Anh Síu giới thiệu: "Đây là Thiếu tá Nguyễn Tuấn Anh, Phó giám đốc Trung tâm, vừa từ “Làng Hòa bình” trở lại đơn vị". Tôi nhìn người sĩ quan trẻ ngồi đối diện. Gương mặt Nguyễn Tuấn Anh vuông vức, làn da sạm dày sương gió mang màu da đặc trưng của Bộ đội Công binh. Rồi tôi liếc nhìn màn mưa trắng xóa ngoài cửa sổ.
Mùa này, mưa ở Gia Lai dai dẳng. Có lúc mưa trút xuống xối xả, ào ào như muốn cắt phăng tiến độ của những người lính chuyên "phơi mặt" ngoài hiện trường, nhưng có lúc nó lại lê thê, như nước mắt ông bà Ngâu ngày chia xa. Tôi hỏi Thiếu tá Nguyễn Tuấn Anh, mưa lớn và dai thế này, nếu không đi công trường thì anh em dưới địa bàn làm gì cho hết thời gian? Thiếu tá Nguyễn Tuấn Anh cười lành. Anh rót chén trà nóng, khói tỏa nhẹ làm nhòa đi ánh nhìn suy tư. Anh bảo:
- Ở dưới đó không thiếu việc đâu anh! Đất trời không cho mình đào bới thì mình quay sang củng cố chỗ ăn nghỉ. Khi mưa rào, chúng tôi tổ chức cho anh em ôn lại lý thuyết kỹ thuật, kiểm tra, bảo dưỡng từng chiếc máy dò, từng bộ trang bị cá nhân. Đến khi mưa nhỏ, anh em lại chia nhau đến các trường học trên địa bàn. Lính công binh không chỉ rà phá bom, mìn dưới lòng đất mà còn "rà phá" cả sự thiếu hiểu biết của lũ trẻ bằng những buổi tuyên truyền về cách nhận biết, phòng tránh vật nổ tồn sót. Nhìn tụi nhỏ mắt tròn xoe lắng nghe, chúng tôi thấy công việc của mình ý nghĩa lắm. Lúc mưa lớn thì trực chiến, sẵn sàng hỗ trợ địa phương phòng, chống lụt bão, sạt lở đất. Có khi nào được nghỉ ngơi trọn vẹn đâu anh!
    |
 |
Bộ đội Trung tâm Xử lý bom mìn môi trường, Bộ Tham mưu Quân đoàn 34 thao tác trên thực địa. Ảnh: THẾ TUẤN
|
Nguyễn Tuấn Anh thuật lại cho tôi câu chuyện đợt bão tháng 11 năm ngoái. Sau nhiều ngày mưa tầm tã, được Ban CHQS xã Vân Canh thông tin, tổ khảo sát của đơn vị đã cử lực lượng, nhanh chóng phối hợp với dân quân di dời an toàn 18 hộ dân ra khỏi vùng sạt lở nguy hiểm trong đêm tối. Cũng trong đợt lũ ấy, các anh cùng quân và dân xã Canh Liên gồng mình bốc xúc hàng trăm khối đất đá sạt lở trên đèo, mở đường dân sinh. Hồi tháng 7 vừa qua, nhận tin báo của bà con, lực lượng của Trung tâm đã kịp thời có mặt, khống chế, dập tắt đám cháy rừng keo, giữ lại màu xanh cho đại ngàn.
Những ngày sau đó, tôi theo các anh ra khu vực thi công Dự án "Hành động bom mìn vì làng hòa bình Việt Nam-Hàn Quốc". Ở đây, tôi có dịp cảm nhận thế nào là cuộc sống của “dân du mục”, vốn là câu từ quen thuộc của lính công binh rà phá bom, mìn. Tuy ở trong những ngôi nhà tạm nhưng hết sức ngăn nắp, chỗ nào ra chỗ đó. Trang thiết bị kỹ thuật, hệ thống máy dò luôn được ưu tiên để ở nơi khô ráo và thoáng. Không khí làm việc của họ thật khẩn trương, chính xác và chuyên nghiệp.
Thiếu tá QNCN Trần Quốc Lương, nhân viên của Trung tâm tâm sự, người làm công tác rà phá bom, mìn, vật nổ tồn sót sau chiến tranh giống như “đi trên dây", trong đó yêu cầu an toàn luôn được đặt lên hàng đầu. Một sơ suất nhỏ cũng phải trả giá đắt. Trước mỗi giờ làm việc, từng trang bị, máy móc đều được kiểm tra kỹ lưỡng. Mọi quy trình từ khảo sát, lập phương án, phân công lực lượng đến giám sát thi công đều được duy trì nghiêm ngặt, tuyệt đối không có chỗ cho sự chủ quan hay "đốt cháy giai đoạn".
Trên hiện trường, một không gian tĩnh lặng đến lạ kỳ. Dưới cái nắng vừa hửng lên sau mưa, hơi nước từ đất ẩm bốc lên ngột ngạt như một lò hấp khổng lồ. Mặt đất ngổn ngang cỏ dại, cây gai rậm rạp và những hố sâu đọng nước. Không có tiếng gầm rú của máy xúc, không có tiếng hò reo xôn xao. Chỉ có tiếng xè xè của gió lùa qua kẽ lá, tiếng bước chân nén chặt xuống lớp lá mục và thỉnh thoảng là tiếng "tít... tít..." cất lên từ chiếc máy dò bom, mìn.
