Phóng viên (PV): Năm 2017, ngành Du lịch Việt Nam đã lập kỷ lục đón tới 12,9 triệu lượt du khách quốc tế. Với đà thuận lợi này, dự kiến những năm tiếp theo, số lượng du khách quốc tế sẽ tiếp tục xác lập các kỷ lục mới. Tuy nhiên, dường như sự tăng trưởng về lượng chưa song hành với chất. Theo ông, nguyên nhân từ đâu?

TS Nguyễn Anh Tuấn: Có rất nhiều nguyên nhân cả khách quan lẫn chủ quan. Đầu tiên, chúng ta phải nhìn nhận thẳng thắn rằng, chất lượng dịch vụ ở nhiều mảng chưa thực sự tốt! Tuy nhiên, nhìn ở góc độ khách quan, với tư cách một điểm đến mới của du lịch khám phá như Việt Nam, việc du khách quốc tế không trở lại cũng là điều bình thường. Bởi lẽ, năm nay họ khám phá điểm này thì năm sau họ thường đi nơi khác. Những quốc gia có lượng du khách nước ngoài quay trở lại thường là khách công vụ hoặc nghỉ dưỡng.

Để thu hút khách quốc tế quay trở lại, những năm gần đây, Việt Nam đang phát triển du lịch hội nghị, hội thảo. Đặc biệt, sau Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) 2017, Việt Nam đang nổi lên như một điểm đến của du lịch công vụ. Như vậy, trong tương lai, lượng du khách nước ngoài quay trở lại chắc chắn sẽ tăng.

leftcenterrightdel
TS Nguyễn Anh Tuấn

Tất nhiên, để tiến lên một tầm cao mới thì con đường của du lịch Việt Nam còn rất dài vì trong ngành này, điều quan trọng nhất là tính đồng bộ. Đó không chỉ là chuyện ăn, ở, đi lại đơn thuần mà nó còn là những dịch vụ từ khi khách quốc tế vào Việt Nam từ cửa khẩu cho đến lúc khách trở về. Du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, có tính liên ngành, liên vùng nên rất cần sự hợp tác đồng bộ và xã hội hóa cao. Do vậy, chúng ta mới ra sức kêu gọi cần một môi trường du lịch văn minh đồng bộ để từng khâu dịch vụ liên quan đến du lịch đều phải mang lại sự hài lòng cho du khách. Phải làm được điều đó thì chúng ta mới có thể trở thành một quốc gia phát triển du lịch chuyên nghiệp.

Hiện tại, số lượng và chất lượng du khách nước ngoài đến Việt Nam đều chưa cao so với tiềm năng của đất nước. Tuy nhiên, với dư địa cho phát triển du lịch ở rất nhiều vùng, địa phương, chúng ta hoàn toàn có thể biến Việt Nam thành một trong những trọng điểm du lịch của khu vực châu Á.

PV: Đã có những giải pháp gì được thực hiện để phát triển du lịch trong thời gian gần đây, thưa ông?

TS Nguyễn Anh Tuấn: Đối với ngành công nghiệp du lịch, để phát huy tối đa mặt kinh tế thì ta phải chú trọng đến hai chỉ tiêu là kéo dài thời gian lưu trú và tăng chi tiêu của khách du lịch chứ không nên nhìn vào số lượng khách để đánh giá. Ví dụ như Thuỵ Sĩ, mỗi năm họ đón rất ít khách du lịch nhưng cực kỳ chất lượng, mang lại nguồn thu kinh tế rất lớn. Chúng ta cần hướng đến du lịch chất lượng chứ không phải du lịch đại chúng để có thể chú trọng nâng cao chất lượng bảo vệ, duy trì tài nguyên du lịch, cũng như cảnh quan và môi trường xung quanh.

Trong Nghị quyết 08-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn và Luật Du lịch (sửa đổi) đều khẳng định quan điểm phát triển du lịch bền vững và hướng tới chất lượng, hiệu quả cạnh tranh. Phải lấy mức độ hài lòng của khách hàng để xác định chất lượng của dịch vụ.

Nghị quyết 08-NQ/TW cũng đã đề ra nhóm giải pháp dựa trên quan điểm về kinh tế thị trường để phát triển du lịch. Tức là phải phát triển xuất phát từ nhu cầu, thị hiếu của khách chứ không thể “có gì bán nấy” theo tư duy chủ quan. Từ đó, chúng ta phải năng động, nhanh nhạy, biết cách nắm bắt thị trường và chịu khó làm mới, làm tốt dịch vụ. Nhu cầu mới của khách du lịch hiện nay là quan tâm hàng đầu tới môi trường nên điểm đến nào coi trọng bảo vệ môi trường, tài nguyên thì điểm đến đó giữ được năng lực cạnh tranh, thu hút được khách du lịch.

