QĐND - Theo bằng chứng khảo cổ, con người đã cư trú tại thành phố A-lép-pô (Aleppo), tỉnh A-lép-pô của Xy-ri (Syria) cách đây tới 13.000 năm. Vì thế, A-lép-pô được coi là thành phố cổ xưa nhất thế giới.

Một góc thành phố A-lép-pô với những công trình kiến trúc độc đáo. Ảnh: wordpress

Thành phố A-lép-pô có độ cao 379m so với mặt nước biển, diện tích 190km², dân số hơn 2,5 triệu người và nằm ở trung tâm của “con đường tơ lụa” nối liền châu Á và thế giới Địa Trung Hải. Vị trí địa lý lý tưởng này đã khiến A-lép-pô trở thành “miền đất dữ”, liên tục bị các đế chế chiếm đóng. Năm 800 TCN, thành phố từng bị người Hít-tít (Hittite) xâm chiếm. Tiếp đó là người Át-xy-ri (Assyria), người Hy Lạp, người Ba Tư, người La Mã, người Bi-dăng-tin (Byzantines) và Ả Rập xâm lấn. Người Mông Cổ và đế quốc Ốt-tô-man (Ottoman) cũng từng thống trị thành phố này trong cuộc thập tự chinh. Cũng chính vì những sự chiếm đóng đó mà A-lép-pô có một bản sắc văn hóa vô cùng đa dạng. Đến nay, bản sắc văn hóa của thành phố vẫn thể hiện rõ nét qua các phong cách kiến trúc pha trộn.

Dù qua nhiều biến đổi với những cuộc tái thiết nhưng thành phố A-lép-pô vẫn được coi là linh hồn của Xy-ri. Thành phố A-lép-pô hiện tại được chia thành ba phần chính: Phố mới, phố cổ và An Ghi-dê-đa (Al-Jdeida) - khu phố dành cho người theo đạo Cơ đốc. Năm 2006, thành phố A-lép-pô từng được vinh danh là “Thành phố Văn hóa Hồi giáo”. Ngoài những công trình kiến trúc đặc sắc mang phong cách Hy Lạp - La Mã cổ đại, A-lép-pô luôn tự hào bởi sở hữu những khu chợ Hồi giáo ấn tượng nhất thế giới. Trong vòng 7 thế kỷ trở lại đây, có rất nhiều loại gia vị, xà phòng, lụa, hoa quả khô, thảm, trang sức và ống nước được bày bán tại các khu chợ này. Mỗi khu chợ kiểu này giống như một thành phố thu nhỏ với những con đường nhỏ ngoằn ngoèo, với những gian hàng san sát nhau.

Đất nước Xy-ri đang đắm chìm trong cuộc nội chiến. A-lép-pô lại một lần nữa trở thành “vùng đất dữ” với những cuộc xung đột đẫm máu. Hàng trăm địa điểm khảo cổ học đang bị đe dọa. Những vụ đánh bom và cướp bóc đã tàn phá một số địa điểm có giá trị. Các nhà khoa học rất cố gắng để bảo tồn những di sản ở đây, họ thương lượng với chính phủ và các nhà lãnh đạo phiến quân bảo vệ những báu vật quan trọng nhất, họ cũng biên soạn danh sách các địa điểm khảo cổ học “không được tấn công” cần được bảo vệ. Tuy nhiên, những nỗ lực ấy chưa đem lại nhiều hiệu quả. Bức thành cổ hơn 1.000 năm tuổi từng được công nhận là Di sản thế giới vào năm 2013 đã bị phá hủy bởi một vụ nổ bom. Đó là một mất mát lớn không chỉ của riêng thành phố A-lép-pô hay của đất nước Xy-ri, đó là mất mát của nhân loại.

HỒNG LOAN (Theo ABC và Reuters)