Những mùa gặt và gieo hạt

Làm cho mỗi người Việt Nam đều có một phần “Hồ Chí Minh”

Trong các bài viết gửi về Báo QĐND hưởng ứng Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” những năm 2007-2008, tôi nhớ mãi ý kiến trong bài viết của bạn đọc Lê Huy, một nhà giáo về hưu ở Hà Nội (nay ông đã mất), đề nghị báo đi tiên phong, đẩy mạnh hơn nữa việc tuyên truyền về những tấm gương học tập và làm theo Bác trên các lĩnh vực, để mọi người cùng thấy việc học và làm theo tấm gương đạo đức của Bác không phải là cái gì đó cao siêu, xa vời mà thực ra ai cũng có thể làm được và bắt đầu từ những việc nhỏ nhất. Cốt yếu nhất là xem việc làm đó, hành động đó có thực sự lợi cho dân không? Cứ nhớ và thực hành đúng lời Bác dạy “Việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân phải hết sức tránh”. Khi ai cũng học và làm theo Bác thì mỗi người Việt Nam đều có thể tự hào được mang trong mình một phần tư tưởng đạo đức của Bác, trong mỗi người đều có một phần “Hồ Chí Minh”.

Tôi suy nghĩ nhiều về ý kiến của nhà giáo Lê Huy và có thể nói, ý tưởng phát động Cuộc thi viết “Những tấm gương bình dị mà cao quý” được hình thành từ đó (và duy trì đến nay trên Báo QĐND).

Tiết mục nghệ thuật tại Chương trình tổng kết, trao giải Cuộc thi viết "Những tấm gương bình dị mà cao quý" lần thứ 16 (năm 2024-2025) và phát động Cuộc thi viết lần thứ 17 (năm 2025-2026). Ảnh: VIỆT TRUNG

Tên gọi của cuộc thi viết-“Những tấm gương bình dị mà cao quý”-được nhiều bạn đọc hoan nghênh vì có tính định hướng tìm tòi, phát hiện những người có việc làm, hành động tốt ở mọi nơi, mọi lúc, trong tất cả thành phần xã hội. Những tấm gương được phát hiện thông qua cuộc thi cũng chứng minh, ai cũng có thể học theo Bác, làm theo Bác.

Mùa giải thứ 17 - nhiều câu chuyện truyền cảm hứng

Với sự kiên trì, bền bỉ gieo mầm thiện vào đời sống xã hội, Báo QĐND đã khẳng định vị trí là một trong những cơ quan báo chí đi đầu và giữ vai trò nòng cốt trong việc chấn hưng đạo đức xã hội.

Mùa giải thứ 17 có hơn 300 bài viết gửi về dự thi, Ban tổ chức đã chọn lọc và đăng hơn 200 tác phẩm chất lượng tốt trên báo in và báo điện tử của Báo QĐND. Đối tượng người viết đa dạng. Bên cạnh các nhà báo chuyên nghiệp, rất nhiều bạn viết không chuyên là cộng tác viên ở cơ sở nhưng đã dày công tìm tòi, phát hiện được những nhân vật có sức hấp dẫn.

Khi đọc và thẩm định 40 tác phẩm lọt vào vòng chung khảo Cuộc thi viết lần thứ 17, các thành viên Hội đồng chấm giải đều đứng trước sự lựa chọn khó khăn vì mỗi nhân vật đều toát lên một vẻ đẹp lấp lánh và sự cuốn hút riêng. Nếu như mùa giải trước, “Cô gái tên lửa” Lê Thu Hằng của Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội (Viettel) là nhân vật có sức truyền cảm hứng mạnh (tác phẩm đoạt giải A Cuộc thi viết lần thứ 16) thì năm nay một cô gái khác-“cô gái AI”-PGS, TS Nguyễn Phi Lê, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Ứng dụng trí tuệ nhân tạo, Đại học Bách khoa Hà Nội, là nhân vật được vinh danh trong bài viết đoạt vị trí quán quân.

