Nguyên nhân trực tiếp làm giá vàng tăng

Chỉ trong tháng 1-2026, giá vàng lần lượt chinh phục các mốc từ 4.500USD/ounce đến 5.600USD/ounce. Diễn biến này cho thấy tốc độ tăng giá của vàng là chưa từng có trong gần 50 năm qua.

Việc giá vàng tăng mạnh trong thời gian ngắn không phản ánh biến động kỹ thuật đơn thuần mà là kết quả của sự hội tụ nhiều yếu tố vĩ mô. Nguyên nhân trực tiếp của giá vàng tăng là đồng USD mất giá so với các ngoại tệ khác. Riêng trong tháng 12-2025, đồng USD suy yếu khoảng 1,2% so với đồng nhân dân tệ. Báo cáo từ các thị trường tài chính quốc tế chỉ ra rằng, đồng USD đã giảm xuống mức thấp nhất nhiều năm, đẩy giá vàng lên cao kỷ lục. Vàng vốn được định giá bằng USD, vì thế, khi đồng tiền này giảm giá đồng nghĩa với giá vàng tăng.

leftcenterrightdel

Giá vàng liên tiếp xô đổ các kỷ lục. Ảnh: Discovery 

Nguyên nhân trực tiếp khiến giá vàng tăng phi mã còn đến từ việc các ngân hàng trung ương toàn cầu gia tăng mua vào. Trong năm 2025, các ngân hàng trung ương ước mua ròng 950 tấn vàng. Trung Quốc dẫn đầu xu hướng này với 14 tháng mua ròng liên tiếp, bổ sung hơn 400 tấn, đưa dự trữ công bố vượt 2.300 tấn (khoảng 7% tổng dự trữ). Trong khi đó, Ba Lan là quốc gia mua vàng mạnh nhất năm 2025, bổ sung 95 tấn, nâng tổng dự trữ lên 543 tấn, tương đương 28% tổng dự trữ, nhằm giảm phụ thuộc vào USD và tăng khả năng chống chịu trước bất ổn. Trong khi số lượng tổ chức bán vàng là rất hạn chế. Động cơ mua vàng của các ngân hàng trung ương không nhằm tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn. Vàng được lựa chọn để đa dạng hóa dự trữ ngoại hối, giảm phụ thuộc vào đồng USD và nắm giữ tài sản không mang rủi ro đối tác. Lượng vàng mua vào thường được giữ trong dự trữ nhiều năm, thậm chí hàng thập kỷ và hầu như không được bán ra. 

Cùng với những nguyên nhân trực tiếp, các nguyên nhân về rủi ro địa chính trị và thương mại gia tăng khiến giá vàng liên tiếp xô đổ các kỷ lục. Căng thẳng tại Trung Đông, nguy cơ leo thang xung đột liên quan đến Iran, cùng với các tuyên bố áp thuế quy mô lớn của Mỹ đã làm gia tăng lo ngại về thương mại và chuỗi cung ứng toàn cầu. Đặc biệt, những động thái gần đây của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump-bao gồm các vấn đề liên quan đến Greenland, Venezuela, cũng như việc tái khởi động các chỉ trích nhằm vào tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed)-đã khiến thị trường toàn cầu thêm phần bất ổn.

Thế giới bất ổn-vàng sẽ còn lên bao nhiêu?

Năm 2025, giá vàng tăng mạnh bởi 3 yếu tố cơ bản: Xung đột tại Ukraine, căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông và cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung. Ở thời điểm hiện tại và trong tương lai gần, cả 3 yếu tố này đều chưa suy giảm, thậm chí còn trở nên khó lường hơn. Bên cạnh đó, hàng loạt nhân tố mới cũng đang xuất hiện. Đó là bất ổn địa chính trị hiện xảy ra tại nhiều khu vực, đồng thời đi kèm với bất ổn chính sách và chính trị tại nhiều quốc gia. Giới đầu tư đang theo dõi sát diễn biến tại Iran, cũng như sức khỏe của nền kinh tế Trung Quốc, hai yếu tố có khả năng tác động mạnh tới tâm lý thị trường toàn cầu.

Mặt khác, xu hướng phi USD hóa trên toàn cầu đang tạo thêm lực đẩy cho giá vàng, trong bối cảnh những lo ngại về mức độ độc lập của Fed ngày càng gia tăng.

Với những diễn biến của thị trường vàng, nhiều tổ chức tài chính lớn như Deutsche Bank và Societe Generale đã nâng dự báo, cho rằng giá vàng có thể lên tới 6.000USD/ounce vào cuối năm nay. Trong khi, JP Morgan Global Research nhận định, giá vàng có thể tiếp tục tăng và dao động ở mức 4.200-6.200USD/ounce, giá vàng cuối tháng 12-2026 có thể đạt 5.000-6.150USD/ounce, tăng 15,51-42,08% so với cuối năm 2025.

Gần đây nhất, Bank of America (BoA) cũng dự báo giá vàng sẽ cán mốc 6.000USD/ounce trong năm 2026. Một số dự báo khác cho rằng, giá vàng có thể tiến tới vùng 6.400- 6.500USD/ounce trong năm 2026, trong kịch bản bất ổn toàn cầu kéo dài và chính sách tiền tệ tiếp tục duy trì theo hướng nới lỏng. Thậm chí, ở các kịch bản lạc quan hơn, vàng có thể hướng tới những mốc cao hơn nếu rủi ro địa chính trị và khủng hoảng niềm tin vào tài sản tài chính truyền thống chưa được tháo gỡ. Giá vàng hiện tại chính là một “phản chiếu” của môi trường kinh tế toàn cầu: Lạm phát, rủi ro chính sách, bất ổn chính trị và nhu cầu tài sản an toàn đều đang đẩy vàng lên các kỷ lục mới.

Tuy nhiên, theo quy luật của thị trường, sau những đợt tăng mạnh, vàng khó tránh khỏi các pha điều chỉnh ngắn hạn, khi nhà đầu tư chốt lời hoặc khi xuất hiện các thông tin mới mang tính “hạ nhiệt” rủi ro. Do đó, vùng giá hiện tại được đánh giá là hấp dẫn về dài hạn nhưng cũng tiềm ẩn biến động lớn trong ngắn hạn. Trong bối cảnh đó, nhà đầu tư được khuyến nghị theo dõi sát các tín hiệu vĩ mô, đặc biệt là chính sách tiền tệ, diễn biến địa chính trị và sức mạnh của đồng USD, đồng thời cân nhắc chiến lược phân bổ tài sản phù hợp thay vì chạy theo biến động giá ngắn hạn.

VŨ HẠNH