Nơi ươm những “hạt giống đỏ”

Dù đã trở về ngồi giữa không gian tĩnh lặng của phòng làm việc, trong tôi vẫn còn dư âm tiếng cười vô tư, trong trẻo cùng đôi mắt đầy lạc quan, rực cháy nhiệt huyết của 4 học viên Lớp Kỹ sư hàng không ở Tiểu đoàn 7 của Học viện PK-KQ. Nhiều năm qua, bằng tư duy sắc bén và tinh thần kỷ luật cùng ý chí quyết tâm cao, họ liên tiếp giành nhiều huy chương tại các kỳ thi Olympic toàn quốc, góp phần đưa Học viện PK-KQ trở thành điểm sáng dẫn đầu trong Phong trào thi đua "Dạy tốt, học tốt, rèn luyện nghiêm" của các học viện, nhà trường trong toàn quân.

Nếu như các học viên chuyên ngành tên lửa, ra-đa, pháo phòng không... quen thuộc với bầu trời xanh thẳm bao la thì 4 chàng kỹ sư tương lai mà tôi đã gặp lại gắn liền với tài liệu nghiên cứu, thiết kế chế tạo, với những bài toán khô khan của các môn cơ học kỹ thuật, sức bền vật liệu, nguyên lý máy, chi tiết máy... và nhà xưởng cùng công tác bảo đảm kỹ thuật hàng không. Trò chuyện với họ, tôi thấy được sự chững chạc và nghiêm cẩn. Được nghe tiếng cười trong trẻo và tự tin khi đùa vui của họ, tôi như được sống lại những năm tháng mang trên mình “cầu vai đỏ”...

Giờ học công nghệ thông tin. Ảnh: XUÂN TRÌNH

Thượng sĩ Đỗ Đình Đạt quê ở xã Tân Chi, TP Bắc Ninh vừa đoạt giải nhất nội dung nguyên lý máy tại Kỳ thi Olympic Cơ học toàn quốc lần thứ 36 hồi tháng 6 vừa qua đã chia sẻ với tôi chút ít kiến thức cơ bản của môn học. Đạt nói, mọi cỗ máy từ đơn giản như đồng hồ, xe đạp đến phức tạp như động cơ đốt trong, hệ thống càng đáp hay cánh rô-to trực thăng đều vận hành dựa trên các cơ cấu của môn học nguyên lý máy. Trong đó nội dung trọng tâm của môn học này là đi tìm đáp số cho bài toán về vận tốc, gia tốc, lực, ma sát, hiệu suất, cân bằng trên các cơ cấu điển hình. Để chinh phục đỉnh cao tại kỳ thi Olympic, Đạt phải căng mình để giải quyết nội dung học theo chương trình và đầu tư rất nhiều thời gian, công sức, trí tuệ cho ôn luyện. Đó cũng là quá trình luyện để làm chủ phương pháp họa đồ trực quan kết hợp thuật toán giải tích hiện đại, qua đó rèn luyện tư duy logic sắc bén cùng khả năng mô hình hóa, tưởng tượng không gian. Cuối cùng, Đạt nói với tôi, đó chính là hành trang cốt lõi giúp người kỹ sư hàng không tương lai tự tin làm chủ, thiết kế và bảo đảm kỹ thuật cho các dòng khí tài hiện đại.

Dù cùng học chuyên ngành và cùng lớp với Đạt, nhưng Thượng sĩ Nguyễn Anh Tuấn quê ở phường Đông Triều, TP Quảng Ninh lại dự thi Olympic Toán. Trong Kỳ thi Olympic Toán học sinh viên toàn quốc lần thứ 32, năm 2026 diễn ra hồi tháng 4, Nguyễn Anh Tuấn đã giành huy chương vàng. Tuấn có chiều cao lý tưởng, khuôn mặt rất điện ảnh và tự tin trong tiếp xúc. Tuấn chia sẻ rằng, quá trình ôn luyện trước thi, em phải nhận “3 vai” cùng lúc. Vừa lên lớp như các học viên khác, vừa ôn thi và vừa làm đội trưởng, tổ chức duy trì ôn luyện.

