Philippines hiện có tổng dân số hơn 104 triệu người, sinh sống ở 7.107 hòn đảo. Cách đây hơn một thập kỷ, tuổi thọ trung bình của người dân Philippines là 69, thấp hơn mức trung bình trong khu vực. Theo thống kê của Công ty Bảo hiểm y tế Philippines (PhilHealth), năm 2015, tỷ lệ tử vong trẻ em dưới 5 tuổi là 30/1.000 trẻ sinh sống, cao hơn mức trung bình của khu vực. Điều đáng lo ngại là tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh đã tăng từ 110 trường hợp (năm 1990) lên 120/100.000 trẻ sinh sống năm 2013. Một cuộc điều tra khác cho thấy, có tới 80% số người được hỏi cho biết, họ chưa bao giờ đi khám sức khỏe định kỳ. Điều này dẫn tới thực tế là 28% phụ nữ mang thai không được hưởng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em.

Theo đạo luật UHC, mọi người dân Philippines sẽ được cấp bảo hiểm y tế (BHYT), được bảo đảm tiếp cận công bằng đối với các sản phẩm và dịch vụ y tế chất lượng và có khả năng chi trả, đồng thời được bảo vệ khỏi các rủi ro tài chính. Theo đó, mọi người dân Philippines sẽ được tự động đưa vào chương trình BHYT quốc gia, do PhilHealth chịu trách nhiệm quản lý. Là một cơ quan hàng đầu trong lĩnh vực y tế ở Philippines, PhilHealth giữ vai trò ủy thác trong việc cung cấp giáo dục y tế song song với vai trò điều hành là cơ quan cấp phép và kiểm soát chất lượng các cơ sở y tế.

leftcenterrightdel
Người già ở Philippines được chăm sóc chu đáo nhờ chính sách bảo hiểm y tế toàn dân. Ảnh: panaynews.net

Từ nay cho đến tháng 8-2019, Bộ Y tế Philippines, PhilHealth cùng các chuyên gia và các cơ quan liên quan sẽ soạn thảo chi tiết các quy tắc và quy định thực hiện đạo luật này, với ưu tiên sẽ dành cho vùng xa xôi hẻo lánh và chịu thiệt thòi. Hiện tại, 33 địa điểm đã được chọn là nơi thực hiện thí điểm đạo luật UHC, bao gồm các thành phố ở vùng đô thị Manila và Valenzuela, các tỉnh ở Batangas và Quezon, dựa trên khả năng thành công cao của chương trình ở những khu vực này. Vậy người dân Philippines có thể trông đợi những gì từ chương trình chăm sóc sức khỏe toàn dân?

Người dân được cấp BHYT

Người dân Philippines sẽ được tự động đưa vào chương trình BHYT quốc gia, chia thành hai nhóm thành viên: Nhóm đóng góp trực tiếp (đóng BHYT PhilHealth, là người có việc làm và bị ràng buộc bởi “mối quan hệ người sử dụng lao động-người lao động”, người tự kiếm sống, người sống bằng nghề tự do và công nhân nước ngoài) và nhóm đóng góp gián tiếp (không thuộc diện nhóm đóng góp trực tiếp, phí BHYT được chính quyền bao cấp).

Người dân Philippines sẽ có đủ điều kiện “tiếp nhận tức thì” và được tiếp cận toàn bộ dịch vụ khám, chữa bệnh (KCB), bao gồm dự phòng, chữa bệnh, chẩn đoán, phục hồi chức năng và điều trị giảm đau. Luật UHC cũng áp dụng với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe nha khoa, tâm thần và cấp cứu.

Người dân được tự chọn đăng ký nơi KCB ban đầu, áp dụng cho KCB ngoại trú, các xét nghiệm, thuốc điều trị. Các phạm vi được hưởng BHYT này cũng sẽ nằm trong gói lợi ích KCB ban đầu của PhilHealth. Nhóm đóng góp trực tiếp sẽ được hưởng nhiều lợi ích hơn khi phí BHYT tăng. Điều này nhằm khuyến khích những người trả phí BHYT cao hơn và những người tự nguyện đóng phí. Đối tượng là người nghèo hoặc người sống ở những vùng xa xôi hẻo lánh sẽ được ưu tiên tiếp cận các dịch vụ y tế.

Bất kể ở bệnh viện công hay bệnh viện tư, PhilHealth sẽ chi trả tiền phòng nội trú cơ bản bao gồm các bữa ăn thông thường, giường bệnh trong một phòng chung có quạt và phòng vệ sinh công cộng. Trong trường hợp người bệnh muốn ở phòng riêng có điều hòa, ti vi và lựa chọn bữa ăn thì sẽ không được hưởng BHYT. Ngoài “gói lợi ích y tế thiết yếu” mà người bệnh được hưởng BHYT, các khoản phụ phí sẽ chịu sự kiểm soát của Bộ Y tế ở các bệnh viện công và sẽ thông báo trước cho người bệnh. Mức đóng hoặc các gói BHYT cho các bệnh nhất định (chẳng hạn như bệnh ung thư), PhilHealth đang nghiên cứu để bổ sung danh mục chi trả cho người bệnh.

