Áp lực từ Washington và sự chuyển dịch chiến lược
Mối quan tâm của Hoa Kỳ đối với Greenland không còn là những đề xuất bất chợt như vài năm trước mà trở thành một chiến lược nhất quán và mạnh mẽ hơn. Đến tháng 1-2026, chính quyền Washington dưới nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump đã đặt vấn đề rõ ràng hơn về quyền tiếp cận các tài nguyên chiến lược. Những thảo luận về thuế quan và thương mại đã được đưa lên bàn cân cùng với các yêu cầu về hợp tác khai thác khoáng sản.
Câu chuyện giờ đây vượt xa khuôn khổ "mua bán lãnh thổ". Đây là cuộc cạnh tranh nhằm bảo đảm nguồn cung đất hiếm-nguyên liệu thiết yếu cho công nghệ cao và vị thế chiến lược tại Bắc Cực trước sự hiện diện của các cường quốc khác như Trung Quốc và Nga. Washington đã bắt đầu tiếp cận trực tiếp hơn với Greenland thông qua việc tài trợ các dự án địa phương, tạo ra một kênh ngoại giao song song, đôi khi đặt Copenhagen vào tình thế khó xử trong vai trò trung gian truyền thống. Khái niệm "đồng minh" đang được thử thách trước những toan tính về lợi ích quốc gia cốt lõi của các siêu cường.
Bài toán về sự nhất quán
Bên cạnh áp lực tại Bắc Cực, Đan Mạch cũng đang đối diện với những tranh luận nội tại về tính nhất quán trong chính sách đối ngoại và pháp lý.
Trong khi Copenhagen nỗ lực viện dẫn luật pháp quốc tế để bảo vệ quyền chủ quyền và lợi ích của mình tại Greenland trước sức ép từ bên ngoài, thì họ cũng gặp phải những câu hỏi khó từ dư luận liên quan đến các cam kết quốc phòng. Tháng 1-2026, Tòa án Tối cao Đan Mạch đã đưa ra phán quyết bác bỏ đơn kiện của các tổ chức nhân quyền về việc ngừng xuất khẩu linh kiện tiêm kích F-35.
    |
 |
| Người biểu tình tại Quảng trường Tòa thị chính Copenhagen kêu gọi Greenland tiếp tục là lãnh thổ của Đan Mạch, ngày 17-1-2026. Ảnh: Getty Images |
Việc các linh kiện do công ty Terma sản xuất tiếp tục được chuyển đi trong bối cảnh xung đột tại dải Gaza leo thang đã tạo ra những luồng ý kiến trái chiều. Giới quan sát chỉ ra một thế khó: Đan Mạch phải cân bằng giữa nhu cầu an ninh, cam kết với các đồng minh chiến lược và các nguyên tắc nhân đạo quốc tế. Sự tương phản giữa cách tiếp cận vấn đề Greenland và vấn đề xuất khẩu quốc phòng đã đặt ra một bài toán hóc búa cho Copenhagen về việc duy trì sự đồng nhất trong lập trường ngoại giao trước cộng đồng quốc tế.
Vị thế mới trên bàn cờ
Một yếu tố quan trọng khác trong phương trình này là sự thay đổi trong quan điểm của chính Greenland. Hòn đảo này không còn đóng vai trò thụ động trong mối quan hệ giữa các cường quốc.
Năm 2026 chứng kiến một Greenland chủ động hơn dưới sự lãnh đạo của chính quyền Nuuk (Nuuk là thủ đô và là thành phố lớn nhất của Greenland). Với nền tảng là dự thảo hiến pháp từ năm 2023 và xu hướng mong muốn tự chủ gia tăng, Greenland đang tận dụng bối cảnh địa chính trị hiện tại để tối đa hóa lợi ích của mình. Sự cạnh tranh ảnh hưởng giữa Mỹ và Đan Mạch vô hình trung tạo ra dư địa đàm phán cho Nuuk.
Thủ tướng Greenland, Múte B.Egede, đã khéo léo sử dụng sự quan tâm từ phía Mỹ như một yếu tố để thảo luận về quyền tự quyết lớn hơn với Đan Mạch. Đối với Nuuk, cả Washington và Copenhagen đều là những đối tác quan trọng, và các quyết định sẽ được đưa ra dựa trên sự cân nhắc kỹ lưỡng về lợi ích thực tế cho hòn đảo này.
Sự thích ứng với thực tế mới
Những diễn biến hiện tại không chỉ là thách thức riêng của Đan Mạch mà còn phản ánh sự thay đổi chung của bối cảnh an ninh châu Âu. Thời kỳ mà châu Âu có thể tách biệt sự ổn định của mình khỏi những biến động địa chính trị toàn cầu dường như đang dần khép lại.
Sau nhiều năm tham gia vào các hoạt động an ninh quốc tế tại Trung Đông với mục tiêu đóng góp vào sự ổn định chung, Đan Mạch và châu Âu giờ đây nhận thấy những áp lực tương tự đang xuất hiện ngay tại biên giới và vùng ảnh hưởng của mình. Bài học rút ra là trong một thế giới đa cực, các nguyên tắc lý tưởng đôi khi phải đối mặt với những thử thách khắc nghiệt từ thực tế chính trị.
Để bảo vệ lợi ích quốc gia và duy trì vị thế, Đan Mạch có lẽ cần một cách tiếp cận linh hoạt và nhất quán hơn, dung hòa được giữa các cam kết đồng minh và việc tôn trọng luật pháp quốc tế. Greenland năm 2026 là minh chứng rõ nét cho một trật tự thế giới đang chuyển mình-nơi mọi quốc gia, dù lớn hay nhỏ, đều phải tỉnh táo và thực tế hơn trong các nước đi của mình.
MINH NGUYỄN