Thượng tá Lê Hải Thành, giảng viên Toán thuộc Khoa Cơ bản là người có thâm niên trong tổ chức dạy và bồi dưỡng học viên tham dự nhiều kỳ thi Olympic Toán. Năm 2026, anh là đội trưởng dẫn học viên đi tham dự kỳ thi tại tỉnh Gia Lai. Anh thông tin, nhiều năm qua, do nguồn đầu vào của Học viện được nâng cao nên việc tuyển chọn và bồi dưỡng học viên cũng thuận lợi hơn. Kinh nghiệm trong tổ chức của anh Thành là ngoài bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng và phương pháp, anh cùng các giảng viên chú trọng xây dựng động lực và quyết tâm cho học viên. Trong đó giữ vững kết quả, thành tích của lớp học viên đi trước trong thi Olympic là bài toán hóc búa vì các học viện, nhà trường khác trong cả nước cũng đầu tư rất mạnh để cải thiện thành tích.

Thực hành pháo phòng không. Ảnh: XUÂN TRÌNH

Đây không phải là lần đầu tiên tôi đến công tác, gặp gỡ giảng viên, học viên của nhà trường. Mấy năm trước, tôi đã có dịp chứng kiến việc huấn luyện học viên chỉ huy khẩu đội pháo phòng không 37mm "chiến đấu" trên thiết bị mô phỏng. Ở đó, tôi cảm nhận được rất rõ không khí tập trung cao độ. Tình huống được giảng viên đưa ra trên không gian 3D rất phức tạp, khẩn trương, chẳng kém gì tình huống tác chiến ngoài thực địa mà tôi đã thấy. Lúc đầu, nhiều học viên chưa quen, phải toát mồ hôi hột mới hoàn thành nội dung. Thế nhưng, sau nhiều lần tập, kết quả được khẳng định, tôi thấy đôi mắt họ ánh lên niềm kiêu hãnh.

Lúc ấy, khi đưa tôi đi thực tế, một đồng chí cán bộ nói rằng, Đảng ủy, Ban giám đốc Học viện đã xác định công nghệ mô phỏng là “chìa khóa” để mở ra tiềm năng nghiên cứu khoa học (NCKH), tạo đà bước vào kỷ nguyên mới. Thú thực, trong tôi vẫn chưa thực sự nhiều kỳ vọng.

Thế nhưng bây giờ, khi có trong tay kết quả tại các kỳ thi Olympic hay như biết thông tin, hoạt động huấn luyện trên thiết bị mô phỏng hồi trước tiếp tục được Học viện nâng cấp hiện đại hơn, sát thực tế chiến trường hơn thì tôi không còn bất cứ băn khoăn nào. Nhưng tôi cũng nghĩ, kết quả ấy chỉ là một phần trong tổng thể hoạt động giáo dục-đào tạo của Học viện. Để ươm mầm những "hạt giống đỏ" cho Quân đội còn cần nhiều hơn thế. Trong đó điều rõ nét nhất là Học viện PK-KQ đã tập trung đẩy mạnh ứng dụng thành tựu khoa học-công nghệ vào giảng dạy.

Theo Đại tá Lê Công Thành, Phó giám đốc Học viện PK-KQ, hiện nay, công nghệ mô phỏng do Học viện PK-KQ chế tạo đã phủ sóng toàn diện ở hàng loạt chuyên ngành mũi nhọn. Việc làm chủ hệ thống phần mềm lập phát tình huống 3D, kết hợp giữa môi trường ảo và khí tài thực giúp học viên rèn luyện tư duy phản ứng linh hoạt, thành thục các động tác hiệp đồng mà tiết kiệm tối đa ngân sách, không phụ thuộc vào điều kiện thời tiết.

Nhìn lại hành trình chuyển mình của Học viện PK-KQ, tôi càng thấm thía giá trị của định hướng xây dựng “Nhà trường Quân đội thông minh”. Từ chiếc “chìa khóa” công nghệ mô phỏng và môi trường rèn luyện nghiêm cẩn, những “hạt giống đỏ” như Đạt, như Tuấn và rất nhiều học viên khác sẽ tiếp tục nảy mầm, trở thành lực lượng nòng cốt góp phần giữ vững sự bình yên cho bầu trời Tổ quốc.

MẠNH THẮNG