Thế giới khát vọng bình yên

Nóng bỏng triền miên

Rất oái oăm là ở thời điểm cuối năm 2025, Nhà Trắng đã tỏ thái độ lạc quan tới mức tự cao tự đại trong bản hòa tấu mang tính tổng kết năm đầu tiên trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump. Trong Chiến lược An ninh Quốc gia Hoa Kỳ, công bố ngày 6-12-2025, đã tràn ngập những nốt “la thăng”, kiểu như “... chúng tôi đã cứu đất nước mình và cả thế giới khỏi thảm họa...”. Nếu nhà văn lớn Comlumbia, Garcia Marquez (Giải thưởng Nobel Văn học năm 1982) từng nói “trong sáng tạo nghệ thuật, tính khiêm tốn là thừa” thì đương kim chủ nhân Nhà Trắng cũng muốn chứng minh rằng chân lý đó còn đúng cả trong chính trị.

Chiến sự ở Ukraine. Ảnh: TASS

Ông Donald Trump đã thẳng thắn thống kê các thành tựu vãn hồi hòa bình mà ông cho là của mình: “Chúng tôi giải quyết được 8 cuộc xung đột đang bùng cháy-giữa Campuchia và Thái Lan, Kosovo và Serbia, Cộng hòa dân chủ Congo và Rwanda, Pakistan và Ấn Độ, Israel và Iran, Ai Cập và Ethiopia, Armenia và Azerbaijan, cũng như chấm dứt hành động chiến sự ở Gaza, đưa tất cả con tin còn sống trở về với gia đình họ. Nước Mỹ một lần nữa mạnh mẽ và được tôn trọng-và chính vì thế chúng tôi mang lại hòa bình cho toàn thế giới!..”. Tuy nhiên, thực tế chính trường thế giới năm qua đã không như những gì đã được tô vẽ ở Washington.

Theo nhiều nhà quan sát, năm 2025 đã qua có thể được coi như khoảng thời gian tràn ngập những cuộc xung đột dai dẳng và luôn có nguy cơ lan rộng theo kiểu cháy thành vạ lây. Nhiều điểm nóng có thể được coi như trầm kha tiếp tục tồn tại dưới hình thức này hay hình thức khác. Đã diễn ra “nhiều cuộc chiến song song”, tức là vừa chiến tranh quy ước, vừa chiến tranh ủy nhiệm, vừa chiến tranh mạng và không gian thông tin. Tất cả yếu tố đó đã khiến năm 2025 được họa hình như một năm đầy bất an về an ninh toàn cầu. Và ở thời điểm hiện nay, đường lối đối ngoại cứng rắn thể hiện qua những hoạt động bạo lực liên tiếp của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm mục tiêu tái định hình hệ thống thế giới, thực sự đã và đang tạo nên những chấn động bất ngờ toàn cầu.

Không ngẫu nhiên mà tờ The Jerusalem Post ngày 14-1-2026 đã nhận xét một cách vừa châm biếm vừa cay đắng: “Ngay trước mắt chúng ta, giấc mơ trong “Quốc tế ca”-phá hủy thế giới cũ đến tận nền móng đang trở thành hiện thực. Nhưng kẻ hủy diệt lại xuất phát từ phe đối lập: Phương Tây tư bản chủ nghĩa, mà chính xác hơn là Tổng thống Mỹ Donald Trump!”. Theo ấn phẩm Israel này, trong vai trò đang được Nhà Trắng thể hiện, Mỹ đã mang đến cho thế giới một trật tự mới: Những đứt gãy chính trị mang tính kiến tạo, việc sử dụng sức mạnh thô bạo một cách công khai, sự sẵn sàng nổ súng nhanh hơn và chôn vùi mọi thứ gọi là “đúng đắn chính trị”... Và The Jerusalem Post kết luận: “Ngày nay, thế giới dường như bị cai trị bởi một “quân vương” duy nhất, trừng phạt bằng thuế quan và sức mạnh quân sự: Ở Iran, ở Venezuela, sắp tới là Greenland và đó chưa phải là giới hạn. Cơn thèm khát là vô độ. Cuba cũng đang nằm trong tầm ngắm. Chiến dịch phải thừa nhận là đầy ấn tượng nhằm bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro và phu nhân để đưa ra xét xử tại New York đã trở thành minh chứng rõ ràng cho ý chí, sức mạnh và khả năng răn đe của ông Donald Trump-một lời cảnh báo khắc nghiệt dành cho mọi nhà lãnh đạo và mọi quốc gia”.

