong các bản báo cáo kinh tế vĩ mô, mà ở trên bàn cờ địa chính trị quốc tế. Sự trở lại của làn sóng bảo hộ thương mại gay gắt cùng các chính sách áp thuế quan từ phía Nam biên giới đã giáng đòn nặng nề vào các ngành công nghiệp chủ lực của Canada, từ luyện kim đến chế tạo xe hơi. Trước những sức ép dồn dập đe dọa làm suy yếu Hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ, ông Mark Carney đã không chọn con đường đối đầu cảm tính hay nhượng bộ thụ động. Thay vào đó, ông kiên trì thực hiện chiến lược giảm thiểu rủi ro toàn diện: Duy trì liên lạc với Washington để bảo đảm tính liên tục của các dòng chảy thương mại thiết yếu, đồng thời ráo riết mở rộng không gian sinh tồn kinh tế sang các khu vực địa lý khác.

Cuộc điện đàm hồi đầu tháng 10 giữa Thủ tướng Mark Carney và Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc giữ vững tính ổn định của chuỗi cung ứng năng lượng xuyên biên giới diễn ra song song với chuyến công du chiến lược tới Thổ Nhĩ Kỳ. Tại Ankara, nhà lãnh đạo Canada đã thúc đẩy các cuộc đàm phán hiệp định thương mại tự do thế hệ mới và củng cố hợp tác công nghiệp quốc phòng trong khuôn khổ liên minh quân sự Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Bằng cách định vị Canada như một nhà cung cấp an toàn về khoáng sản trọng yếu, lương thực và công nghệ chuyển đổi, ông Mark Carney biến các lợi thế tài nguyên thành công cụ đòn bẩy ngoại giao sắc bén. Ông khẳng định vị thế độc lập của Ottawa không phải bằng những tuyên bố hoa mỹ, mà bằng mạng lưới đối tác đa tầng trải dài từ châu Âu, Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương cho đến vùng Bắc Cực giàu tiềm năng.

Thỏa hiệp năng lượng và bài toán gắn kết liên bang

Từng đảm nhiệm cương vị Đặc phái viên của Liên hợp quốc về Hành động Khí hậu và Tài chính, ông Mark Carney là một người ủng hộ nhiệt thành của quá trình chuyển đổi xanh. Nhưng ở cương vị đứng đầu chính phủ, ông buộc phải đối mặt với những mâu thuẫn giữa lý tưởng môi trường và yêu cầu về an ninh kinh tế. Nhằm xoa dịu làn sóng bất mãn kinh tế kéo dài tại miền Tây giàu tài nguyên và tối đa hóa nguồn thu quốc gia, chính quyền của ông đã ban hành quyết định đẩy nhanh tiến độ các dự án đường ống dẫn dầu hướng ra Bờ Tây và mở rộng năng lực xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng.

Quyết định này đẩy ông Mark Carney vào thế "lưỡng đầu thọ địch". Một bộ phận cử tri cánh tả và các tổ chức môi trường cáo buộc chính phủ phản bội các cam kết khí hậu quốc tế vì mục tiêu trước mắt. Ngược lại, những nhượng bộ về hạ tầng năng lượng vẫn không đủ để dập tắt ngọn lửa hoài nghi tại Alberta, nơi phong trào ly khai tiếp tục thu hút sự ủng hộ của đông đảo người dân địa phương. Tình hình càng thêm phức tạp khi các nhân vật có ảnh hưởng trên truyền thông quốc tế công khai cổ xúy cho xu hướng phân rã thể chế, biến những bất đồng kinh tế thành làn sóng xung đột ý thức hệ. 

Ông Mark Carney có được lợi thế to lớn hơn nhờ tính chính danh trực tiếp từ cuộc bầu cử dân chủ và sự thấu hiểu sâu sắc các cơ chế vận hành quyền lực quốc tế. Kinh nghiệm dày dạn, năng lực tốt và sự kiên định trước áp lực đã giúp ông lãnh đạo đất nước vượt qua nhiều khúc cua ngặt nghèo trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu đảo lộn.

Dẫu vậy, một quốc gia không thể vận hành thuần túy như một tập đoàn đa quốc gia hay một ngân hàng Trung ương độc lập. Sự gắn kết của một liên bang rộng lớn với nhiều bản sắc phức tạp đòi hỏi sự đồng cảm văn hóa sâu sắc, nghệ thuật lắng nghe và khả năng truyền cảm hứng vượt lên trên các con số thống kê khô khan. Liệu một bộ óc tài chính kiệt xuất có thể tìm thấy ngôn ngữ chung với trái tim của hàng triệu người dân để giữ vững sự toàn vẹn của Canada hay không?

BÍCH HẰNG