Tìm kiếm nhân tố mới cho thể thao nước nhà

Thước đo chất lượng đào tạo và huấn luyện vận động viên

Đại hội TTTQ (tên gọi trước đây là Đại hội thể dục thể thao toàn quốc) được tổ chức lần đầu vào năm 1985, với chu kỳ ban đầu là 5-7 năm/lần. Kể từ năm 2002 đến nay, đại hội được tổ chức với chu kỳ 4 năm/lần, trở thành sự kiện thể thao đa môn lớn nhất, quan trọng nhất của thể thao Việt Nam (TTVN). Từ đại hội, nhiều vận động viên (VĐV) tài năng được phát hiện, tuyển chọn lên các đội tuyển thể thao quốc gia thi đấu và giành nhiều thành tích quốc tế; các bộ môn được đánh giá toàn diện và được các đoàn xây dựng lộ trình phát triển cho giai đoạn tiếp theo.

Lịch sử Đại hội TTTQ chia thành hai giai đoạn. Giai đoạn trước năm 2002 chứng kiến sức mạnh vượt trội của thể thao TP Hồ Chí Minh, với ngôi nhất toàn đoàn 3 lần liên tiếp tại đại hội năm 1985, 1990 và 1995. Giai đoạn từ năm 2002 đến nay, với chiến lược đầu tư “đi tắt đón đầu”, gửi các tài năng trẻ đi tập huấn dài hạn ở nước ngoài, thể thao Hà Nội có sự bứt phá ngoạn mục giành ngôi số 1 tại đại hội năm 2002. Kể từ đó đến nay, thể thao Hà Nội thể hiện sức mạnh vượt trội khi 6 lần liên tiếp nhất toàn đoàn tại đại hội; đồng thời khẳng định vai trò đầu tàu trong sự phát triển của TTVN. Gần nhất tại Đại hội thể thao châu Á, các VĐV của Hà Nội đóng góp 3 huy chương vàng, 1 huy chương bạc và 11 huy chương đồng cho Đoàn TTVN.

Xạ thủ Phí Thanh Thảo là gương mặt sáng giá của bắn súng Việt Nam. Ảnh: NGỌC TÚ

Hướng tới Đại hội TTTQ, Đoàn thể thao Hà Nội đặt mục tiêu bảo vệ thành công ngôi vị số 1. Theo kế hoạch, Đoàn thể thao Hà Nội tham dự đại hội với lực lượng 1.320 thành viên, gồm 255 huấn luyện viên (HLV) và 1.058 VĐV, tranh tài ở 44 trong tổng số 48 môn và phân môn thể thao. Đoàn có nhiều môn thế mạnh như bắn cung, bắn súng, cầu mây, bóng bàn, bóng chuyền, bóng đá nam, bóng đá nữ, bóng đá futsal, muay, golf, boxing, cờ, cử tạ, đấu kiếm...

Với vai trò chủ nhà, Đoàn thể thao TP Hồ Chí Minh hướng tới đại hội nhằm phát triển lực lượng VĐV, nâng cao thành tích của các môn thể thao trọng điểm; rà soát, đánh giá lực lượng VĐV của các địa phương, ngành, qua đó bổ sung lực lượng cho các đội tuyển thể thao quốc gia. “Chúng tôi không đặt mục tiêu giành nhiều huy chương và vượt lên thứ hạng cao nhất. Thay vào đó, thể thao TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đạt thành tích cao và chất lượng ở các môn thể thao trọng điểm của Olympic, Asian Games và giới thiệu lực lượng tài năng”, ông Nguyễn Nam Nhân, Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh cho biết.

Song song với những đóng góp của thể thao Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, thể thao Quân đội được xác định là một trong 3 trụ cột quan trọng, đóng góp những VĐV, HLV và thành tích cao cho TTVN. Bên cạnh đó, Đại hội TTTQ năm nay được kỳ vọng sẽ chứng kiến sự bứt phá của các đơn vị khác như Công an, Hải Phòng, Đà Nẵng, Thanh Hóa, Đồng Nai... Việc sáp nhập các địa phương đã mở ra nhiều dư địa phát triển mới về thể thao, giúp cho nguồn lực, thế mạnh, mục tiêu của các đoàn cũng tăng lên.

Củng cố nền tảng, hướng tới tương lai

Sau kỳ Đại hội thể thao châu Á năm 2026 không được như kỳ vọng, TTVN đang bước vào giai đoạn mới với mục tiêu lấy đấu trường Asian Games làm trọng tâm, tiến tới cạnh tranh ở sân chơi Olympic. Muốn làm được điều đó, Đại hội TTTQ được xem là một cuộc tổng kiểm tra về sự hiệu quả đầu tư của các nền thể thao địa phương, đơn vị. Những gương mặt trẻ thể hiện được tố chất, thành tích nổi bật và khả năng tiến bộ sẽ là nguồn bổ sung quan trọng cho lực lượng kế cận, nhất là ở các môn thể thao Olympic. Đây cũng là cơ hội để những VĐV chưa có nhiều điều kiện thi đấu ở các giải quốc tế khẳng định năng lực, tạo bước đệm tiến xa hơn trong sự nghiệp.

Kết quả thi đấu của Đại hội TTTQ lần thứ X-2026 cần được đặt trong mối tương quan với chất lượng chuyên môn, độ tuổi, khả năng duy trì thành tích và triển vọng phát triển dài hạn của VĐV. Đặc biệt, ở những môn thể thao Olympic, việc đánh giá cần hướng đến các thông số chuyên môn cụ thể, khả năng tiệm cận trình độ châu lục và thế giới, qua đó xác định đúng những nhân tố có thể đầu tư trọng điểm. Từ kết quả đại hội, các địa phương, ngành cần rà soát lại hệ thống đào tạo, phát hiện những hạn chế trong công tác huấn luyện, đồng thời xây dựng kế hoạch đầu tư phù hợp với thế mạnh và điều kiện thực tế. 

Trần Hưng Nguyên (bên trái) và Nguyễn Quang Thuấn là hai gương mặt tài năng của Đội tuyển bơi Quân đội. Ảnh: NGỌC TÚ

Một trong những yêu cầu đặt ra là phải bảo đảm sự liên thông giữa thể thao thành tích cao ở địa phương với các đội tuyển quốc gia. Những VĐV được phát hiện tại đại hội cần có lộ trình đào tạo, thi đấu và nâng cao thành tích rõ ràng, thay vì chỉ được chú ý trong thời điểm diễn ra giải đấu. Cùng với đó, việc đầu tư cho đội ngũ HLV, cơ sở vật chất, khoa học thể thao và chế độ chăm sóc VĐV cũng cần được quan tâm đúng mức để tạo điều kiện cho tài năng trẻ phát triển bền vững.

Bà Lê Thị Hoàng Yến, Phó cục trưởng Cục Thể dục thể thao Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) nhấn mạnh: “Đại hội TTTQ lần thứ X-2026 được kỳ vọng sẽ mở ra cơ hội cho một thế hệ VĐV mới của TTVN. Những gương mặt nổi bật tại đại hội không chỉ góp phần nâng cao thành tích cho địa phương, đơn vị mà còn có thể trở thành lực lượng nòng cốt của các đội tuyển quốc gia trong tương lai. Quan trọng hơn, từ kết quả thi đấu và công tác đánh giá sau đại hội, ngành TTVN cần chuyển hóa việc phát hiện tài năng thành những chương trình đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, tạo nền tảng nâng cao thành tích quốc tế”.