Mấy tuần nay, người dân thôn Vị Nhuế, xã Tiên Phong, huyện Ba Vì, TP Hà Nội xôn xao chuyện cậu học trò nghèo Lê Thanh Lâm đạt 30 điểm khối A trong kỳ tuyển sinh vừa qua, coi như niềm tự hào chung của cả xã, cả huyện. Ai cũng cảm phục gia đình anh Lê Văn Cường (sinh năm 1974) và chị Nguyễn Thị Ánh Thao (sinh năm 1979) ở miền quê bán sơn địa ngoại thành Hà Nội này quanh năm tất tả việc chăn nuôi, trồng trọt có con đạt thành tích xuất sắc như vậy. Lâm là một người con ngoan, hiếu học từ nhỏ, đã không phụ công ơn bố mẹ từng có lúc phải vay mượn tiền nuôi con ăn học. Em là thủ khoa đại học đầu tiên ở xã Tiên Phong và là trường hợp thứ ba đỗ thủ khoa ở huyện Ba Vì.

leftcenterrightdel
Lê Thanh Lâm và em gái tại góc học tập của hai anh em. 
Ngày cuối tuần, căn nhà nhỏ của gia đình Lâm chật kín khách đến chúc mừng từ trong nhà ra ngoài sân. Tiếng nói cười rôm rả vang tận triền núi. Ấn tượng ban đầu của chúng tôi về chàng thủ khoa sinh năm 1999 này là một gương mặt khôi ngô với nụ cười hiền, ăn nói từ tốn, lễ phép. Lâm cho biết: “Em rất bất ngờ và vui đến không ngủ được khi biết mình đạt điểm tuyệt đối cả ba môn và tiếp đến là đỗ thủ khoa vào Học viện Kỹ thuật Quân sự. Hầu như ngày nào cũng có bạn gọi điện và nhiều người đến nhà chúc mừng em”. “Và cũng có rất nhiều người đến khuyên em nên chọn trường này, trường kia như ngoại thương, kinh tế, y, dược… rồi bảo sau này ra trường sẽ có việc làm luôn nhưng Lâm vẫn kiên định với nguyện vọng ban đầu của mình là vào quân đội. Ông bà, bố mẹ có lúc cũng xao động trước lời chào mời hấp dẫn của một số trường, nên bảo em cân nhắc thêm nhưng em nói: "Ở đâu cũng có cơ hội nhưng quân đội mới là môi trường thử thách mà con muốn vượt qua”-chị Nguyễn Thị Ánh Thao, mẹ của Lâm kể thêm. Khi được hỏi lý do vì sao em lại chọn Học viện Kỹ thuật Quân sự, Lâm trả lời: “Vì đây là một môi trường tốt để em rèn luyện ý chí và đạo đức. Hơn thế, trường có thể giúp em thực hiện ước mơ nghiên cứu về các loại vũ khí, thiết bị kỹ thuật nào đó để phục vụ đất nước”.

Rời xa ngôi trường làng, xa gia đình khi mới 15 tuổi, Lê Thanh Lâm thi đỗ vào Trường THPT Chuyên Đại học Sư phạm Hà Nội rồi chuyển xuống Hà Nội thuê nhà trọ để tiện cho việc học tập. Thời gian đầu cũng hơi vất vả vì chưa quen sống xa nhà, không có bố mẹ chăm sóc, em phải tự lo tất cả mọi việc từ giờ giấc sinh hoạt, học tập đến đi chợ, nấu nướng, giải trí... Cuối tuần được nghỉ là em lại bắt xe buýt về thăm nhà, phụ giúp bố mẹ bất kể việc gì rồi dạy em gái học bài. Ba năm miệt mài đèn sách trong căn phòng chật hẹp ở khu nhà trọ thuộc quận Cầu Giấy là quãng thời gian em phải sống chung với nóng nực, với đàn muỗi vo ve hằng đêm mà em nói đùa rằng phải thích nghi như kiểu “sống chung với lũ”. Em luôn nhớ đến câu nói của một người thầy từng mượn ý danh ngôn để nhắc nhở lớp em rằng: “Không có thành công dành cho kẻ lười học”. Từ đó, ngoài giờ học ở lớp, có thời gian rảnh là em lại lên thư viện đọc sách để mở mang kiến thức. Về nhà, em ôn luyện các dạng bài tập khá nhiều. Những lúc buồn ngủ thì khắc phục bằng cách ra ngoài đi dạo hay uống nước lạnh cho tỉnh táo. Nhiều hôm trời nóng nhưng vẫn phải đắp chăn kín chân chống muỗi để ngồi học. Em cũng không thức quá khuya mà chỉ học đến 22 giờ rồi nghe nhạc hoặc lướt web giải trí một lúc trước khi ngủ. Là học sinh lớp chuyên Hóa nhưng Lê Thanh Lâm học khá đều các môn, trong đó môn học mà em thích nhất là  môn Vật lý, bởi “em thấy nhiều hiện tượng tự nhiên được giải thích bằng hiện tượng vật lý khiến mình bị cuốn hút”. Em cũng là một học sinh khá năng nổ trong các hoạt động ngoại khóa, thích đá bóng, đá cầu và chơi thể thao điện tử...

