Tiếp sức chuyển đổi số nơi biên giới

Những mô hình thiết thực

Được triển khai đầu tiên tại Đồn Biên phòng Vàng Ma Chải (Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu) tháng 2-2025, mô hình “Hòm thư điện tử ẩn danh”-ứng dụng công nghệ số nhằm tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm từ nhân dân đã nhanh chóng phát huy hiệu quả và được triển khai đồng bộ, toàn diện trong Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh Lai Châu từ tháng 7-2025 đến nay. Với những mã QR được dán ở các khu công cộng, đông dân cư; chỉ với điện thoại thông minh kết nối internet, người dân có thể tố giác tội phạm mọi lúc, mọi nơi và hoàn toàn ẩn danh. Hàng chục tin báo tố giác tội phạm được gửi đến mỗi đồn biên phòng, trong đó có nhiều tin báo có giá trị cao, là cơ sở để đơn vị phối hợp, thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an ninh biên giới. Không chỉ phù hợp với đặc thù địa hình rộng, chia cắt, cư dân thưa thớt, tiềm ẩn nhiều nguy cơ tội phạm; mô hình “Hòm thư điện tử ẩn danh” thiết thực giúp cơ quan chức năng nắm bắt thông tin, tình hình nhanh hơn, xử lý kịp thời hơn mà còn giúp tuyên truyền pháp luật hiệu quả, nâng cao nhận thức của đồng bào trong việc chung tay cùng bộ đội và chính quyền bảo vệ an ninh khu vực biên giới. Đây là bước cụ thể hóa nhiệm vụ duy trì an ninh, trật tự, phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật ở khu vực biên giới theo Luật Biên phòng Việt Nam bằng công cụ số, phương thức số trên nền tảng gần dân và dựa vào dân.

Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại di động khai thác thông tin. Ảnh: PHẠM VÂN ANH

BĐBP tỉnh Lai Châu là một trong những đơn vị đã và đang triển khai hiệu quả các mô hình đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số (CĐS) quốc gia trong giai đoạn hiện nay. “Hòm thư điện tử ẩn danh” là một trong những mô hình CĐS được BĐBP tỉnh Lai Châu triển khai thực hiện, mang lại hiệu quả thiết thực thời gian gần đây, như: Thầy giáo quân hàm xanh-Đẩy nhanh CĐS; Hòm thư điện tử thực hiện dân chủ ở cơ sở; Quy tắc ứng xử văn hóa trong Ban chỉ huy BĐBP tỉnh; Hướng dẫn người dân bán hàng trên sàn thương mại điện tử.

Trong những năm qua, cùng với các mô hình, chương trình tiêu biểu được Bộ tư lệnh BĐBP lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện hiệu quả, ý nghĩa, công tác CĐS cũng được quan tâm, bền bỉ thực hiện trong toàn lực lượng BĐBP bằng những hoạt động cụ thể. Đặc biệt, thời gian gần đây, sự ra đời và triển khai thực hiện trong toàn lực lượng BĐBP của mô hình “BĐBP-đồng hành CĐS nơi biên giới” dựa trên sự phát triển, tiếp nối từ thành quả, hiệu quả của công tác dân vận và các mô hình, chương trình trước đó; đã đáp ứng đòi hỏi trong giai đoạn mới và thể hiện trách nhiệm, tinh thần chủ động, sáng tạo của người lính quân hàm xanh nơi biên cương Tổ quốc. Mục tiêu của mô hình được Đảng ủy, Bộ tư lệnh BĐBP xác định rõ, đó là: Tăng cường phối hợp, đẩy mạnh CĐS, nâng cao nhận thức, bồi dưỡng, phổ cập kiến thức cơ bản về CĐS, kỹ năng số cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân khu vực biên giới; phát huy các lực lượng đang đứng chân ở cơ sở để hỗ trợ địa phương và nhân dân phát triển kinh tế-xã hội, nâng cao dân trí, bảo đảm quốc phòng, an ninh, tăng cường mối quan hệ gắn bó quân-dân máu thịt, góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới.

Với phương châm “Kiến thức là nền tảng, công nghệ là công cụ để tiến xa”, phương thức triển khai mô hình “BĐBP-đồng hành CĐS nơi biên giới” được đề ra là “đi từng bản, đến từng lán nương, hướng dẫn từng người”, lấy người dân làm trung tâm, cầm tay chỉ việc, đồng hành lâu dài. Theo đó, các tổ “BĐBP-đồng hành CĐS nơi biên giới” được thành lập ở các đơn vị cấp đồn và tương đương trở lên gồm 3 đến 5 đồng chí, trên cơ sở nguồn nhân lực của các chương trình “Thầy giáo quân hàm xanh”, “Tổ tuyên truyền pháp luật” “Tổ tư vấn kỹ năng số”. Đến hiện tại, các nội dung cho công tác chuẩn bị và thực hiện đã được quán triệt và triển khai trong toàn lực lượng, bảo đảm sự phù hợp cho từng đối tượng, vùng miền và mang lại hiệu quả, tính bền vững trong tổ chức thực hiện.