Thay đổi tất yếu 

Tư duy phổ biến như thể Mỹ là “nền dân chủ vĩ đại nhất thế giới” đã bị lung lay tới tận gốc. Đúng như tờ The Jerusalem Post nhận xét: “Có một điều không thể nghi ngờ: Tổng thống Donald Trump một cách thô bạo và trắng trợn đang kéo thế giới quay ngược trở lại thời kỳ đơn cực dưới sự bảo trợ của một siêu cường duy nhất, bất chấp sự phản kháng của Trung Quốc và Nga”. Tuy nhiên, cùng tắc biến, thực tế càng bất trắc thì khao khát bình yên của đa phần nhân loại càng trở nên mãnh liệt hơn. Đang xuất hiện ngày một nhiều hơn những biểu hiện của một tư duy mới với cách nhìn ra thế giới bớt quan phương và sẽ đa chiều hơn.

Trong nhiệm kỳ đầu, Tổng thống Mỹ Donald Trump muốn cô lập Trung Quốc như “nguồn gốc tai họa toàn cầu”. Còn hiện nay, như cuộc gặp giữa ông Donald Trump và lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình ngày 30-10-2025 bên lề hội nghị APEC cho thấy, thế thượng phong hiển nhiên không còn ở bên phía Washington nữa. Hơn ai hết, Washington hiểu rất rõ về tiềm lực của siêu cường châu Á mà trong thâm tâm người Mỹ luôn coi là đối thủ lớn nhất của mình trong tương lai dài lâu. Và họ đang lựa cách ứng xử để khỏi khiến “con hổ Trung Hoa” nổi giận sớm.

Trong Chiến lược An ninh Quốc gia mới của Hoa Kỳ cũng đã phải thể hiện một ham muốn tái cấu trúc trật tự thế giới một cách mạnh mẽ. Theo đó, từ nay, Mỹ dường như không còn coi Nga như một mối đe dọa, mà chấp nhận sự cân bằng chiến lược và hợp tác ở một mức độ nào đấy. Thay cho chủ nghĩa quốc tế tự do, Washington đã đề xuất một chủ nghĩa dân tộc thực dụng. Đương kim Tổng thống Mỹ giờ đây không xem Tây Âu là một thực thể “lành mạnh” và muốn châu Âu trở thành “một nhóm quốc gia có chủ quyền liên kết với nhau”, tự gánh vác nhiều hơn trách nhiệm an ninh quốc phòng. Chiến lược này xác lập khuôn khổ cho các cuộc đàm phán về Ukraine, trong đó Mỹ sẽ tìm cách nhanh chóng đóng băng xung đột, còn châu Âu phải tự lực cánh sinh và chấp nhận việc không mở rộng Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Về phần mình, Moscow cũng đang điều chỉnh tư duy để có thể góp sức nhiều hơn vào việc xây dựng một trật tự thế giới mới ổn thỏa hơn. Trong phiên họp toàn thể cuộc họp thường niên lần thứ 22 Câu lạc bộ Thảo luận quốc tế Valdai, Tổng thống Nga Vladimir Putin nhận định: “Chúng ta đang sống trong một thời đại mà mọi thứ thay đổi rất nhanh chóng”. Như sự thay đổi các thái cực trong các phát biểu công khai của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Và sự thay đổi thời thế nhanh chóng đó đòi hỏi một sự phản ứng cũng rất mau lẹ dù có lẽ vẫn theo nguyên tắc “dĩ bất biến, ứng vạn biến” trên cơ sở những lợi ích quốc gia căn cốt. Theo quan điểm của nguyên thủ quốc gia Nga, hiện nay đang là thời đại của những tái định hình bản đồ chính trị thế giới. Các cấu trúc quyền lực cũ đang mất dần sự ổn định và những trung tâm ảnh hưởng quốc tế mới đang nổi lên trong một môi trường cạnh tranh ngày càng gia tăng.

Ông Vladimir Putin cho rằng, một trật tự thế giới đa cực là một điều tất yếu. Đó không chỉ là kết quả của một tiến trình toàn cầu mà còn là phản ứng tự nhiên của cộng đồng quốc tế trước những nỗ lực duy trì bá quyền vị kỷ của phương Tây. Tổng thống Nga nhấn mạnh: “Một thế giới đa cực là phản ứng trước nỗ lực sắp xếp các quốc gia trong một hệ thống phân cấp duy nhất. Sự sụp đổ của bá quyền chỉ còn là vấn đề thời gian”.

HỒNG THANH QUANG