Tại ASIAD 20, Đoàn thể thao Việt Nam (TTVN) chỉ đoạt 3 huy chương vàng (HCV), 3 huy chương bạc (HCB) và 19 huy chương đồng (HCĐ), không hoàn thành chỉ tiêu đề ra (chỉ tiêu giành từ 4 HCV trở lên). Đáng nói, cả 3 tấm HCV đều giành được bởi các nữ VĐV và không nằm trong hệ thống các môn thi đấu thuộc Olympic. Không chỉ thua sút thành tích so với các quốc gia Đông Nam Á như Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Philippines, TTVN còn hụt hơi so với chính mình. So với ASIAD 19, TTVN giành ít hơn 2 HCB.
    |
 |
Các tuyển thủ cầu mây Việt Nam nhận huy chương vàng ASIAD 20 nội dung 4 nữ. Ảnh: BÙI LƯỢNG
|
Giai đoạn 2000-2019, TTVN phát triển tương đối ổn định, là kết quả của quá trình đầu tư “đi tắt đón đầu”, tập trung vào phát triển các môn thể thao linh hoạt, những hạng cân nhỏ, các cự ly ngắn và các nội dung thể thao dưới nước, lấy nữ làm chủ công để tìm đường vươn tầm quốc tế. Mở màn bằng tấm HCB ở Olympic 2000 của Trần Hiếu Ngân, TTVN có thêm tấm HCB của Hoàng Anh Tuấn ở Olympic 2008, HCĐ của Trần Lê Quốc Toàn ở Olympic 2012, đặc biệt là Hoàng Xuân Vinh với tấm HCV và HCB ở Olympic 2016. Ở sân chơi ASIAD, TTVN đã có những kỳ ASIAD ấn tượng vào các năm 2002, 2006, 2018, nhưng lại hụt hơi ở hai kỳ ASIAD gần nhất vào năm 2023 và 2026.
Việc thua sút ở sân chơi ASIAD và Olympic là hệ quả của việc TTVN trong thời gian dài quá chú tâm vào thành tích ở sân chơi SEA Games, đầu tư dàn trải, không tập trung phát triển các môn trọng tâm, trọng điểm và chuyên sâu... Ở giai đoạn trước, thành tích của VĐV không chỉ đến bởi tài năng, ý chí mà còn từ nỗ lực vượt qua khó khăn. Giai đoạn hiện nay, nỗ lực tự thân vươn lên của VĐV là chưa đủ, khi bức tranh thể thao châu lục và thế giới có sự tác động rất lớn từ khoa học-công nghệ, y học thể thao, tâm lý thể thao... Đáng lo ngại, TTVN hiện nay hầu như chưa đào tạo được bác sĩ thể thao trong nước; các chuyên gia đào tạo ở nước ngoài trước đây giờ đã đến tuổi nghỉ hưu hoặc chuyển công tác, trong khi lượng bác sĩ thể thao trẻ hiện quá ít, chưa đủ đáp ứng yêu cầu về số lượng và chất lượng. Bên cạnh đó, TTVN cũng chưa có chuyên gia chuyên biệt về dinh dưỡng thể thao.
Thời gian qua, một số đội tuyển thể thao quốc gia đã bắt đầu ứng dụng các thiết bị khoa học-công nghệ tiên tiến vào dự báo, đánh giá thành tích VĐV; các VĐV được khuyến cáo sử dụng thực phẩm chức năng bảo đảm. Điều này giúp các huấn luyện viên chuyển từ phương pháp huấn luyện cảm tính sang huấn luyện dựa trên dữ liệu, nhằm rút ngắn khoảng cách với đấu trường ASIAD và Olympic. Tất nhiên, việc đổi mới tư duy, ứng dụng khoa học-công nghệ của TTVN mới ở bước sơ khai, chưa thể sớm giải quyết trong một sớm một chiều.
Thể thao thành tích cao là quá trình đầu tư lâu dài, bền bỉ và đổi mới liên tục để rút ngắn trình độ với các cường quốc thể thao châu lục và thế giới. Điều người hâm mộ quan tâm là bức tranh TTVN sẽ thay đổi thế nào sau ASIAD. Đừng để sợi dây kinh nghiệm rút từ đại hội này qua đại hội khác.
HOA LƯ