Tại Giải thưởng văn học nghệ thuật, báo chí Bộ Quốc phòng (giai đoạn 2014-2019) vừa qua, tác phẩm sơn mài Công trường xanh của Nguyễn Trường Linh được nhận Giải B. Bức tranh khắc họa hình ảnh những người lính đang hăng say lao động, xây dựng công trình cầu, đường; góp sức vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hôm nay. Những đường kỷ hà, gấp khúc và tạo hình lớn góp phần đem đến sự hoành tráng cho tác phẩm. Và màu xanh áo lính như nét chấm phá nổi bật, làm mềm lại khung cảnh thô tháp, rộng lớn của công trường. Công trường xanh gửi gắm thông điệp về sức trẻ của những người lính trên mặt trận mới, góp phần xây dựng một tương lai tươi xanh cho đất nước. Nguyễn Trường Linh cho biết, ý tưởng sáng tác được ấp ủ khi anh tham gia trại sáng tác về đề tài lực lượng vũ trang (LLVT) và chiến tranh cách mạng (CTCM), nhưng phải mất tới hai năm để thực hiện tác phẩm. Trong thời gian sáng tác, vướng mắc về bố cục, tạo hình khiến tranh đã vẽ nền, mài rồi nhưng có lúc anh bỏ dở chừng, không muốn làm; sau lại mày mò từ đầu. Đề tài người lính làm cầu, đường lâu nay vốn ít người khai thác, và vẽ về cầu là thế mạnh của Trường Linh khi tên tuổi anh gắn liền với những tác phẩm đẹp về cầu Long Biên, Hà Nội. Song khát vọng tìm ra cái mới lạ luôn làm anh trăn trở. Linh bảo, sau giải thưởng này, anh vẫn tiếp tục chăm chút, chỉnh sửa Công trường xanh, bởi tác phẩm vẫn còn những mảng khối thô, nặng nề cần được làm nhẹ bớt để hình tượng người lính trở nên lãng mạn hơn. Năm 2019, tác phẩm này cũng từng nhận giải C của Hội Mỹ thuật Việt Nam (triển lãm khu vực Hà Nội); dự kiến sắp tới sẽ tiếp tục tham dự Triển lãm Mỹ thuật toàn quốc 2020.

Họa sĩ Nguyễn Trường Linh và tác phẩm Công trường xanh.

LLVT và CTCM luôn là đề tài Nguyễn Trường Linh dành nhiều tâm sức và đạt được thành công thời gian qua. Đó là Rừng cười (Giải B, Giải thưởng văn học nghệ thuật, báo chí Bộ Quốc phòng năm 2009) vẽ về những cô gái thanh niên xung phong trong kháng chiến chống Mỹ; Bình minh (Giải A, Giải thưởng văn học nghệ thuật, báo chí Bộ Quốc phòng năm 2014), khắc họa hình tượng Đại tướng Võ Nguyên Giáp và 34 chiến sĩ của Đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân trong ngày đầu thành lập; … Và giờ đây, tiếp tục là Công trường xanh. Trường Linh tâm niệm, lịch sử và chiến tranh là đề tài khó; sáng tác không chỉ phản ánh hiện thực đạn bom mà phải tìm tòi cái khác lạ, tránh gợi những đau đớn hận thù và cần khai thác được những điều sâu xa hơn, những yếu tố lãng mạn, nhân văn phía sau cuộc chiến.

Nguyễn Trường Linh sinh năm 1971 tại Hà Nội, tốt nghiệp Thạc sĩ Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam; từ năm 1997 tới nay anh theo nghề giảng dạy, hiện là Trưởng khoa Mỹ thuật Trường Cao đẳng Văn hóa-Nghệ thuật Hà Nội. Là một trong những gương mặt họa sĩ tiêu biểu của dòng tranh sơn mài, chuyên sử dụng chất liệu sơn ta, sáng tác của anh mang phong cách trừu tượng kết hợp mô-típ dân gian, giàu hoài niệm lại có những sáng tạo mới mẻ, hiện đại và ấn tượng. Say mê lịch sử và văn hóa truyền thống dân tộc, tranh Trường Linh thường vẽ về những địa danh, tích sử; về cuộc sống, con người Hà Nội hôm qua và hôm nay. Đặc biệt, những tác phẩm về cầu Long Biên trong chiến tranh và hòa bình từng đem lại cho anh nhiều giải thưởng cao, như Phố gầm cầu (Giải A Khu vực Hà Nội-Hội Mỹ thuật Việt Nam, 2005); Mùa đông 1946 (Giải nhất Cuộc vận động sáng tác Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh và kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long-Hà Nội, 2009); Hà Nội có cầu Long Biên (Huy chương vàng Triển lãm Mỹ thuật toàn quốc, 2010)…

Dù việc giảng dạy chiếm phần lớn thời gian, song Trường Linh luôn dành nhiều tâm sức cho sáng tác. Tranh của anh có mặt tại nhiều triển lãm trong và ngoài nước, trong bộ sưu tập của Bảo tàng Mỹ thuật, Bảo tàng Lịch sử quân sự, Hội Mỹ thuật Việt Nam, nhiều nhà sưu tập trong nước và quốc tế; từng đoạt nhiều giải thưởng giá trị. Bên cạnh đó, anh vẫn dành một góc cho hoạt động thiện nguyện, phổ cập mỹ thuật cho trẻ em miền núi, vùng sâu, vùng xa nhiều khó khăn. Từ năm 2014 đến nay, cùng với sự hỗ trợ của Thạc sĩ Văn hóa Việt Nam Quách Ngạn Vỹ, một người bạn Ðài Loan, Trường Linh đã xây dựng dự án “Ngôi sao miền núi” tập hợp nhiều họa sĩ trẻ, tổ chức đi thực tế sáng tác kết hợp dạy vẽ cho trẻ em các địa phương; tổ chức nhiều triển lãm, trong đó có những triển lãm để lại ấn tượng với công chúng. Đặc biệt, với khát vọng gìn giữ, quảng bá và phát huy giá trị của mỹ thuật sơn mài truyền thống, từ năm 2013, anh cùng một số đồng nghiệp tâm huyết thành lập Nhóm họa sĩ Sơn Ta với nhiều hoạt động tích cực; từng tổ chức 5 triển lãm trong và ngoài nước được dư luận chú ý; hoạt động giao lưu, trao đổi với các làng nghề truyền thống như Hạ Thái, Chuyên Mỹ nhằm hỗ trợ, tư vấn mở ra hướng sáng tạo, phá cách nhằm đưa hội họa vào mỹ nghệ…

Luôn ấp ủ những sáng tác về văn hóa truyền thống, năm 2020 này, Trường Linh đặt quyết tâm hoàn thành bộ tranh về đề tài dân gian, dựa trên các truyện Người con gái Nam Xương (Truyền kỳ mạn lục) và cổ tích Sự tích hòn Vọng Phu; đặc biệt là sử thi Đẻ đất đẻ nước (dân tộc Mường) về nguồn gốc của đất, trời, con người và vũ trụ. Năm 2010, tác phẩm Đẻ đất đẻ nước số 1 từng đem lại cho anh Giải B của Hội Mỹ thuật Việt Nam (Triển lãm khu vực Hà Nội); năm 2015, tác phẩm số 2 được trưng bày tại Triển lãm Mỹ thuật toàn quốc. Không ngừng tìm tòi, sáng tạo để thắp sáng những giá trị lịch sử, văn hóa truyền thống là khát vọng và con đường anh lựa chọn; để từng bước không ngừng đi tới thành công.

Bài và ảnh: NGUYỄN PHƯƠNG