"Liên hoàn kế" là dùng nhiều kế cùng lúc. Cách hiểu ấy đúng nhưng chưa đủ. Bản chất của mưu kế này là thiết kế một hệ thống hành động mà trong đó mỗi bước đều chuẩn bị điều kiện cho bước tiếp theo, khiến đối phương dù nhận ra một phần kế hoạch cũng không thể phá vỡ toàn bộ thế trận. Nói cách khác, đây không phải một mưu kế riêng lẻ mà là nghệ thuật tổ chức và phối hợp các mưu kế.
Tư tưởng ấy rất gần với binh pháp Tôn Tử, sự kết hợp giữa thế, thời, hư thực, kỳ chính, quân tranh và mưu công. Người giỏi dụng binh không dựa vào một ưu thế đơn lẻ mà tạo nên một hệ thống lợi thế nối tiếp nhau. Khi "thế" đã hình thành, mỗi hành động sẽ kéo theo hành động khác, giống như những mắt xích của một sợi dây, làm cho chiến thắng trở thành kết quả tất yếu.
    |
 |
| Ải Chi Lăng, Lạng Sơn. Ảnh: baotanglichsuquocgia.vn |
Lịch sử quân sự Việt Nam có rất nhiều chiến thắng là minh chứng sinh động cho tư tưởng "liên hoàn kế". Tiêu biểu là Chiến dịch Chi Lăng-Xương Giang năm 1427 trong cuộc Khởi nghĩa Lam Sơn, Lê Lợi và Nguyễn Trãi không chỉ bố trí phục kích để tiêu diệt đạo quân của Liễu Thăng mà còn đồng thời cô lập thành Đông Quan, chặn các hướng cứu viện, sử dụng thư từ và ngoại giao để làm lung lay tinh thần quân Minh. Sau khi viện binh bị tiêu diệt, Vương Thông mất hoàn toàn hy vọng và chấp nhận giảng hòa. Thắng lợi ấy không đến từ một trận đánh đơn lẻ mà từ sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa quân sự, ngoại giao và tâm lý chiến.
Nhìn lại toàn bộ, có thể thấy nhiều mưu kế chỉ thực sự phát huy giá trị khi được đặt trong một "liên hoàn kế". Giương Đông kích Tây tạo ra sự phân tán; “điệu hổ ly sơn” đưa đối phương ra khỏi vị trí có lợi; “quan môn tróc tặc” khóa đường rút lui; “thượng ốc trừu thê” cắt bỏ chỗ dựa; rồi cuối cùng mới tung đòn quyết định. Mỗi kế là một mắt xích, còn chiến thắng là kết quả của cả chuỗi hành động ấy.
Người xưa vì thế muốn gửi gắm một bài học sâu sắc: Mưu kế lợi hại nhất không phải là mưu kế đơn lẻ mà là khả năng kết nối nhiều mưu kế thành một thế trận hoàn chỉnh. Khi mọi mắt xích đều ăn khớp, đối phương dù nhìn thấy một phần kế hoạch cũng khó thay đổi kết cục. Đó chính là giá trị vượt thời gian của “liên hoàn kế”-sức mạnh lớn nhất luôn thuộc về người biết biến nhiều hành động riêng lẻ thành một chiến lược thống nhất.
VĂN TUẤN