Thực hiện đồng bộ, hiệu quả bền vững

Với đặc thù địa bàn biên giới, miền núi, có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, điều kiện kinh tế-xã hội, đời sống còn nhiều khó khăn, việc tiếp cận cũng như kiến thức về môi trường số của bà con còn nhiều hạn chế; mô hình “BĐBP-đồng hành CĐS nơi biên giới” được triển khai theo hai hướng: Tập trung hướng dẫn các kỹ năng số thiết yếu gắn trực tiếp với đời sống người dân, như: Sử dụng thiết bị mạng an toàn, sử dụng, khai thác dịch vụ công trực tuyến và ứng dụng VNeID, khai thác hiệu quả trên sàn thương mại điện tử, lồng ghép tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho nhân dân...; cùng với đó là xây dựng và vận hành “Hòm thư điện tử tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm” thông qua mã QR được in tiếng Việt và tiếng dân tộc bản địa, niêm yết tại cơ quan, nơi công cộng và nền tảng mạng xã hội phù hợp. Nhờ đó vừa phát huy vai trò chủ động của người dân, vừa bảo đảm tính bảo mật, thuận tiện và kịp thời trong việc tiếp nhận, xử lý thông tin.

Thực tế những năm gần đây, Bộ tư lệnh BĐBP đã quán triệt và chủ động đẩy mạnh công tác cải cách hành chính quân sự và CĐS với việc đầu tư nâng cấp toàn diện nền tảng công nghệ số, ứng dụng hiệu quả trong mọi mặt công tác biên phòng. Có thể kể đến hệ thống Trung tâm Chỉ huy tác chiến nghiệp vụ biên phòng, kết nối liên thông 34 đầu mối trọng điểm đã được xây dựng và điều hành linh hoạt. Việc theo dõi sát sao đường biên, mốc giới được hỗ trợ bởi hệ thống camera an ninh tích hợp trí tuệ nhân tạo. Việc tra cứu dữ liệu, lịch sử xuất, nhập cảnh của người và phương tiện cũng như đối tượng quản lý nghiệp vụ nhanh chóng, chính xác từ các đơn vị cửa khẩu trực tuyến về Bộ tư lệnh được thực hiện qua trung tâm quản lý xuất, nhập cảnh, quản lý dữ liệu xuất, nhập cảnh toàn bộ hệ thống cửa khẩu, cảng biển...

Cùng với đó, trong công tác đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm được nâng cao hiệu quả nhờ một loạt phương tiện trinh sát kỹ thuật hiện đại. CĐS còn được triển khai thực hiện đồng bộ, hiệu quả trong nhiều hoạt động: Quản lý, giám sát hoạt động của tàu, thuyền khai thác thủy, hải sản trên biển; hệ thống mạng truyền số liệu quân sự, mạng hội nghị quân sự trực tuyến; số hóa tài liệu; quản lý tài chính, công sản, doanh trại, trang bị vũ khí, phương tiện; quản lý cán bộ, bảo hiểm quân nhân hay phần mềm tác chiến điện tử...

Để thực hiện hiệu quả và bền vững CĐS và ứng dụng khoa học, công nghệ trong thực hiện nhiệm vụ thì xây dựng “con người số” có “nhận thức số” và “năng lực số” được Đảng ủy, Bộ tư lệnh BĐBP xác định là yếu tố quan trọng. Theo đó, cho đến nay, phần lớn cán bộ, nhân viên BĐBP được trang bị máy tính và được đào tạo, tập huấn kỹ năng khai thác các phần mềm phục vụ công tác trên những lĩnh vực chuyên trách... Các đơn vị tiến hành ứng dụng công nghệ trong các nhiệm vụ cũng như lồng ghép những mô hình, chương trình an sinh xã hội của BĐBP phục vụ công tác CĐS trên địa bàn đóng quân. Chẳng hạn như trao máy tính tặng học sinh là con nuôi đồn biên phòng, điện thoại thông minh cho phụ nữ nghèo trong Chương trình “Đồng hành cùng phụ nữ biên cương”, tham mưu trang bị hàng chục phòng tin học với gần 500 bộ máy tính cho các nhà trường trong Chương trình “Giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới”...

VÂN ANH