“Vua phương Bắc” nổi tiếng nhất nước

Tại ngôi làng yên bình Culcheth thuộc Cheshire, nơi ông Burnham lớn lên, người dân địa phương vẫn nhớ về chàng trai trẻ thường lui tới quán rượu Cherry Tree, cổ vũ cho Câu lạc bộ Everton và nghe nhạc The Smiths, trước khi trở thành một trong những nhân vật chính trị quan trọng nhất nước Anh.

Khác với hình mẫu điển hình của các chính trị gia Anh, người đứng đầu chính phủ mới xuất thân từ tầng lớp lao động. Sinh năm 1970, ông Burnham đam mê chính trị và nhanh chóng trở thành nhà hoạt động của Công đảng từ năm 14 tuổi. Ông từng theo học tại Đại học Cambridge và gặp Marie-France - một phụ nữ Hà Lan có biệt danh là Frankie, người sau này trở thành vợ của ông.

leftcenterrightdel

Ông Andy Burnham đọc bài phát biểu nhậm chức Thủ tướng Anh vào ngày 20-7-2026, tại London, Anh. Ảnh: WireImage 

Năm 2001 đánh dấu bước ngoặt trong cuộc đời và sự nghiệp của Burnham khi ông bước vào Hạ viện. Ông nổi bật khi trở thành bộ trưởng vào năm 2007 trong chính phủ của Thủ tướng Gordon Brown.

Tuy nhiên, sau hai lần thất bại trong cuộc tranh cử chức lãnh đạo Công đảng năm 2010 và 2015, ông Burnham rời London trở về miền Bắc, nơi ông sinh ra. Ông được bầu làm Thị trưởng vùng đô thị Greater Manchester năm 2017. Chính trên cương vị lãnh đạo vùng đất từng là thành trì công nghiệp này, nơi đang trải qua sự phục hồi kinh tế mạnh mẽ, ông đã trở thành một trong những nhân vật chính trị nổi tiếng nhất ở Anh.

Ông Burnham đã hiện đại hóa thành phố phía Bắc này đạt được mức tăng trưởng kinh tế 3,1% trong 10 năm, cao gấp hai lần mức trung bình toàn quốc, đồng thời cải tổ hệ thống giao thông công cộng, giảm chi phí cho người sử dụng. Trong đại dịch Covid-19, Thị trưởng Greater Manchester đã đối đầu với chính phủ của Thủ tướng Boris Johnson về việc bác bỏ các hạn chế tài chính áp đặt lên cư dân địa phương-điều đã giúp ông được lòng dân hơn rất nhiều. Vì vậy, Burnham được mệnh danh là “Vua phương Bắc”, trở thành người nổi tiếng nhất nước và được yêu thích trên báo chí. Vào thời điểm đó, cặp kính kiểu Harry Potter và vẻ ngoài “ngầu” của một ông bố người Anh đã thu hút rất nhiều cử tri.

Là người kín đáo về đời tư, ông Burnham đã tạo dựng được hình ảnh một người bình thường, thường xuyên mặc áo phông và xuất hiện trước công chúng không đeo cà vạt. Ông thích uống bia ở quán rượu với cử tri của mình, ăn cá và khoai tây chiên, chơi cricket và cổ vũ Câu lạc bộ bóng đá Everton. Tính cách giản dị này không chỉ thu hút cư dân Greater Manchester.

Mô hình “Manchester” và “kế hoạch 10 năm” cho nước Anh

Nhiệm kỳ của Thủ tướng tiền nhiệm Keir Starmer sẽ được nhớ đến với sự xích lại gần nhau về mặt kỹ thuật và thực dụng với Liên minh châu Âu (EU), một sự tương phản rõ rệt với những năm căng thẳng mà các chính phủ Bảo thủ tiền nhiệm để lại. Bằng cách chủ trương “thiết lập lại” quan hệ với Brussels, chính phủ của ông Starmer đã đạt được một số tiến bộ cụ thể, chẳng hạn như việc ký kết thỏa thuận hợp tác an ninh và quốc phòng vào tháng 5-2025, việc Anh quay trở lại Chương trình Erasmus+ vào năm 2027 và thỏa thuận bảo đảm quyền tiếp cận lẫn nhau cho ngư dân Anh và châu Âu đối với vùng biển của mỗi bên cho đến ngày 30-6-2038.