PhilHealth - “nhà thu mua quốc gia”

Theo đó, PhilHealth sẽ chịu trách nhiệm thanh toán cho các nhà cung cấp y tế (bệnh viện, phòng KCB) với những dịch vụ mà họ cung cấp. Đây là công việc mà PhilHealth đã thực hiện nhiều năm qua (khả năng chi trả bảo hiểm của PhilHealth năm 2018 chiếm 98% tổng BHYT cả nước), nhưng với đạo luật UHC, PhilHealth sẽ chi trả BHYT cho 100% người dân Philippines. Để thực hiện được điều này, Bộ Y tế Philippines sẽ phân bổ thêm các nguồn quỹ cho PhilHealth, được lấy từ nhiều nguồn, như: Thu nhập từ Tập đoàn Giải trí và Trò chơi Philippines, quỹ từ thiện của Cơ quan Rút thăm trúng thưởng từ thiện Philippines (hai tập đoàn này đều thuộc sở hữu của chính phủ), ngân sách hằng năm của PhilHealth và Bộ Y tế, tiền trợ cấp của chính phủ cho PhilHealth và tiền thu được từ việc đánh thuế rượu, thuốc lá. Ngân sách gia tăng đồng nghĩa với năng lực đàm phán của PhilHealth với các nhà cung cấp y tế sẽ được tăng cường, từ đó giảm bớt chi phí y tế và nâng cao chất lượng dịch vụ. Đồng thời, trở thành nhà mua dược phẩm quốc gia, PhilHealth có thể mua thuốc với số lượng lớn, nhờ đó giảm chi phí cho thuốc.

Dịch vụ y tế toàn dân

Trong khi PhilHealth cùng với các công ty BHYT tư nhân khác sẽ chi trả bảo hiểm cho các cá nhân, Bộ Y tế sẽ cung cấp các dịch vụ y tế bao phủ toàn dân, chẳng hạn như giám sát dịch bệnh, các chiến dịch tăng cường sức khỏe hay chiến dịch tiêm phòng, bằng cách mở thầu cho các nhà cung cấp y tế công ở các tỉnh và thành phố.

Các tỉnh và thành phố đô thị hóa cao sẽ chịu trách nhiệm giám sát các dịch vụ y tế ở các khu vực, thay cho việc các thành phố tự trị tự quản lý các trung tâm y tế của mình như hiện nay. Bộ Y tế sẽ làm việc với Bộ Nội vụ và chính quyền địa phương để xây dựng các hệ thống hoặc mạng lưới y tế toàn tỉnh và thành phố trong vòng hai năm sau khi đạo luật UHC có hiệu lực. Giải pháp này sẽ khắc phục được vấn đề sự tiếp cận không đầy đủ với các dịch vụ y tế do thiếu hụt ngân quỹ ở các thành phố tự trị. Ủy ban y tế tỉnh và thành phố sẽ được thành lập nhằm thu hút và quản lý quỹ y tế đặc biệt với chức năng tài trợ và cải thiện các dịch vụ y tế cho người dân.

Những người tốt nghiệp các khóa học y tế và liên quan đến y tế với học bổng do chính phủ tài trợ sẽ phải làm việc trong lĩnh vực y tế công cộng ít nhất là 3 năm. Điều này nhằm giải quyết nhu cầu về nguồn nhân lực cho ngành y tế trên khắp cả nước. Những người này sẽ được trả lương bởi Bộ Y tế và chịu sự giám sát của bộ này; những ai làm thêm hai năm sẽ được nhận phần thưởng. Ngoài ra, những người tốt nghiệp các khóa học y tế tại các trường đại học, cao đẳng và trường tư được khuyến khích vào làm việc trong lĩnh vực y tế công cộng.

Một điểm nổi bật của đạo luật UHC là việc thành lập Hội đồng Đánh giá và Công nghệ Y tế (HTAC) bao gồm các chuyên gia y tế có trách nhiệm đánh giá những thành tựu y tế mới nhất và đề xuất sử dụng chúng với Bộ Y tế, PhilHealth. Ngoài ra, HTAC cũng sẽ xem xét các vấn đề kinh tế, xã hội và đạo đức khi sử dụng các công nghệ này.

Nhằm hiện đại hóa quy trình quản lý và quản trị dữ liệu, các bệnh viện, các công ty BHYT công cộng và tư nhân sẽ phải duy trì hệ thống thông tin y tế, chứa toàn bộ hồ sơ sức khỏe điện tử, nhật ký kê đơn cũng như thông tin nguồn nhân lực. Hệ thống này sẽ được phát triển và tài trợ bởi Bộ Y tế cùng PhilHealth, tuân theo các quy tắc bảo mật bệnh nhân, luật riêng tư dữ liệu.

Với sự ra đời của đạo luật UHC, năm 2019 hứa hẹn là một năm đầy bận rộn cho ngành y tế Philippines.

ANH NGỌC - THANH HƯƠNG