Nhìn trên bức tranh tổng thể của du lịch Việt Nam, ta thấy được một số điểm sáng như: Hội An, Ninh Bình... Tại đây, chính người dân và các doanh nghiệp địa phương đã có những quan điểm và sự đồng nhất để phát triển cân bằng với bảo tồn và gìn giữ môi trường. Ngược lại, chúng ta cũng cần nhận thấy một số nơi đang phát triển theo hướng đại trà như: Sa Pa, Thanh Hóa,... Những điểm này cần xem xét một cách nghiêm túc để tránh hiện trạng đầu tư một cách ồ ạt về hạ tầng mà không thiếu sự kiểm soát.

PV: Vai trò của chính quyền và nhân dân địa phương trong việc phát triển du lịch bền vững vô cùng quan trọng. Ông nghĩ sao về nhận định này?

TS Nguyễn Anh Tuấn: Chắc chắn vai trò của chính quyền địa phương là cực kì quan trọng! Vì nó có thể vừa tạo hành lang, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh phát triển, vừa bảo đảm quyền lợi khách du lịch được sử dụng dịch vụ một cách tốt nhất. Vì thế, ở đâu chính quyền vào cuộc thực sự thì ở đó du lịch giữ được hình ảnh tốt. Thời gian gần đây, với nhiều nỗ lực của chính quyền địa phương, du lịch Ninh Bình, Bình Thuận, Khánh Hòa, Bình Định... đã tạo nên những bước tiến rất lớn.

leftcenterrightdel
Hội An, một điểm sáng của du lịch Việt Nam. Ảnh: HÀ ANH

Nhưng để phát triển du lịch bền vững thì không thể chỉ có mỗi chính quyền! Chúng ta vẫn phải nhìn nhận vào thực tế, vẫn còn nhiều doanh nghiệp đầu tư vi phạm những điều khoản về bảo vệ môi trường, vi phạm luật cạnh tranh. Họ cần phải đầu tư hợp lý để vừa tôn vinh điểm đến vừa phát triển kinh tế.

Trong hai năm vừa qua, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã kêu gọi và chỉ đạo quyết liệt việc bảo vệ môi trường trong các hoạt động du lịch để phát triển bền vững. Để làm được việc ấy, tất cả các cấp từ chính quyền địa phương, nhà đầu tư, doanh nghiệp địa phương và người dân phải nhìn chung một hướng.

PV: Thay vì áp trách nhiệm, phải làm sao để chính quyền mỗi địa phương cảm thấy mình cần tự có trách nhiệm, thưa ông?

Tiến sĩ Nguyễn Anh Tuấn: Giải pháp đầu tiên trong Nghị quyết 08 đã nêu, đó là nâng cao nhận thức để phát triển du lịch! Đối tượng nào cũng cần được nâng cao, từ chính quyền, doanh nghiệp đến người dân địa phương. Nâng cao nhận thức về mọi mặt, đặc biệt là phương thức thực hiện dịch vụ chuyên nghiệp, vì đây là vấn đề xảy ra trực tiếp với khách du lịch.

Ứng xử văn minh là một yếu tố cốt lõi để tạo nên hiệu quả du lịch. Khi người cung cấp dịch vụ có cách ứng xử văn minh, khách du lịch sẽ vô cùng thoải mái, vui vẻ về chuyến du lịch và sẵn sàng chi tiêu đến đồng cuối cùng. Khách du lịch dù bất kì là ai, đến từ nước nào, chúng ta cũng phải tôn trọng, không được phân biệt đối xử. Thái Lan là một ví dụ điển hình cho việc này khi họ đã thu lại được kết quả rất tuyệt vời.

Nhưng bên cạnh đó còn phải thực thi luật pháp thật nghiêm, dù đó bất kể là ai. Như vậy, quá trình tổ chức thực hiện cực kì quan trọng, chúng ta ban hành chủ trương, luật pháp, nhưng thành công hay không, sâu sát hay không là ở chuyện tổ chức thực hiện.

Chúng ta cũng cần làm rõ hai khái niệm: “tăng trưởng” và “phát triển”, vì có những tăng trưởng nhưng không đi đôi với phát triển, đó là khi tăng trưởng chỉ lệch về số lượng. Thậm chí tăng trưởng nóng còn có thể trở thành tiêu cực, gây áp lực lên công tác bảo tồn.

PV: Ông có thể cho biết về kế hoạch dự kiến của du lịch Việt Nam trong năm 2018?

TS Nguyễn Anh Tuấn: Chúng ta dự kiến đón khoảng 15 đến 17 triệu khách du lịch nước ngoài trong năm 2018. Nếu tiếp tục đẩy mạnh, đặc biệt là xúc tiến quảng bá bên cạnh việc nâng cao chất lượng dịch vụ, kiểm soát môi trường điểm đến, tạo dựng hình ảnh... thì chắc chắn sẽ tạo được cú hích cho du lịch phát triển.

Hơn nữa về cơ cấu du khách quốc tế, hiện nay chủ yếu vẫn là khách Trung Quốc và Hàn Quốc do chúng ta là láng giềng của thị trường du lịch lớn nhất thế giới. Chúng ta cần cải thiện cơ cấu làm sao để tỷ trọng thị trường khách Âu-Mỹ tăng lên và tiếp cận thêm các thị trường mới như: Trung Đông, Ấn Độ...

PV: Trân trọng cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!

LÝ MY (thực hiện)