Khi thành phố biển bắt đầu trở tối, dọc con đường biển ra đảo Lan Châu thuộc biển Cửa Lò bắt đầu nhộn nhịp. Từng chiếc thuyền thúng, thuyền nan và tàu cá nhỏ nối nhau cập bến sau một ngày lênh đênh trên biển. Ánh đèn pin, đèn xe máy, đèn từ những quầy tạm ven bờ tạo nên một khung cảnh vừa mờ ảo vừa sống động. Đó là lúc chợ mực nháy bắt đầu.

Mực nháy đúng như cái tên, là những con mực vừa được đánh bắt, còn sống, thân trong suốt và nhấp nháy phát ra những đốm sáng lấp lánh khi thay đổi màu sắc. Đây là dấu hiệu cho thấy mực còn tươi nguyên, chưa qua bảo quản, giữ trọn vị ngọt tự nhiên của biển. Theo ngư dân, loại mực này là đặc sản của Cửa Lò, thường xuất hiện từ tháng 3 đến tháng 8 hằng năm. Mực nháy ở Cửa Lò chủ yếu là các loại mực ống và mực lá, trung bình dài khoảng 10-25cm, thân thon, màu trắng trong và đặc biệt có thể phát sáng lấp lánh khi còn sống. Nhờ độ tươi gần như tuyệt đối khi vừa được câu lên từ biển đêm, mực nháy có thịt giòn, ngọt, không tanh và được xem là ngon nhất trong các loại mực. 

leftcenterrightdel

Mực nháy được bày bán tại chợ sau khi đánh bắt. 

Về giá thành, mực nháy thường cao hơn mực thông thường do yêu cầu độ tươi sống. Vào mùa, giá mực nháy dao động khoảng 100.000-200.000 đồng/kg tại bến tùy kích cỡ và thời điểm. Những con mực to, còn nháy mạnh, thân dày và trong, thường được xếp vào loại cao cấp, rất được du khách ưa chuộng khi đến Cửa Lò.

Với đặc điểm thịt giòn, ngọt tự nhiên, mực nháy có thể làm nhiều món ngon mà không cần nêm nếm quá cầu kỳ. Phổ biến nhất là mực hấp, chỉ cần hấp với sả hoặc gừng để giữ trọn vị ngọt thanh của mực; mực nướng than hoa với lớp ngoài hơi sém, bên trong vẫn mềm và thơm; hay mực xào với cần tây, dứa hoặc sa tế cho hương vị đậm đà hơn. Ngoài ra, với những con mực còn tươi sống, nhiều người sành ăn chọn cách ăn gỏi hoặc sashimi chấm mù tạt để cảm nhận rõ nhất độ tươi giòn đặc trưng. Sau khi mua về, nếu chưa chế biến ngay, mực nên được làm sạch, rửa nhẹ với nước muối loãng rồi bảo quản trong ngăn mát hoặc cấp đông. Khi chế biến, không nên nấu quá lâu vì sẽ làm mực bị dai và mất độ ngọt tự nhiên.

Để đánh bắt mực nháy, ngư dân thường xuất phát từ chiều tối, mang theo hệ thống đèn công suất lớn để thu hút mực. Ánh sáng từ thuyền chiếu xuống mặt nước sẽ khiến mực bị hấp dẫn và bơi lại gần, từ đó dễ dàng được câu lên bằng những cần câu chuyên dụng. Một chuyến đi biển có thể kéo dài từ tối đến gần sáng. Thành quả thu được không chỉ nhờ vào kinh nghiệm mà còn phụ thuộc vào “lộc biển”, thứ mà ngư dân vẫn tin là do trời ban.

Khi trở về bờ, ngư dân sẽ bày ra để bán theo từng mớ nhỏ. Người mua, người bán không cần lời mời chào cầu kỳ. Chỉ cần nhìn vào rổ mực còn nháy sáng là đủ để hiểu chất lượng. Chợ mực nháy đêm không giống bất kỳ khu chợ nào khác, nó không có ranh giới rõ ràng, không có sạp hàng cố định, mà trải dài dọc bãi biển, nơi thuyền vừa cập bến.

Du khách đến đây không chỉ để mua hải sản mà còn để “chạm” vào đời sống thật của ngư dân. Họ có thể tận tay lựa từng con mực còn tươi, hỏi chuyện người đi biển hoặc đơn giản là đứng nhìn cảnh trao đổi hàng hóa diễn ra trong ánh đèn vàng. Những năm gần đây, mực nháy dần trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng của Cửa Lò. Nhiều du khách khi đến đây còn muốn trực tiếp trải nghiệm cảm giác theo thuyền ra khơi, tự tay câu mực và thưởng thức ngay trên biển. Các tour câu mực đêm vì thế ngày càng phổ biến, mang lại nguồn thu nhập bổ sung cho người dân địa phương.

Chợ mực nháy không kéo dài lâu, nhưng chính khoảng thời gian ngắn ngủi ấy lại đủ để lại ấn tượng sâu sắc cho bất kỳ ai từng ghé qua. Giữa tiếng sóng rì rào, ánh đèn chập chờn và những rổ mực còn nháy sáng, người ta cảm nhận rõ ràng nhịp sống của người dân miền biển, vất vả mà cũng đầy sức sống.

Bài và ảnh: HUYỀN TRANG