Một chiến sĩ trẻ tay cầm cần dò, mắt nhìn xoáy vào từng tấc đất, đôi tai tập trung cao độ vào chiếc tai nghe. Mỗi bước tiến của anh chậm rãi, đo đếm từng mi-li-mét. Phía sau anh, một đồng đội khác cẩn trọng cắm từng chiếc cọc đánh dấu. Thiếu tá Cao Anh Ninh, Phó giám đốc Trung tâm chỉ tay về phía tổ công tác, nói nhỏ với tôi:
- Nghề này không cho phép có khái niệm "rút kinh nghiệm", anh ạ. Sai một li là trả giá bằng xương máu, thậm chí bằng cả tính mạng của mình và đồng đội. Cho nên, dù ở hiện trường nắng cháy thì nguyên tắc "kỷ luật, chính xác, an toàn" luôn phải được đặt lên hàng đầu.
Trước mỗi ca làm việc, từng chiếc máy dò, từng trang bị bảo hộ đều phải trải qua những bước kiểm tra khắt khe. Quy trình khảo sát, lập phương án, phân công lực lượng và giám sát thi công được thực hiện chặt chẽ như một trận đánh lớn. Từ những khu vực địa hình bằng phẳng cho đến những hẻm núi đồi dốc hiểm trở ở xã Canh Liên, hay những diện tích rà phá quân sự tại Trung đoàn 4 (Sư đoàn 10), ở đâu người lính Trung tâm Xử lý bom mìn môi trường cũng giữ trọn một tác phong nghiêm cẩn ấy.
Đặc biệt, công việc rà phá bom, mìn tại dự án "làng hòa bình" là trọng trách quốc tế và giá trị nhân văn sâu sắc. Vì vậy, Trung tâm đã tập trung tối đa lực lượng, phương tiện, phối hợp ăn khớp với các cơ quan chức năng và ban quản lý dự án để vừa bảo đảm tiến độ vừa đáp ứng những tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe nhất. Thiếu tá Nguyễn Tuấn Anh trải lòng khi dừng chân bên một cọc mốc an toàn:
- Mỗi khi máy dò phát ra tín hiệu và chúng tôi đào lên được một quả bom, một đầu đạn còn nguyên ngòi nổ là tất cả đều thở phào nhẹ nhõm. Nhẹ nhõm vì biết rằng từ nay, quả bom ấy sẽ không còn cơ hội cướp đi sinh mạng của một người dân nào nữa. Chúng tôi xác định, mỗi mét vuông đất được làm sạch là thêm một phần đất an toàn cho nhân dân yên tâm canh tác, xây dựng nhà cửa.
Trong hành trình thầm lặng ấy, tôi ấn tượng mãi với hình ảnh của Thiếu tá QNCN Trần Quốc Lương, một nhân viên xử lý bom, mìn dày dạn kinh nghiệm của Trung tâm. Đôi bàn tay chai sạn của anh đã từng gạt đi bao nhiêu đất đá để lộ ra những khối kim loại chết chóc. Khi tôi hỏi điều gì giữ chân anh gắn bó với công việc nguy hiểm này nhiều năm, anh Lương mỉm cười, ánh mắt hướng về phía con đường dẫn vào làng và tâm sự:
- Nhìn thấy màu xanh trở lại trên những "vùng đất chết", thấy bà con dựng nhà, làm rẫy mà không còn phấp phỏng lo sợ bom nổ gây tàn phế... đó là phần thưởng lớn nhất của lính công binh chúng tôi.
Tôi trộm nghĩ, người lính công binh của Trung tâm Xử lý bom mìn môi trường, Bộ Tham mưu Quân đoàn 34 không có trận đánh lừng lẫy chiến công rợp cờ hoa. Trận đánh của họ là cuộc đối đầu thầm lặng giữa thời bình, nơi kẻ thù là những vết tích chiến tranh nằm sâu dưới lòng đất, vũ khí của họ là sự cẩn trọng, lòng dũng cảm cùng tinh thần trách nhiệm vô bờ bến với nhân dân.
Khi buổi chiều buông xuống đại ngàn Gia Lai, hoàng hôn dát một màu vàng cam ấm áp lên những dải đồi vừa được làm sạch. Những chiếc máy dò được thu gom, lau chùi cẩn thận và xếp gọn gàng vào hộp chuyên dụng. Cán bộ, chiến sĩ Trung tâm tập hợp lực lượng, chuẩn bị cho buổi giao ban đánh giá kết quả công việc và triển khai phương án cho ngày mai.
Trời lại bắt đầu lấm tấm những hạt mưa đêm. Trong căn phòng chỉ huy, Trung tá Trịnh Doãn Síu và Thiếu tá Nguyễn Tuấn Anh lại cùng nhau bên bản đồ địa bàn, tỉ mẩn vạch ra những đường tuyến khảo sát tiếp theo. Những con đường ấy sẽ tiếp tục dẫn bước họ đến với những vùng đất xa xôi, những bản làng còn mang nỗi lo bom, mìn.
Với quyết tâm trả lại sự an toàn cho từng tấc đất quê hương, những người lính của Trung tâm Xử lý bom mìn môi trường, Bộ Tham mưu Quân đoàn 34 đang tiếp nối trọn vẹn truyền thống "mở đường thắng lợi", lặng lẽ gieo mầm sống và niềm tin trên những vùng đất từng bị chiến tranh tàn phá.
ĐỨC TÂM