Tình hình gay cấn tương tự cũng diễn ra tại Italy, Albania và một số nơi trên lục địa già. Thủ tướng Italy, bà Giorgia Meloni, ngày 20-10 đã phải thông qua một loạt biện pháp an ninh mới nhằm trấn áp bạo loạn phát sinh từ biểu tình tại Milan và có xu hướng lan rộng ra một số địa phương khác. Tại Albania, làn sóng biểu tình cũng trở thành các cuộc đụng độ bạo lực ở thủ đô Tirana và các thành phố khác, trong đó có Elbasan và Shkodër. Những người xuống đường đưa ra yêu cầu chính trị ngày càng quyết liệt. Họ không chỉ đòi hỏi phải cải thiện giáo dục, chống tham nhũng mạnh mẽ hơn mà còn cần thay đổi cách điều hành đất nước, thậm chí yêu cầu Thủ tướng Edi Rama từ chức.

leftcenterrightdel

Cảnh sát trong trang phục chống bạo động làm nhiệm vụ sau làn sóng biểu tình trên toàn quốc phản đối chi phí sinh hoạt đắt đỏ và giá nhiên liệu tăng cao tại Pháp, ngày 18-10. Ảnh: Reuters

Trong bối cảnh tình hình ngày càng rối như canh hẹ, lãnh đạo các quốc gia đang “náo loạn mùa thu” có vẻ như cố gắng tìm kiếm những lý do khách quan để “đánh bùn sang ao” chứ ít nhìn nhận những nguyên nhân chủ quan do cách điều hành của bộ máy chính quyền đương nhiệm.

Tại Albania chẳng hạn, Thủ tướng Edi Rama và các quan chức chính phủ chủ yếu lại cho rằng, các thế lực bên ngoài đang lợi dụng những bất bình có thật trong xã hội để kích động bất ổn chính trị. Hơn thế, ông Rama còn đề cập đến Nga và Iran trong các cáo buộc về việc thúc đẩy thông tin sai lệch trực tuyến. Thủ tướng Albania cũng đổ lỗi cho các lực lượng đối lập tìm cách tận dụng sự tức giận của người dân để làm suy yếu chính phủ. Ông Rama nhấn mạnh rằng, biểu tình ôn hòa là quyền dân chủ, nhưng việc đốt phá, tấn công cảnh sát và phá hoại tài sản không thể được biện minh bằng quyền biểu tình. Tuy nhiên, theo báo chí Albania, nhiều người trẻ đang tham gia các cuộc biểu tình, bạo loạn ở nước này cũng tỏ ra mất niềm tin vào các lực lượng đối lập truyền thống chứ không chỉ riêng chính đảng cầm quyền.

Tại Pháp, theo báo Le Monde, chính quyền Pháp hiện vẫn cáo buộc một số lực lượng cực tả đang “đục nước béo cò” và lợi dụng phong trào bạo động của giới trẻ để tấn công cánh hữu cầm quyền. Để đáp lại, đảng cánh tả lớn nhất ở Pháp là Đảng Nước Pháp thống nhất (LFI) lại lên tiếng phản bác lời cáo buộc đó. Còn theo tờ Le Figaro, “nếu phe cực tả, bọn tội phạm và những kẻ hôi của có thể khiến nước Pháp đảo lộn chỉ trong vài giờ, thì nguyên nhân trước hết là bởi một chế độ quân chủ kỹ trị tự mãn đã có hệ thống phá hủy mọi cơ chế phòng vệ, từ đạo đức, văn hóa, kinh tế cho đến an ninh, vốn là những trụ cột không thể thiếu để xã hội đứng vững”. Le Figaro nhấn mạnh, “không chỉ những phần tử cực đoan ngoài đường phố quấn khăn keffiyeh mới tiếp tay cho Jean-Luc Mélenchon!” (ông này đang là chính khách cánh tả nổi bật của Pháp, sinh năm 1951, lãnh đạo trên thực tế của LFI, từng 3 lần tranh cử Tổng thống Pháp và tuyên bố tiếp tục tranh cử trong kỳ bầu cử tổng thống năm 2027).

Nhiều nhà quan sát quốc tế nhận định: Không loại trừ ảnh hưởng “xui nguyên giục bị” từ bên ngoài vào tình hình hỗn loạn hiện nay ở lục địa già nhưng lãnh đạo tại các điểm nóng Âu châu trước tiên vẫn phải “tiên trách kỷ”. Ở Italy chẳng hạn, nguyên nhân ban đầu khiến người dân xuống đường biểu tình nằm ở các vấn đề kinh tế và xã hội: Giá tiêu dùng tăng cao, thu nhập của đại bộ phận người lao động không theo kịp chi phí sinh hoạt. Giá thuê nhà cao khiến thanh niên và những người có thu nhập thấp khó có cuộc sống độc lập. Một bộ phận người biểu tình phản đối điều kiện tồi tệ tại trường học và cảm thấy cơ hội cải thiện cuộc sống ngày càng bị hạn chế không thể nào "liệu cơm gắp mắm" được. Khoảng cách mênh mông giữa sự giàu có phô trương và hoàn cảnh kinh tế khó khăn của nhiều người trẻ cũng làm gia tăng căng thẳng... Tại Albania, theo các nguồn tin độc lập, tâm lý bất mãn ngày càng gia tăng trong nước trước tình trạng tham nhũng, vấn đề của giáo dục, việc làm và các dự án bất động sản lợi bất cập hại gây nên nhiều tranh cãi là những động lực quan trọng đổ thêm dầu vào lửa của các cuộc dân chúng, nhất là lớp trẻ, xuống đường gây bạo loạn.

Theo báo Boulevard Voltaire (Pháp), các cuộc biểu tình quy mô lớn tại nước này bùng phát thành làn sóng bạo loạn chưa từng có, là hệ quả từ chính sách của chính quyền, đồng thời cho thấy sự bất lực của họ. Tờ báo này cũng cho rằng, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron “phải nhận thức được mức độ nghiêm trọng của tình hình và bắt tay hành động, nếu không thì hãy từ chức!”.

Thực tế cho thấy, tình trạng hỗn loạn hiện nay ở lục địa già về bản chất chính là hệ lụy từ cộng hưởng của hàng loạt yếu tố nội tại đã đồng thời hội tụ, hợp lực cùng nhau. Xét theo tâm trạng của nhiều người biểu tình, có vẻ như sự hoài nghi vào chính nền tảng của định chế xã hội theo phương thức tư bản chủ nghĩa đang gia tăng. Không ngẫu nhiên mà các khẩu hiệu phản đối tình trạng bất bình đẳng cực đoan và việc quyền lực vẫn nằm trong tay “những thế lực tài phiệt lâu đời” lại xuất hiện ngày một nhiều với hình ảnh các lá cờ đỏ và tiếng hát Quốc tế ca. Tinh thần chống chủ nghĩa thực dân cũng được đẩy mạnh với sự tham gia của đông đảo người di cư tới châu Âu thời gian gần đây từ các thuộc địa cũ.

HỒNG THANH QUANG