Động thái trên đánh dấu sự đảo chiều đáng chú ý trong chính sách của người đứng đầu Nhà Trắng. Mới vài tuần trước, ông Donald Trump còn ký ban hành đạo luật do cố thượng nghị sĩ Lindsey Graham đề xuất, cho phép áp đặt các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc với bất kỳ quốc gia nào mua dầu của Nga. Nhưng giờ đây, chính Washington lại trở thành khách hàng mua nhiên liệu của Moscow.

Sự thay đổi bất ngờ này không phải không có lý do. Tình trạng gián đoạn nguồn cung do xung đột ở Trung Đông và Ukraine đang đẩy giá nhiên liệu tăng cao trên khắp toàn cầu. Cách đây một năm, giá dầu diesel trung bình ở Mỹ chỉ ở mức 3,68USD mỗi gallon (khoảng 3,78 lít). Hiện nay, mức đó đã vọt lên tới 6,28USD, đe dọa xóa sổ mọi thành tựu chống lạm phát của ông Donald Trump kể từ đầu nhiệm kỳ.

leftcenterrightdel
Ảnh minh họa: Daily Commercial News 

Chi phí nhiên liệu tăng vọt đã tác động tiêu cực đến tâm lý của cử tri Mỹ, trở thành vấn đề chính trị đau đầu đối với Đảng Cộng hòa của ông Donald Trump, nhất là vào thời điểm nhạy cảm khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần. Các cuộc thăm dò dư luận gần đây cho thấy tỷ lệ ủng hộ ông Donald Trump tụt xuống chỉ còn 32%, mức thấp nhất trong nhiệm kỳ hiện nay. Đáng ngại hơn, phần lớn cử tri đã đăng ký cho biết lá phiếu trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của họ chủ yếu nhằm phản đối Tổng thống. Nếu để Đảng Dân chủ lật ngược tình thế, giành đa số ghế tại Quốc hội sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, ông Donald Trump sẽ gặp thách thức rất lớn trong việc triển khai các quyết sách của mình.

Đã có lúc ông Donald Trump tìm cách dựa vào các đồng minh bên kia bờ Đại Tây Dương để giải “bài toán” giá nhiên liệu tăng cao. Ông nhiều lần đề nghị, thậm chí đe dọa cấm xuất khẩu dầu diesel của Mỹ cho châu Âu, để ép Liên minh châu Âu (EU) phải xả kho dầu dự trữ nhằm “hạ nhiệt” thị trường nhiên liệu. Tuy nhiên, EU lại tỏ ra chần chừ với lý do phải cân bằng giữa nhu cầu hạ giá nhiên liệu với việc duy trì kho dự trữ để đề phòng khủng hoảng nhiên liệu nếu xung đột Trung Đông kéo dài.

Không những thế, trong khi liên tục kêu gọi Mỹ tăng cường các lệnh trừng phạt kinh tế để làm suy yếu nước Nga thì chính châu Âu lại là khách hàng mua nhiều nhiên liệu từ Nga. Những thông tin mới tiết lộ gần đây cho thấy kể từ khi xung đột Ukraine nổ ra năm 2022 đến nay, Nga đã bán cho các nước EU lượng hydrocarbon (nguồn nhiên liệu hóa thạch dạng lỏng và khí) trị giá 320,7 tỷ USD. Riêng trong 9 tháng của năm 2026, con số này là 21,3 tỷ USD. Theo Phó thủ tướng Nga phụ trách năng lượng Alexander Novak, con số 320,7 tỷ USD còn chưa tính đến các sản phẩm có nguồn gốc từ dầu Nga được đưa vào châu Âu sau khi tinh chế tại các nước thứ ba như Ấn Độ hay Thổ Nhĩ Kỳ.

Khi các đồng minh không chia sẻ, sức ép phải giành chiến thắng bằng mọi giá để có thể tiếp tục kiểm soát Quốc hội của Đảng Cộng hòa buộc ông Donald Trump phải tính toán thiệt hơn trong các biện pháp cấm vận mà Mỹ áp đặt với Nga kể từ khi xung đột ở Ukraine nổ ra. Theo thỏa thuận mà ông Donald Trump thống nhất trong cuộc điện đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin, Nga sẽ ngay lập tức cung cấp hơn 300.000 tấn nhiên liệu diesel cho thị trường Mỹ và toàn cầu, thêm 500.000 tấn trong tháng 11 và 1 triệu tấn ngay sau đó. Mức cung cấp của Nga thậm chí có thể lên tới 3 triệu tấn. Moscow cũng lập tức dỡ bỏ các hạn chế xuất khẩu dầu diesel mà nước này ban hành trước đó để đáp ứng các cam kết với Mỹ.

Chưa biết dòng dầu từ Nga có giúp hạ nhiệt giá nhiên liệu ở Mỹ hay không, bởi quy mô lượng dầu diesel Nga cung cấp đợt đầu chỉ đáp ứng khoảng 2% nhu cầu của Mỹ, nhưng động thái bất ngờ của ông Donald Trump phần nào giải tỏa bớt được sức ép của dư luận, giúp các ứng cử viên Đảng Cộng hòa đỡ căng thẳng hơn trước bầu cử. Đây cũng là cơ hội để ông tiếp tục quảng bá cho khẩu hiệu “Nước Mỹ trước tiên”, rằng ông luôn đưa ra lựa chọn đúng đắn “vì người dân Mỹ, luôn đặt nước Mỹ trên hết”.

Thỏa thuận Mỹ-Nga về dầu diesel một lần nữa cho thấy, dầu lửa có vai trò và ảnh hưởng thế nào trong chiến lược địa chính trị cũng như các quyết sách của Washington. Nhìn lại lịch sử, năm 1945, Tổng thống Mỹ Franklin D.Roosevelt từng sẵn sàng qua mặt Anh khi ký thỏa thuận bảo đảm an ninh cho Saudi Arabia (lúc đó đang nằm trong vùng ảnh hưởng của London). Đổi lại, Riyadh phải chuyển ưu tiên bán dầu lửa từ Anh sang Mỹ. Hai trong số 3 cuộc chiến mà Mỹ tiến hành vào đầu thế kỷ 21 cũng liên quan đến các cường quốc dầu mỏ là Iraq và Libya. 

Sức hút khó cưỡng của dòng nhiên liệu giá rẻ từ Nga còn làm lộ rõ sự chia rẽ giữa Mỹ và các đồng minh khi lợi ích không tương đồng. Trước những chỉ trích của châu Âu với thỏa thuận Mỹ-Nga, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã tuyên bố thẳng châu Âu “đạo đức giả”, cáo buộc họ vẫn tiếp tục mua nhiên liệu từ Nga, trong khi lại phản đối thỏa thuận của Mỹ. Tranh cãi chưa biết bao giờ mới kết thúc nhưng thực tế thì đã rõ ràng: Không có đồng minh vĩnh viễn và cũng không có kẻ thù vĩnh viễn, chỉ có lợi ích là vĩnh viễn.

TƯỜNG LINH