Không biết từ bao giờ, hội vật Mai Động nói riêng, đấu vật truyền thống nói chung gắn với mùa xuân, mùa của sự khởi đầu, niềm tin và hy vọng. Khi hương Tết còn phảng phất cũng là lúc tiếng trống hội rộn vang, thúc giục mọi người đến với các hội vật. Từ sân đình, trai tráng mình trần, khố thắt bước vào những keo vật sôi nổi. Mở hội vật sau Tết là cách người xưa gửi gắm ước vọng mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, con người khỏe mạnh, làng xóm yên vui. Những keo vật không chỉ phân thắng bại bằng sức mạnh mà còn đề cao sự mưu trí, nhanh nhẹn và tinh thần dân tộc.
Vật dân tộc Việt Nam tự hào với các thế vật đậm tính thượng võ, mưu trí như miếng đánh khố lợi hại, xe đài uy nghi trước trận đấu và các thế bốc, gánh, vật ngửa, vật sườn...
    |
 |
Hội vật Mai Động (Hà Nội) diễn ra từ mồng 4 đến mồng 6 tháng Giêng hằng năm, thu hút đông đảo nhân dân và du khách. Ảnh: MỸ ANH
|
Hà Nội-Thủ đô ngàn năm văn hiến nổi tiếng với các hội vật: Mai Động, làng Bùng, Triều Khúc, Ninh Hiệp, Quế Cát... Miền Trung có hội vật làng Sình (TP Huế), Hội vật tại Lễ hội Đền Vua Mai (Nghệ An)... Ở miền Nam, các hội vật thường gắn liền với các lễ hội truyền thống tiêu biểu như: Lễ hội Bà chúa Xứ (An Giang), Lễ hội núi Bà Đen (Tây Ninh)... Mỗi vùng đất lại có miếng vật độc đáo, gắn liền với một anh hùng dân tộc. Hội vật Mai Động nhằm tưởng nhớ tướng Tam Trinh dưới thời Hai Bà Trưng; vật làng Bùng tôn vinh công lao của tướng quân Phùng Thanh Hòa có công tập hợp nghĩa sĩ, dạy võ vật cho trai tráng để chống giặc Lương; hội vật tại Lễ hội đền Vua Mai nhằm tưởng nhớ và tri ân công đức của anh hùng dân tộc Mai Thúc Loan cùng các tướng lĩnh trong cuộc khởi nghĩa Hoan Châu đánh đuổi quân xâm lược nhà Đường... Đấu vật không chỉ là môn thể thao truyền thống mà còn chứa đựng giá trị văn hóa, lịch sử, tinh thần được cha ông đúc kết qua ngàn đời dựng nước và giữ nước.
Từ những hội vật làng quê ấy, nhiều “lò vật” nổi tiếng đã hình thành và gìn giữ qua nhiều thế hệ; từ đó sản sinh ra những đô vật nức tiếng thi đấu giành nhiều thành tích ở đấu trường quốc tế. Dù là vật cổ điển hay vật tự do, các đô vật Việt Nam vẫn mang trong mình niềm tự hào dân tộc, thể hiện sức mạnh, linh hoạt, dẻo dai, bền bỉ. Trên đấu trường Đông Nam Á, đấu vật Việt Nam luôn giữ vững vị trí số 1 bằng những miếng đòn độc đáo và thành tích giành 10 trên tổng số 12 huy chương vàng tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á năm 2025 là minh chứng rõ nét.
Trong cuộc sống hiện đại, nhiều hội vật đầu xuân vẫn giữ được sức hút. Người dân và du khách đến hội vật không chỉ để xem thắng thua mà còn để tìm lại không khí cộng đồng, sự gắn kết làng xã. Mỗi độ Tết đến, xuân về, nghe tiếng trống vật lòng người lại rộn ràng, xốn xang muốn được hòa mình vào không khí của lễ hội, của dòng chảy văn hóa-lịch sử bền bỉ suốt ngàn đời nay của dân tộc Việt Nam.
HỮU LÊ