Hai cộng tác viên khác là Hoàng Linh và Vũ Minh cũng phát hiện và kể câu chuyện về cựu chiến binh, thương binh nặng Ngô Quang Điểm ở xã Như Quỳnh, Phó chủ tịch Hội Doanh nghiệp doanh nhân CCB tỉnh Hưng Yên với tác phẩm “Mất tay phải, “viết lại cuộc đời” bằng tay trái”. Một thương binh nặng giàu nghị lực không đầu hàng số phận, không chấp nhận để cuộc đời lặng lẽ trôi đi trong trại an dưỡng, quyết vượt lên hoàn cảnh khó khăn, kiên trì, bền bỉ học tập, lao động, không chỉ làm giàu cho gia đình mà còn giúp đỡ đồng đội và những người có hoàn cảnh khó khăn hơn với số tiền hàng tỷ đồng. Tác phẩm này cũng đoạt giải cao nhất.

Hai tác phẩm đoạt giải B viết về hai tấm gương: Thiếu tướng Phạm Văn Tỵ, Phó chánh văn phòng Ban chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia, Phó cục trưởng Cục Cứu hộ-Cứu nạn (Bộ Tổng Tham mưu), người từng dẫn đầu các đoàn công tác cứu hộ-cứu nạn của QĐND Việt Nam đi giúp các nước Thổ Nhĩ Kỳ, Myanmar, Venezuela khắc phục hậu quả động đất; cựu chiến binh, bác sĩ Trần Văn Bản, tình nguyện viên tham gia quy tập hài cốt liệt sĩ, ông được đánh giá cao vì khắc họa đậm nét hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ, dù ở cương vị nào, đương chức hay nghỉ hưu vẫn tỏa sáng phẩm chất cao đẹp-mọi suy nghĩ, việc làm, mọi hành động đều đặt lợi ích của Tổ quốc, nhân dân lên trên hết, hết lòng vì tình đồng đội, tình đoàn kết quốc tế...

Một tác phẩm khác kể câu chuyện về “ngôi sao toán học” Lê Bá Khánh Trình cũng khiến nhiều người bất ngờ. Nhà giáo Lê Bá Khánh Trình không tỏa sáng bằng hào quang một thời tuổi trẻ của cá nhân mình mà âm thầm cống hiến và phụng sự, dẫn dắt, đào tạo, bồi dưỡng nhiều thế hệ toán học trẻ với hàng trăm giải toán học quốc gia và quốc tế. Ông không tiếc nuối vinh quang thời trẻ mà luôn tự hào và hạnh phúc với công việc của mình. Ông nói, chính các học trò đã nâng ông lên. Ánh hào quang của cậu bé vàng toán học thuở nào vì thế càng trở nên rực rỡ hơn.

Trong các tác phẩm đoạt giải C, tôi ấn tượng với hình ảnh nhân vật trong tác phẩm "Hùng Hà Giang và "thị trấn khiêu vũ". Người ta biết đến anh Sùng Mạnh Hùng, nhân vật của tác phẩm, với tên gọi gắn liền với quê hương nơi anh sinh ra và đang là một trong những điểm du lịch hấp dẫn-Đồng Văn, Lũng Cú, Hà Giang. Không chỉ khách du lịch trong nước mà khách quốc tế từ nhiều châu lục cũng muốn đặt chân đến một lần để trải nghiệm phong cảnh thiên nhiên và cuộc sống yên bình của bà con dân tộc thiểu số vùng biên. Ấn tượng của du khách về những đêm văn nghệ trẻ trung, sôi nổi mang đậm bản sắc dân tộc Mông mà Hùng là một trong những “hoạt náo viên chính” là không thể quên... Phải chăng, chính Hùng, bằng tình yêu tha thiết với quê hương, đang tạo nên một thương hiệu độc đáo góp phần phát triển văn hóa-du lịch Hà Giang (nay là tỉnh Tuyên Quang).

