Thành công của một bộ phim truyền hình, trước hết, tất nhiên là một kịch bản hấp dẫn. Kế đó là năng lực của đạo diễn, của diễn viên, cả đội ngũ làm phim. Riêng với “Sống chung với mẹ chồng”, còn thêm một yếu tố nữa, đó là đề tài.
Mối quan hệ mẹ chồng-nàng dâu là đề tài muôn thuở trong đời sống, trong văn học-nghệ thuật Việt Nam. Từ rất xa xưa, mối quan hệ này đã được khắc họa trong ca dao, tục ngữ và chủ yếu là ở phương diện tiêu cực, như: Thật thà cũng thể lái trâu/ Thương nhau cũng thể nàng dâu, mẹ chồng; Đói lòng ăn khế ăn sung/ Trông thấy mẹ chồng thì nuốt chẳng trôi…
Trong xã hội, mẹ chồng-nàng dâu từ xưa vẫn bị xem là mối quan hệ phức tạp. Điều ấy xuất phát từ thực tế, giữa mẹ chồng và nàng dâu thường xuất hiện các mâu thuẫn dẫn đến những xích mích, bất hòa trong gia đình khiến cho “cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt”. Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, dù các mối quan hệ trong gia đình Việt vẫn được xây dựng trên nền tảng truyền thống, nhưng đã có nhiều khác biệt. Nhìn chung, nàng dâu đã định vị được vai trò là một thành viên trong gia đình nhà chồng. Nàng dâu có quyền tham góp ý kiến, thậm chí là quyết định nhiều công việc liên quan đến gia đình nhà chồng. Cùng đó, trong mối quan hệ mẹ chồng-nàng dâu đã không còn ẩn chứa nhiều mâu thuẫn như xưa.
Nguyên nhân của sự khác biệt xưa-nay trong mối quan hệ mẹ chồng-nàng dâu trước tiên đến từ sự bình quyền. Trong xã hội phong kiến, vai trò của người phụ nữ nói chung và nhất là con dâu rất thấp, có rất nhiều quy định, tập quán ràng buộc một cách vô lý người con dâu trong quan hệ với nhà chồng. Vì thế, con dâu luôn là đối tượng chịu nhiều thiệt thòi. Trong xã hội hiện đại, quyền con người, đặc biệt là quyền phụ nữ được trở lại đúng vị trí. Nàng dâu đã trở thành một thành viên bình đẳng trong gia đình nhà chồng cả trên phương diện luật pháp lẫn xã hội.
Nguyên nhân khác, đó là sự hội nhập. Sự hội nhập đem đến những ảnh hưởng về văn hóa, lối sống. Soi xét qua “văn hóa làm dâu” của nhiều nước tiên tiến, nàng dâu Việt có thể tự điều chỉnh lối sống trong gia đình nhà chồng cho phù hợp.
Và một nguyên nhân nữa, gia đình Việt hiện đại cũng có nhiều khác biệt so với truyền thống. Trong đó, mô hình gia đình hạt nhân gồm hai thế hệ ngày càng phổ biến, nhiều nàng dâu không chung sống với bố mẹ chồng và do đó, mối quan hệ mẹ chồng-nàng dâu cũng có nhiều đổi khác.
Câu chuyện bất hòa giữa mẹ chồng và nàng dâu trong bộ phim truyền hình “Sống chung với mẹ chồng” hiện vẫn không hiếm trong xã hội Việt Nam. Tuy nhiên, độ phổ biến của câu chuyện ấy so với trước kia đã giảm đi rất nhiều. Những thiết chế xã hội, những quy định của pháp luật rất văn minh, tiến bộ đã và đang bảo đảm quyền con người, quyền của người phụ nữ, người vợ trong những mối quan hệ gia đình cũng như xã hội.
HUY ĐĂNG