Trong bối cảnh tỷ lệ ủng hộ đang có dấu hiệu sụt giảm và các đảng đang ráo riết chuẩn bị cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026, Tổng thống Donald Trump đã chọn nhập cư làm trọng tâm để gắn kết cử tri. Ông không ngần ngại sử dụng những từ ngữ mạnh mẽ khi nhắc lại vấn đề biên giới, coi đây là một cuộc "xâm lược" và chỉ trích phe đối lập đã để mặc tình trạng này diễn ra.

Chiến thuật của người đứng đầu Nhà Trắng lần này mang tính trực diện cao. Ông liên tục thách thức các nghị sĩ Đảng Dân chủ bằng cách yêu cầu họ đứng dậy bày tỏ sự ủng hộ đối với quan điểm: "... nhiệm vụ hàng đầu của Chính phủ Mỹ giữa tham vọng và chia rẽ là bảo vệ công dân Mỹ, không phải người nhập cư trái phép". Sự im lặng của phe Dân chủ trong khi phe Cộng hòa vỗ tay nhiệt liệt đã tạo ra một bức tranh tương phản sâu sắc ngay tại nghị trường, phản ánh sự phân cực chính trị đang ở mức rất cao tại quốc gia này.

leftcenterrightdel

Tổng thống Mỹ Donald Trump với Thông điệp Liên bang tại Điện Capitol, Washington. Ảnh: ABC News

Việc ông Trump đẩy mạnh vấn đề nhập cư là một bước đi có tính toán. Bởi, dù chính quyền của ông đang đối mặt với những chỉ trích về các biện pháp thực thi quá mức tại Minneapolis và các khu vực khác, các cuộc thăm dò vẫn cho thấy cử tri Mỹ có xu hướng tin tưởng Đảng Cộng hòa hơn Đảng Dân chủ trong việc kiểm soát biên giới. Đây rõ ràng là một nỗ lực nhằm duy trì thế chủ động trên mặt trận truyền thông và chính trị nội bộ.

Vấn đề kinh tế trong Thông điệp Liên bang năm 2026 mang một sắc thái đặc biệt khi diễn ra ngay sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ các mức thuế quan toàn cầu do ông Trump thiết lập. Thay vì chọn cách đối đầu trực diện với cơ quan tư pháp như những phát biểu gay gắt trước đó, ông Trump đã chọn một cách tiếp cận kín kẽ hơn nhưng không kém phần kiên định. Ông khẳng định mình vẫn nắm giữ những quyền lực lớn về thuế quan và đưa ra một viễn cảnh đầy tham vọng: Sử dụng nguồn thu từ thuế quan đánh vào hàng hóa nước ngoài để thay thế dần hệ thống thuế thu nhập hiện tại. 

Tuy nhiên, giới quan sát nhận định rằng lộ trình này sẽ vấp phải vô vàn rào cản. Thứ nhất, theo Hiến pháp Mỹ, quyền ban hành thuế và thuế quan thuộc về Quốc hội, trong khi chính ông Trump lại tuyên bố rằng "sự phối hợp của Quốc hội là không cần thiết". Thứ hai, ngay cả trong nội bộ Đảng Cộng hòa, nhiều nghị sĩ cũng bày tỏ sự không thoải mái với các chính sách thuế quan quá cực đoan do lo ngại ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng toàn cầu và quan hệ thương mại.

Một trong những phần quan trọng nhất của Thông điệp Liên bang năm 2026 là chính sách đối với Iran. Sau khi thực hiện các cuộc tấn công vào các cơ sở hạt nhân của Iran cách đây 8 tháng, Tổng thống Donald Trump tiếp tục để ngỏ khả năng về cuộc tấn công quân sự thứ hai. Ông đã cố gắng xây dựng một lập luận có tính thuyết phục hơn cho hành động quân sự bằng cách cáo buộc Iran gây ra cái chết của hàng nghìn binh sĩ Mỹ và tiếp tục tham vọng hạt nhân dù đã bị "xóa sổ" trước đó.

Mặc dù ông vẫn khẳng định mong muốn một thỏa thuận ngoại giao, nhưng lời tuyên bố "sẽ không bao giờ để nước tài trợ khủng bố số một thế giới sở hữu vũ khí hạt nhân" mang sức nặng của một lời răn đe quân sự thực thụ. Điều này cho thấy chiến lược đối ngoại của Mỹ trong nhiệm kỳ này vẫn bám sát trục "Hòa bình thông qua sức mạnh" (peace through strength), ưu tiên các biện pháp gây áp lực tối đa để đạt được lợi ích quốc gia. Trên thực tế, điều đó đã và đang diễn ra.

Dù bài phát biểu đầy tính trình diễn, nhưng những "khoảng lặng" và sự phản kháng tại nghị trường đã nói lên nhiều điều. Tổng thống đã hoàn toàn bỏ qua các vấn đề nhạy cảm như việc đóng cửa Bộ An ninh Nội địa hay những tranh cãi xung quanh cái chết của hai công dân Mỹ tại Minneapolis do nhân viên nhập cư gây ra. Những vấn đề nhạy cảm khác như hồ sơ Epstein cũng không được nhắc tới, bất chấp những đòi hỏi về tính minh bạch từ phe đối lập. 

Đáng chú ý, những cáo buộc gay gắt từ các nghị sĩ Đảng Dân chủ về việc Tổng thống "nói dối" hay những hành động rời khỏi khán phòng của một số đại biểu cho thấy sự đồng thuận quốc gia tại Mỹ đang ở mức thấp. Đặc biệt, những tuyên bố của ông Trump về việc phe đối lập "gian lận" trong bầu cử và ý định "quốc gia hóa" các cuộc bầu cử đang dấy lên những lo ngại về sự ổn định của hệ thống dân chủ Mỹ trong năm 2026.

Thông điệp Liên bang năm 2026 của Tổng thống Donald Trump đầy tham vọng nhưng cũng đầy tính toán chính trị, cho thấy Mỹ sẽ tiếp tục theo đuổi chính sách bảo hộ kinh tế và cứng rắn về an ninh.

Trong bối cảnh địa chính trị thế giới ngày càng phức tạp, việc Mỹ tập trung vào các vấn đề nội bộ và các điểm nóng như Iran sẽ tạo ra những tác động dây chuyền đến cục diện toàn cầu.

VY ANH