Những tấm gương sẵn sàng hy sinh vì cuộc sống của người dân như Thiếu tá Nguyễn Thanh Tú, Đội trưởng Đội rà phá vật cản của Sư đoàn 316 (Quân khu 2) hay anh Nguyễn Văn Dung, quê Ninh Bình, trú tại phường Vĩnh Hưng, TP Hà Nội dũng cảm, mưu trí lao vào đám cháy nguy hiểm để cứu người đều là những hành động đẹp của những con người khiêm nhường, luôn cho rằng việc mình làm là nghĩa vụ và trách nhiệm của một công dân.

Chỉ với 40 tác phẩm lọt vào chung khảo đã có thể chứng kiến những thế hệ người tốt, ở những lứa tuổi và thành phần khác nhau, đang có mặt ở khắp các địa bàn, các lĩnh vực. Họ là các anh hùng, các vị tướng, cựu chiến binh, thương binh, nhà giáo, nhà khoa học, thầy thuốc, luật sư... ngày đêm tận tụy với công việc, tận tâm phụng sự và cống hiến, quên đi bản thân chỉ nghĩ đến cộng đồng, sẵn sàng hy sinh và sẻ chia. Phải chăng đó cũng là kết quả của những mùa gieo hạt những tấm gương bình dị mà cao quý từ những cuộc thi đầu tiên đến nay.

Tôn vinh, lan tỏa và nhân rộng

Báo chí có luôn sứ mệnh dẫn dắt và định hướng. Với việc tôn vinh, lan tỏa và nhân lên những tấm gương tốt, báo chí làm cho xã hội ngày càng tốt đẹp hơn. Những năm gần đây, Ban tổ chức cuộc thi quyết định trao giải cho người viết có tác phẩm đoạt giải, đồng thời trao phần thưởng vinh danh nhân vật được phản ánh. Đây là cách ứng xử đẹp nhằm động viên, khuyến khích những người tốt đã được tôn vinh tiếp tục làm việc tốt, không ngừng tỏa sáng trong xã hội. Với vai trò, vị trí của mình, họ tiếp tục phấn đấu vươn lên. Hình ảnh của họ không chỉ xuất hiện như nhân vật trên trang báo mà trở thành người nêu gương trong cuộc sống thường nhật. Họ là nơi để người khác soi chiếu, vì thế luôn phải sống tốt hơn, có trách nhiệm hơn.

Chúng ta đang sống trong thời đại số hóa. Truyền thông số đang phát triển và có sức mạnh đặc biệt. Vì vậy, việc lan tỏa những tấm gương tốt trong môi trường truyền thông số, kể cả trên báo chí chính thống và các kênh mạng xã hội cần được chú trọng. Những câu chuyện hay về những tấm gương tốt đã được kể trên Báo QĐND trong khuôn khổ Cuộc thi viết “Những tấm gương bình dị mà cao quý” cần tiếp tục được phổ biến rộng rãi trên các nền tảng truyền thông đa phương tiện, bằng các ngôn ngữ diễn đạt và các phương tiện khác nhau. Sức sống của những tấm gương được phản ánh trên báo chí cần được vun đắp, thông qua việc truyền bá rộng rãi để nhiều người được biết đến, học tập và làm theo.

Mùa giải thứ 17 kết thúc, mùa giải thứ 18 bắt đầu. Những tấm gương tốt trong xã hội tiếp tục được phát hiện, được phản ánh thông qua cách nhìn nhận, cách tiếp cận và cách kể câu chuyện của các bạn viết chuyên nghiệp và không chuyên. Bộ Chính trị đã có Chỉ thị số 07-CT/TW về "Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới". Cuộc thi viết “Những tấm gương bình dị mà cao quý” là diễn đàn tốt để biểu dương kịp thời những nhân vật tiêu biểu trong phong trào học tập và làm theo Bác. Chúng ta luôn ghi nhớ lời Bác: “Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”.

Trung tướng LÊ PHÚC NGUYÊN