Mới hơn một tháng kể từ khi xung đột bùng phát, lợi nhuận đã nhanh chóng đổ về. Theo Tạp chí Responsible Statecraft, sang ngày thứ hai của cuộc xung đột, cổ phiếu các tập đoàn quốc phòng hàng đầu Mỹ đã tăng vọt. Mức tăng của Lockheed Martin, công ty nắm các hợp đồng quốc phòng hằng năm có giá trị tương đương với toàn bộ ngân sách của Bộ Ngoại giao Mỹ, là 3,4%; RTX là 4,7% và Northrop Grumman là 6%. Tính ra chỉ trong một ngày, lợi nhuận mà các cổ đông của 3 công ty này thu được đã lên tới 25-30 tỷ USD.  

leftcenterrightdel
Xe tăng tạm có thể kế thừa các công nghệ đã được KNDS trình diễn trên nguyên mẫu EMBT-ADT 140. Ảnh: Army Recognition Group  

 

Trong khi đó, chi phí xung đột Trung Đông lại chẳng khác nào chiếc thùng không đáy. Theo ước tính, chỉ trong 24 giờ đầu tiên, cuộc chiến Iran đã ngốn khoảng 779 triệu USD ngân sách của Lầu Năm Góc, cộng thêm 630 triệu USD cho giai đoạn chuẩn bị trước tấn công. Còn tổng chi phí cho 6 ngày đầu xung đột lên tới hơn 11 tỷ USD. Để vận hành một nhóm tác chiến tàu sân bay như USS Gerald R. Ford, mỗi ngày, nước Mỹ tiêu tốn 6,5 triệu USD. Mỗi quả tên lửa phòng không Patriot phóng đi là 3 triệu USD tan thành mây khói.

Chiến sự leo thang khiến nhu cầu vũ khí bùng nổ. Để bổ sung kho vũ khí đang nhanh chóng cạn kiệt, đầu tháng 3 vừa rồi, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã phải gấp rút triệu tập các nhà thầu quốc phòng lớn về Washington. Thông điệp mà người đứng đầu Nhà Trắng đưa ra là các công ty sản xuất vũ khí phải nhanh chóng tăng gấp 4 lần sản lượng vũ khí tinh xảo, trong đó có các hệ thống phức tạp và đắt tiền như tên lửa Patriot và tên lửa đánh chặn THAAD có khả năng đẩy lùi các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo của Iran.

Chưa dừng ở đó, ông Donald Trump còn đặt lên bàn quốc hội bản đề nghị nhanh chóng phê duyệt hơn 1.100 tỷ USD ngân sách quốc phòng thông qua quy trình phân bổ ngân sách tiêu chuẩn, đồng thời phân bổ thêm hơn 350 tỷ USD bằng cơ chế bỏ phiếu đặc biệt để không cần đến ủng hộ từ phe Dân chủ đối lập. Nếu đề xuất này được chấp thuận, chi tiêu của Lầu Năm Góc sẽ lên tới 1.500 tỷ USD, cao hơn 40% so với năm ngoái, mức tăng mạnh nhất kể từ Chiến tranh thế giới thứ hai.

Đây quả là cơ hội hiếm có với lái súng Mỹ. Muốn xem miếng mồi này béo bở thế nào, hãy nhìn vào con số thống kê sau: Từ năm 2020 đến 2025, các nhà thầu quốc phòng hàng đầu ở Mỹ đã chi 110 tỷ USD để mua lại cổ phiếu và chia cổ tức, gấp hơn hai lần số vốn mà họ đã đầu tư. Đây chính là một trong những lý do đưa tới nghịch lý, khi người có thu nhập cao nhất ở Mỹ chỉ chiếm 1% dân số nhưng kiểm soát tới gần một nửa tổng tài sản đầu tư vào thị trường chứng khoán ở nước này.

Với lợi nhuận khủng như vậy, không có gì ngạc nhiên khi ngành công nghiệp vũ khí Mỹ tìm mọi cách duy trì dòng chảy thu nhập. Để hiện thực hóa mục tiêu này, họ tìm cách gây ảnh hưởng lên các quyết định thúc đẩy chi tiêu của Lầu Năm Góc. Theo báo cáo của tổ chức độc lập phi lợi nhuận Opensecrets, trong hai thập kỷ qua, các nhà sản xuất vũ khí Mỹ đã chi 2,5 tỷ USD để vận động hành lang (lobby). Còn theo báo cáo của Giám đốc dự án vũ khí và an ninh tại tổ chức phi lợi nhuận Trung tâm chính sách quốc tế (CIP), trong các chiến dịch tranh cử kể từ năm 2001, các lái súng Mỹ đã chi tới 285 triệu USD với trọng tâm lobby là các ứng viên tổng thống, giới lãnh đạo quốc hội, thành viên các ủy ban quốc phòng ở cả hai viện của Quốc hội Mỹ.

Tương tự, cũng không có gì bất ngờ khi có tới 4/5 bộ trưởng quốc phòng Mỹ thời gian gần đây xuất thân từ các nhà thầu vũ khí hàng đầu. Trong nhiệm kỳ đầu của ông Donald Trump, các bộ trưởng quốc phòng là: James Mattis từng là thành viên lãnh đạo của công ty vũ khí General Dynamics; Patrick Shanahan là cựu giám đốc điều hành tại Boeing-hãng nổi tiếng với việc chế tạo máy bay ném bom B-52; Mark Esper từng là Trưởng bộ phận quan hệ với chính phủ của hãng Raytheon Technologies. Còn thời chính quyền Tổng thống Joe Biden, Bộ trưởng Quốc phòng Lloyd Austin cũng từng là thành viên ban lãnh đạo của hãng Raytheon Technologies.

Nhiều nhà phân tích đã không cường điệu khi mô tả: “Bất an là cơ hội kinh doanh tốt” với giới lái súng Mỹ. Bằng chứng là khi đề cập đến các sự kiện bất ổn trên thế giới, trong đó có căng thẳng ở Đông Âu, ông Greg Hayes-Giám đốc điều hành RTX đã đầy hứng khởi chia sẻ với các nhà đầu tư: “Tôi có thể nói rằng chúng tôi đang nhìn thấy những cơ hội để bán hàng quốc tế”. Ông Greg Hayes khẳng định: “Tất cả những điều đó đang gây áp lực lên một số chi tiêu quốc phòng ở đó. Vì vậy, tôi hoàn toàn mong đợi chúng ta sẽ thấy được một số lợi ích từ nó”.

Trở lại với cuộc xung đột ở Trung Đông hiện nay, Marketwatch-nền tảng tin tức tài chính và dữ liệu thị trường trực tuyến, cho biết thị trường tài chính đang tỏ ra hứng khởi với các công ty vũ khí Mỹ có thể thu lợi từ cuộc chiến Iran, đồng thời đưa ra nhận xét “chiến tranh có thể tốt cho kinh doanh”. Còn Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa theo đường lối cứng rắn Lindsey Graham thì công khai tuyên bố cuộc xung đột đang diễn ra ở Trung Đông là “một khoản đầu tư tốt” đối với Washington.

Trong chiến tranh, sẽ chẳng có bên nào chiến thắng, ngoại trừ các lái súng cứ ngày một nặng túi thêm.

TƯỜNG LINH