leftcenterrightdel
 Đại tá Cao Trung Hà (Phó chủ nhiệm chính trị Học viện Kỹ thuật Quân sự) chúc mừng thủ khoa Lê Thanh Lâm. 
Nói về cậu học trò vừa đỗ thủ khoa, Thạc sĩ Nguyễn Trường Giang, giáo viên chủ nhiệm ba năm học phổ thông của Lê Thanh Lâm nhận xét: “Lâm là một trong những học sinh luôn đứng tốp đầu của lớp và từng đạt số điểm cao nhất trong các lần kiểm tra hay thi thử ở trường. Và em đã giữ được phong độ đó trong kỳ thi THPT quốc gia. Dù không có nhiều điều kiện về kinh tế như những bạn khác trong lớp, nhưng em đã nỗ lực khắc phục khó khăn, chăm chỉ học tập. Ấn tượng nhất về em là tốc độ giải bài rất nhanh và rất có tinh thần học hỏi. Điều gì chưa hiểu là em sẵn sàng trao đổi với thầy cô hoặc bạn bè đến lúc hiểu mới thôi”... Quả thực, trò chuyện với Lâm, chúng tôi hiểu, thầy cô và các bạn ở Lớp 12 Hóa 1, Trường THPT Chuyên Đại học Sư phạm Hà Nội chính là môi trường và động lực tốt giúp Lâm nỗ lực cố gắng hơn trong học tập. Em kể: “Ngày nhỏ, em chỉ được cô giáo nhận xét là nhanh thôi, cũng có lúc hơi chểnh mảng, nhưng kể từ khi thi đỗ vào khối THPT chuyên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội năm 2014 khiến em thay đổi hẳn suy nghĩ về cách học của mình. Ở đây, các bạn đều học rất tốt và chăm chỉ lắm. Chúng em cũng hay chia sẻ kiến thức cho nhau bằng cách học nhóm. Em mà học kém thì rất ngại với các bạn nên không có cách nào khác là phải cố gắng thôi. Ở trường, em thường được các thầy cô giới thiệu những cuốn sách hay. Các thầy cô luôn tạo điều kiện thoải mái nhất để học sinh nâng cao tinh thần tự giác, tự học nên tiết học trên lớp luôn tràn ngập sự hưng phấn".

 Lê Thanh Lâm mong muốn sau này "sẽ trở thành giảng viên đại học và được nghiên cứu ở một viện nghiên cứu nào đó. Nếu có thể, em cũng mong ước sẽ được đi học nước ngoài để tiếp thu những tiến bộ của khoa học kỹ thuật quân sự các nước tiên tiến rồi về phục vụ quân đội và đất nước". Chúng tôi được biết, Đảng ủy, Ban giám đốc Học viện Kỹ thuật Quân sự cũng như ngành giáo dục rất quan tâm tạo điều kiện cho các học viên tài năng. Hằng năm, nếu có chỉ tiêu đào tạo nước ngoài bằng ngân sách Nhà nước thì các thủ khoa như Lâm hay các thí sinh có số điểm đầu vào cao sẽ là những đối tượng được ưu tiên hơn trong quá trình tuyển chọn. Chắc chắn, tương lai phía trước đối với chàng thủ khoa Hà thành này sẽ còn rộng mở chờ em tiến bước. Mong em sẽ tiếp tục chinh phục được nhiều đỉnh cao tri thức trên chặng đường mới như mấy câu thơ của ông Kiều Văn Đảm, Phó chủ tịch Hội Khuyến học xã Tiên Phong đã viết tặng chàng thủ khoa này:

“Tuổi trẻ xông pha khắp nẻo đường

Tài năng trí tuệ nở muôn phương

Học tập siêng năng xây nghiệp lớn

Tạo dựng cơ đồ đời ấm no”.

 Bài và ảnh: HÀ THANH MINH