Trước đó, khi nhận được bức điện của Đại tướng gửi các đơn vị, chúng tôi đều kẻ hai chữ "thần tốc" lên tháp pháo xe tăng, xe nào cũng có một lá cờ giải phóng nửa đỏ nửa xanh, ở giữa có ngôi sao vàng trên cần ăng-ten đài vô tuyến điện. Lính tráng toàn đơn vị, anh nào cũng tỏ ra háo hức. Riêng tôi háo hức bội phần vì sẽ được tiếp tục thực hiện hành trình xuyên Việt mà tôi từng ao ước bấy lâu.
Đoàn xe tăng, xe thiết giáp từ căn cứ Sư đoàn 3 ra Quốc lộ 1 phải đi qua một số làng quê, bà con kéo ra đứng kín hai bên đường tiễn đoàn quân Nam tiến. Thật là cảm động! Các thành viên kíp xe cũng ngồi hết trên cả nóc tháp pháo vẫy chào đáp lễ nhiệt tình. Ngồi trong buồng lái mà lòng tôi cũng thấy lâng lâng...
Đi được mấy chục cây số, đoàn xe tăng phải dừng chân trước cầu Câu Lâu (nay thuộc TP Đà Nẵng). Cây cầu bắc qua sông Thu Bồn, bị địch phá mất 3 nhịp, tuy đã được nối bằng "cầu Mỹ"-loại cầu dã chiến gồm những khung thép hình chữ nhật được ghép nối với nhau bởi các chốt thép-song không đủ trọng tải cho xe tăng đi qua... Chúng tôi đành nằm chờ bên bờ Bắc dưới cái nóng oi nồng tháng 4 xứ Quảng. Trên dãy phố nhỏ gần cầu thấy rất nhiều nhà bày trước cửa một cái bàn nhỏ, trên để những buồng dừa và hoa quả các loại. Nhìn mà thèm nhưng trong túi không có xu nào cả. Sau mới biết là bà con để đó để ủng hộ bộ đội.
Tiếp tục hành quân đến Mộ Đức (Quảng Ngãi), những "con tuấn mã thép" đang hối hả chạy của chúng tôi lại buộc phải dừng lại. Giống như cầu Câu Lâu, cầu Mộ Đức bị đánh sập 1 nhịp và cũng được bắc lại bằng "cầu Mỹ" nên không đủ tải cho xe tăng qua. Công binh đang tập trung làm ngầm ở phía hạ lưu nên xe tăng lại phải nằm chờ...
Mộ Đức là vùng quê có truyền thống cách mạng nên các phong trào rất mạnh. Hôm ấy nghe tin có một tiểu đoàn xe tăng hành quân qua nghỉ lại, Hội mẹ chiến sĩ quyết định đến tổ chức khao quân. Gần trưa, 3 chiếc xe lam chở cơm và thức ăn đến vị trí tập trung của 3 đại đội. Đến với Đại đội 4 chúng tôi là hai bà má khoảng 70 tuổi, dáng người nhỏ thó nhưng nhanh nhẹn, khỏe mạnh. Dưới cái nắng trưa gay gắt, hai má tận tình chia cơm, thức ăn vào những bộ soong, chậu quân nhu do các xe mang tới. Thức ăn các má chuẩn bị gồm có cá biển kho, canh chua cá lóc và rất nhiều rau sống. Cái thứ rau sống của người Quảng Ngãi cũng thật lạ. Đó là hỗn hợp của rất nhiều thứ: Rau muống chẻ, rau má, rau diếp cá, ruột cây chuối thái mỏng và đặc biệt nhất là có cả những lát mỏng mít xanh...
Sau gần một tháng quanh đi quẩn lại với lương khô, thịt hộp, nay trông thấy canh chua và rau sống, chúng tôi tên nào tên nấy cứ nuốt nước bọt ừng ực, chỉ đợi Chính trị viên Vũ Đăng Toàn cảm ơn các má vài câu và phát lệnh bắt đầu là lao vào "ăn như rồng cuốn"...
Nhìn cánh lính trẻ ăn ào ào, hai má bỗng bật khóc. Lúc đầu chỉ là những tiếng nấc nhỏ, nhưng sau không nén được, các má khóc như mưa. Chúng tôi tròn mắt nhìn nhau không hiểu vì sao. Anh Bùi Quang Thận, Đại đội trưởng và anh Vũ Đăng Toàn chạy lại bên các má với vẻ lúng túng.
Chính trị viên Toàn ấp úng: "Má... má... làm sao vậy? Chúng con có gì không phải thì bảo chúng con!".
Hai má vẫn khóc nhưng không to như trước nữa, một má cất giọng Quảng Ngãi trong nước mắt: "Mồ tổ tụi bay! Một tiểu đoàn mà chỉ có từng này người thôi sao?".
- Vâng! Chúng con chỉ có bấy nhiêu thôi!-anh Toàn vội trả lời.
Hai má lại òa lên khóc. Cả đám lính trẻ xúm lại bên hai má, cứ ngỡ mình mắc lỗi gì. Nhìn những bộ mặt ngây hết cả ra, hai má giải thích: "Nghe nói tụi bay có cả một tiểu đoàn, các má tưởng tụi bay đông lắm, phải mấy trăm quân. Hội các má chỉ có ít tiền nên đành phải mua cá, mua rau để đãi tụi bay. Biết tụi bay chỉ có bấy nhiêu người thì các má đã thịt một con heo để đãi tụi bay chứ tội chi để tụi bay phải ăn khổ thế ni!".
- Trời ơi! Thế mà má làm chúng con hết hồn!-Chính trị viên Vũ Đăng Toàn cười mừng rỡ. Chúng con ăn thế này là ngon lắm rồi, má cứ xem xem, mâm nào cũng gần hết rồi đấy!
- Ngon thiệt không?
- Ngon thiệt mà! Chúng con đi như thế này mấy chục ngày rồi, ngày nào cũng lương khô, thịt hộp nên chỉ thèm rau thôi...-Đại đội trưởng Bùi Quang Thận chen vào giải thích.
- Thế thì còn nhiều lắm. Tụi bay cứ ăn đi, các má về lấy thêm.
Chiếc xe lam lại chạy thêm một chuyến nữa về lấy rau, mâm nào lại về mâm ấy tiếp tục "cuộc chiến đấu" còn đang dang dở. Hai má ngồi nhai trầu bỏm bẻm nhìn đám lính trẻ đang nhồm nhoàm nhai, vẻ mặt đầy mãn nguyện.
Đại tá, nhà văn NGUYỄN KHẮC NGUYỆT