Trong nghệ thuật lãnh đạo cũng như trên chiến trường, có những lúc nói thẳng lại không phải là cách hiệu quả nhất. Một lời phê bình trực diện có thể làm tổn thương lòng tự trọng, gây phản ứng hoặc đẩy đối phương vào thế đối đầu. Nhưng nếu khéo léo dùng một đối tượng khác để gửi gắm thông điệp, người cần nghe vẫn hiểu, người nói vẫn đạt mục đích, còn mối quan hệ được giữ gìn. Đó là tinh thần của mưu kế "Chỉ tang mạ hòe" chỉ cây dâu mà mắng cây hòe.

Trong đại đội, nếu hỏi ai thích phát biểu nhất thì chắc chắn là Lâm. Chuyện gì anh cũng có thể tổng kết thành bài học, kinh nghiệm, hoặc chí ít cũng là... một câu triết lý.

"Cầm tặc cầm vương" là mưu kế chủ trương muốn nhanh chóng làm tan rã một lực lượng thì phải đánh vào người chỉ huy hoặc trung tâm quyền lực của lực lượng ấy. "Cầm" nghĩa là bắt giữ, "tặc" là giặc, "vương" là người đứng đầu.

Đợt hành quân dã ngoại, huấn luyện kết hợp làm công tác dân vận của Đại đội 1 về một xã vùng cao phía Tây xứ Nghệ để lại trong lòng cán bộ, chiến sĩ và bà con địa phương nhiều kỷ niệm đẹp. Riêng Binh nhất Hùng còn nhớ một “chiến lợi phẩm” đặc biệt mà không có trong giáo trình huấn luyện, đó là một mối tình đẹp với cô gái Thái tên Mai Lan.

"Cách án quan hỏa" là mưu kế chủ trương đứng ngoài cuộc xung đột của đối phương, bình tĩnh quan sát sự biến chuyển của tình thế, chờ các bên tự tiêu hao rồi mới lựa chọn thời điểm can thiệp có lợi nhất. "Cách án" nghĩa là đứng ở bờ bên kia, "quan hỏa" là nhìn đám cháy. Hình ảnh này hàm ý, người cầm quân giỏi phải biết kiềm chế, quan sát và chỉ hành động khi cục diện đã nghiêng về phía có lợi.

"Ban chư ngật hổ", còn được biết đến với cách gọi phổ biến "Giả trư cật hổ", là mưu kế chỉ việc cố ý tỏ ra yếu kém, vụng về hoặc không đáng ngại để đối phương chủ quan, rồi bất ngờ phát huy toàn bộ thực lực và giành thắng lợi.

Đơn vị đóng quân giữa vùng đồi núi xa thị trấn. Ngày nào cũng vậy, sáng huấn luyện, chiều tăng gia, tối học tập. Thứ được bộ đội mong đợi nhất trong tuần không phải là ngày nghỉ hay giờ xem phim, mà là... phát thư. Mỗi lần đồng chí Hùng, nhân viên quân bưu xuất hiện với chiếc túi thư màu xanh là cả đại đội nhốn nháo như có hội. Người nhận thư thì hí hửng cười tít mắt. Người không có thư lại ngồi thở dài nhìn xa xăm như một... nhà thơ bất đắc dĩ.

Từ sáng sớm, không khí trong tiểu đoàn rộn ràng khác hẳn ngày thường. Đơn vị tổ chức giao lưu với đơn vị phòng không. Chiến sĩ Khôi được giao nhiệm vụ đón khách. Công việc chỉ là hướng dẫn chỗ ngồi, mời nước, nhưng từ đầu buổi cậu cứ đi ra đi vào, hết chỉnh lại cổ áo lại vuốt phẳng túi ngực. Tiến, chiến sĩ cùng tiểu đội thấy vậy liền hỏi:

Kho tàng tục ngữ Việt Nam không chỉ đúc kết những kinh nghiệm về đạo lý, ứng xử mà còn lưu giữ nhiều tri thức quý báu về tự nhiên, thời tiết và sản xuất. Câu tục ngữ “Ao tù vẩn đục và hôi, bọt nổi lên nước thì trời sắp mưa” là một kinh nghiệm dân gian, phản ánh khả năng quan sát tinh tế của cha ông đối với những biến đổi của môi trường trước khi thời tiết chuyển mưa.