SEA Games 33, chủ nhà Thái Lan lập kỷ lục giành 233 huy chương vàng (HCV), gần bằng thành tích của 3 quốc gia xếp sau cộng lại gồm Indonesia (91 HCV), Việt Nam (87 HCV) và Malaysia (57 HCV). Dẫu biết Thái Lan đang là nền thể thao số 1 Đông Nam Á, nhưng thành tích vượt trội trên đến từ việc nước chủ nhà đưa vào nhiều môn thi đấu thế mạnh của mình, cắt giảm nội dung hoặc loại bỏ môn thế mạnh của các quốc gia cạnh tranh. Đây là cách mà nhiều nước chủ nhà đăng cai SEA Games từng làm với mục tiêu giành niềm vui trọn vẹn: Vừa đăng cai đại hội thành công, vừa giành thành tích số 1.
Nói đến thể thao thì phải nhắc đến thành tích, nhưng thành tích ấy cần phải được xây dựng dựa trên tinh thần fair-play. Thực tế nhiều năm qua, các kỳ SEA Games đã chứng kiến nhiều căn bệnh thành tích của nước chủ nhà, khiến thể thao Đông Nam Á khó phát triển, vẫn bị xem là “vùng trũng” của châu lục. Tại SEA Games 31 diễn ra năm 2022, Việt Nam chủ trương tạo sân chơi công bằng khi tổ chức tất cả nội dung có trong chương trình thi đấu của Olympic. Nhưng sau giải đấu trên, tất cả đều quay lại trật tự ban đầu với chủ nhà là nhất.
Mỗi kỳ SEA Games, nước chủ nhà đã tạo nên một bảng tổng sắp huy chương rực rỡ nhưng lại tỷ lệ nghịch với trình độ thực tế của khu vực khi bước ra đấu trường Asian Games hay Olympic. Từ nhức nhối trên, mới đây ông Oktohari đề xuất mô hình SEA Games Plus và nếu được Hội đồng thể thao Đông Nam Á thông qua sẽ được áp dụng vào năm 2028 tại Philippines. “Chúng tôi đã liên hệ với một số quốc gia về ý tưởng mở rộng SEA Games. Ngoài 11 quốc gia Đông Nam Á, Bhutan, New Zealand, Australia và Fiji cũng có thể tham gia", ông Oktohari cho biết.
    |
 |
Đại diện Malaysia nhận cờ đăng cai SEA Games 34 năm 2027. Ảnh: VIỆT AN
|
Ý tưởng mời các cường quốc thể thao như Australia, New Zealand tham gia SEA Games không đơn thuần là mở rộng quy mô, mà là một cuộc cách mạng về chất lượng. Hãy nhìn vào bảng thành tích: Tại Olympic Paris 2024, Australia đứng thứ 4 toàn đoàn, New Zealand đứng thứ 11 cho thấy họ là những “gã khổng lồ” thực thụ của thể thao thế giới. Việc các vận động viên Đông Nam Á được cọ xát trực tiếp với những nhà vô địch Olympic ngay tại sân chơi khu vực sẽ nâng cao mặt bằng chuyên môn, chuẩn hóa hệ thống thi đấu và quan trọng là minh bạch hóa công tác trọng tài.
Tất nhiên, để có thể tổ chức SEA Games Plus, Hội đồng Thể thao Đông Nam Á và đặc biệt là quốc gia đăng cai cần phải thống nhất một chuẩn thi đấu chung. Phải có một tỷ lệ bắt buộc (ít nhất 80%) là các môn trong hệ thống Olympic và Asian Games, hạn chế đặc quyền của quốc gia chủ nhà.
Nếu vẫn giữ cách tổ chức SEA Games theo kiểu "vui vẻ cả làng" và "chủ nhà là nhất" như hiện nay thì thể thao Đông Nam Á khó thoát "vùng trũng". SEA Games Plus có thể là chìa khóa, nhưng ý chí thay đổi từ bên trong mỗi quốc gia mới là liều thuốc đặc trị cho bệnh thành tích. Đã đến lúc cần có sự chung tay vào cuộc, sự đoàn kết của các thành viên trong Hội đồng thể thao Đông Nam Á, biến "ao làng" SEA Games thành một Olympic thu nhỏ.
HOA LƯ