Mỗi độ tháng 6 về, chúng ta lại nhớ tới ngày 5-6-1911, khi người thanh niên Nguyễn Tất Thành rời bến cảng Nhà Rồng ra đi tìm đường cứu nước. Hình ảnh ấy được nhà thơ Chế Lan Viên khắc họa sâu sắc trong câu thơ: Có nhớ chăng hỡi gió rét thành Ba Lê/Một viên gạch hồng, Bác chống lại cả một mùa băng giá...

“Không ngại số ít kẻ lắm mồm, chỉ sợ số đông không lên tiếng”-câu ngạn ngữ phản ánh thực tế rằng, sự im lặng của đa số thường đáng sợ hơn là lời nói của một nhóm nhỏ. Nhìn ở góc độ khác, câu ngạn ngữ phản ánh sức mạnh khi số đông lên tiếng.

Tháng Năm, xin được nhắc lại lời thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi cả nước hướng về Ngày sinh của Người. Đối với mỗi văn nghệ sĩ, đây là thời điểm nhiều sáng tác mới, chương trình nghệ thuật được ra mắt để nhớ về Bác, để ca ngợi quê hương, đất nước. Thế nhưng, giữa dòng chảy chủ lưu ấy, vẫn có những người đứng ngoài thời cuộc.

Ngày 7-5-1954 đi vào lịch sử Việt Nam và thế giới như một mốc son chói lọi. Như một Bạch Đằng, Chi Lăng, Đống Đa, Chiến thắng Điện Biên Phủ trở thành biểu tượng văn hóa, là tài sản tinh thần vô giá của dân tộc.

Tháng Tư này, tôi lại nhớ Đà Nẵng, phần vì ký ức về những ngày đầu giải phóng thành phố 51 năm trước hiện lên, phần vì thành phố mỗi năm lại mới lên, to đẹp lên. Dịp nghỉ lễ này, Đà Nẵng là nơi đến số một của người dân khắp miền.

Quê tôi là "tuyến lửa" trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Đường Trường Sơn nối miền Bắc hậu phương với miền Nam tiền tuyến có nhiều chặng đi qua đây. Bom đạn ác liệt, không ngôi làng nào còn nguyên vẹn. Thời ấy, ai cũng thuộc câu: “Nhà tan cửa nát cũng ừ/ Quyết tâm đánh Mỹ cực chừ sướng sau”.

Từ cổ chí kim, từ Đông sang Tây, danh từ “nhà văn”-chỉ nhà văn chân chính, được bạn đọc yêu mến, kính trọng bởi tác phẩm nhân văn, nghiêm túc-là danh xưng cao quý, tự hào. Sở dĩ vậy vì, văn học đóng vai trò nền tảng trong đời sống tinh thần, phản ánh hiện thực, giáo dục, bồi đắp nhân cách, tâm hồn, hướng con người đến giá trị chân, thiện, mỹ...

Mỗi lần đi qua cầu Hiền Lương lòng tôi dâng lên nhiều cảm xúc. Đôi bờ Hiền Lương-Bến Hải, vết đau chia cắt của non sông một thời bây giờ là Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt.

Đó là quyết tâm của Cháng Tà Diễn ở thôn Nặm Đăm, xã Quản Bạ, tỉnh Tuyên Quang. Chàng trai người Dao sinh năm 2000 cùng nhiều thanh niên trong thôn sau bao năm xa quê đã quyết trở về nhờ sinh kế bền vững.