Tuy nhiên, 10 năm sau cuộc trưng cầu dân ý năm 2016, quan hệ giữa London và Brussels vẫn là một vấn đề nhạy cảm về chính trị xuyên eo biển Manche. Là người kiên quyết phản đối việc Anh rút khỏi EU ngay từ đầu, nhưng khi bước chân vào ngôi nhà số 10 phố Downing (Phủ thủ tướng Anh), tân Thủ tướng Burnham muốn tập trung vào việc giải quyết các vấn đề nội bộ trong nước.

Một trong những sáng kiến đầu tiên của ông là khai trương Văn phòng “số 10 phía Bắc” tại thành phố Manchester thuộc vùng đô thị Greater Manchester. Ông khẳng định mục tiêu trong nhiệm kỳ thủ tướng của mình là đạt được sự tăng trưởng hài hòa ở tất cả các vùng chứ không chỉ ở những thành phố lớn và khu vực gần thủ đô.

Thủ tướng Burnham tuyên bố sẽ triển khai các biện pháp hỗ trợ người dân đối phó với chi phí sinh hoạt ngày càng tăng. Người tiêu dùng Anh đã bị ảnh hưởng nặng nề bởi giá nhiên liệu tăng cao do xung đột ở Trung Đông, làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt hiện có. Vào tháng 4-2026, 79% người trưởng thành ở Anh báo cáo chi phí sinh hoạt của họ tăng lên so với tháng trước. Trong số đó, “92% cho biết nguyên nhân là do giá thực phẩm tăng cao, 80% cho biết nguyên nhân là do giá nhiên liệu tăng cao”, theo dữ liệu từ Văn phòng Thống kê quốc gia Anh.

Thủ tướng Burnham cũng lên kế hoạch giám sát chương trình xây dựng nhà ở xã hội. “Chúng ta sẽ xây dựng thêm nhiều nhà ở xã hội. Đây là cách công bằng và bền vững để giảm chi tiêu xã hội, tôn trọng các quy tắc ngân sách và thực hiện những cam kết quốc phòng với các đối tác quốc tế”, ông tuyên bố. Thủ tướng Anh cũng cam kết sẽ ủng hộ giới trẻ: “Chúng tôi sẽ giúp nhiều người trẻ có được việc làm bằng cách cải cách hệ thống giáo dục và cung cấp cho họ nhiều hỗ trợ hơn, bao gồm cả hỗ trợ sức khỏe tâm thần”.

Ông Burnham cho rằng chính phủ nên cung cấp cho giới trẻ những con đường thay thế khác thay vì chỉ tập trung vào giáo dục đại học truyền thống, chẳng hạn như lấy bằng đại học. Thay vào đó, ông ủng hộ việc nhấn mạnh vào “các chứng chỉ kỹ thuật” và lý tưởng nhất là muốn thấy những chương trình thực tập 45 ngày được cung cấp cho người trẻ quan tâm, cùng với nhiều chương trình học nghề chất lượng cao hơn. “Tất cả điều này là cần thiết để giải quyết tình trạng hiện nay, khi quá nhiều người trẻ, ở độ tuổi 18-20, không có kế hoạch cuộc sống rõ ràng”, ông Burnham khẳng định.

Ngoài ra, tân Thủ tướng Anh tuyên bố sẽ trình bày một kế hoạch 10 năm cho nước Anh. Thủ tướng đề cập đến các phong trào phi công nghiệp hóa và tư nhân hóa thập niên 1980 mà ông cho là những thất bại, đặc biệt là đối với những người sống bên ngoài thủ đô. Ông Burnham cam kết sẽ đưa các mặt hàng thiết yếu trở lại dưới sự kiểm soát chặt chẽ hơn của nhà nước để chúng trở nên hợp túi tiền hơn đối với người dân, cũng như tái công nghiệp hóa nước Anh bằng cách sử dụng đấu thầu công để hỗ trợ ngành công nghiệp nước này.

Giới quan sát nhận định, những tuần đầu tiên trong ngôi nhà số 10 phố Downing sẽ rất quan trọng với ông Burnham. "Khi chuẩn bị trở lại nhà số 10 phố Downing, ông Burnham biết rằng ông sẽ không được hưởng lợi từ bất kỳ giai đoạn trăng mật nào”, Benjamin Delombre của đài France Télévisions London kết luận.

MINH TRANG