Sau những câu đùa tếu đậm chất lính, các chàng học viên tinh nghịch đẩy Thượng sĩ Trần Văn Đồng làm "mũi tiên phong" trò chuyện với tôi. Tôi kéo Đồng ra một góc để có chút riêng tư. Lúc này, sự linh hoạt của Đồng biến đi đâu mất. Kể với tôi về quá trình vào trường và học tập, rèn luyện, Đồng bẽn lẽn.

Đồng cho rằng, thú vị nhất là được thực hành thí nghiệm khảo sát tính chất của một số chất độc quân sự; được làm thí nghiệm phát hiện một số chất độc mô phỏng, chất tương tự với chất độc quân sự. Thí nghiệm khảo sát khả năng cấp cứu của thuốc cấp cứu trên động vật bị nhiễm chất độc và nhiều nội dung khác.

leftcenterrightdel
Thiếu tướng Nguyễn Đình Hiền, Tư lệnh Binh chủng Hóa học kiểm tra Trường Sĩ quan Phòng hóa tổ chức diễn tập cho học viên cuối khóa. Ảnh: TÀI ANH 

Rồi Đồng tâm sự, vào học ở đây, các thầy rèn “sắt cũng thành nước” còn học viên thì biến thành sắt. Một ngày, giờ nào việc đó chuẩn như vòng quay của trái đất. Ai mà đãng trí, chậm chân thì chỉ có chạy và chạy. Lượng kiến thức cơ bản, cơ sở và chuyên ngành của toàn khóa học rất lớn, đòi hỏi học viên phải nỗ lực cao mới đáp ứng được. Theo tâm sự của Đồng, nội dung khó nhất là bảo đảm phòng hóa trong các nhiệm vụ. Muốn học được môn này phải học và nắm chắc rất nhiều môn học chuyên ngành khác. Bởi thực tế cho thấy, khi đã sử dụng độc xạ để tấn công, đối tượng xấu thường đã tính toán chi li và không từ một thủ đoạn tinh vi nào để thực hiện bằng được mục đích. Muốn trừng trị những đối tượng ấy, biện pháp tối ưu nhất là đề phòng và ngăn ngừa chúng từ xa thông qua các phương án đánh chặn càng sớm càng tốt.

Rời phòng thí nghiệm, đi dưới những tán cây xanh, tôi lắng nghe từ xa tiếng khẩu lệnh dứt khoát của một phân đội học viên đang rèn động tác mang mặt nạ vọng lại. Tôi chợt nghĩ, mái trường này thực sự là một “lò luyện” đúng nghĩa. Bởi nơi đây không chỉ đúc rèn kiến thức chuyên ngành khắc nghiệt mà còn nhen nhóm và giữ lửa cho những trái tim quả cảm, sẵn sàng đứng ở tuyến đầu đón nhận hiểm nguy, giữ trọn bình yên cho Tổ quốc.

leftcenterrightdel

Học viên Trường Sĩ quan Phòng hóa thực hành một nội dung chuyên ngành trong diễn tập cuối khóa. Ảnh: TÀI ANH

Do đặc thù công việc, tôi đã nhiều lần gặp gỡ các sĩ quan phòng hóa ở những độ tuổi và kinh nghiệm nghề nghiệp khác nhau. Ở họ, tôi học được sự chắc chắn trong suy nghĩ và hành động đã đành, nhưng điều tôi tâm đắc nhất là được thêm nhiều hiểu biết về một công việc đặc thù, rất hữu ích trong đời sống hiện đại.

Đại tá, TS Vũ Văn Năm, Hiệu trưởng nhà trường tâm tình, hơn 10 năm qua, sự phát triển của công nghiệp hóa chất và những biến tướng mới của bệnh dịch giúp xã hội biết nhiều hơn đến bộ đội phòng hóa. Điều ấy cũng đặt ra yêu cầu cao trong đào tạo đối với nhà trường. Thế nên, theo Đại tá, TS Vũ Văn Năm, đào tạo hiện nay không chỉ dừng lại ở việc nắm vững lý thuyết hay thao tác thuần thục vũ khí, trang bị, khí tài sẵn có mà phải rèn cho người học tư duy xử trí nhạy bén, khả năng dự báo và ứng phó linh hoạt trước mọi tình huống bất trắc của an ninh phi truyền thống. Mỗi học viên tốt nghiệp ra trường phải là một "chuyên gia thực chiến" kiên định, chuẩn xác trong từng mi-li-lít hóa chất, sắc sảo trước mọi dấu vết độc xạ và trên hết là có một tinh thần thép cùng bản lĩnh dấn thân.

Tâm sự đầy tâm huyết của Đại tá, TS Vũ Văn Năm với công tác đào tạo gợi cho tôi nhớ đến câu chuyện mà Đại tá Hoàng Văn Hoán, Phó hiệu trưởng nhà trường kể lại cách đây ít bữa.

Cuối năm 2025, nhà trường tổ chức cho học viên cuối khóa đi diễn tập. Hôm ấy vào đầu giờ sáng, theo kế hoạch, đơn vị hành quân đến vị trí tác chiến thì đột ngột anh ra lệnh dừng tập. Nhiều cán bộ, học viên tỏ ra lo lắng vì không hiểu chuyện gì. Ít phút sau, anh truyền lệnh tập trung đến thôn Kè Mới, xã Suối Hai (TP Hà Nội) để giúp người dân chữa cháy. Nhiều học viên tưởng là tập bài tình huống. Nhưng sau thời gian ngắn cơ động hết tốc lực đến vị trí thì trước mắt họ là đám cháy với lửa đỏ rực và khói đen mịt mù đùn lên ùn ùn, che kín cả cửa hàng bán lều bạt cắm trại. Rất nhanh sau đó, cán bộ, học viên nhà trường đã phối hợp vừa sơ tán đồ dùng vừa tổ chức lực lượng khống chế đám cháy. Xong việc, chẳng kịp nghỉ ngơi, đội hình ấy lại cơ động triển khai kế hoạch diễn tập.

Đại tá Hoàng Văn Hoán chia sẻ rằng, những vụ việc như thế xảy ra trong đời sống là điều không ai mong muốn, nhưng những tình huống ấy đã tạo điều kiện lý tưởng để các anh thử thách chất lượng sản phẩm đào tạo.

Sau gần 50 năm thành lập, trải qua biết bao khó khăn, thử thách khắc nghiệt, Trường Sĩ quan Phòng hóa đã đào tạo ra hàng nghìn cán bộ ưu tú cho Binh chủng và Quân đội. Trò chuyện với Trung tá, Thạc sĩ Vũ Hữu Thắng, giảng viên Khoa Phòng hóa trước giờ lên lớp, tôi thấy được sự tâm huyết của anh và đồng đội. Anh kể, mỗi lần thực tế ở đơn vị đã cho anh khá nhiều ý tưởng trong nghiên cứu, giảng dạy. Thế nên trong bài giảng về máy đo phóng xạ PM-1401K3M, anh không chỉ trang bị cho học viên kiến thức về sử dụng mà còn cả kinh nghiệm về bảo quản, sửa chữa, khắc phục sự cố thông thường... Anh cũng trang bị cho học viên kinh nghiệm sử dụng khí tài ở những điều kiện khác nhau sao cho linh hoạt, hiệu quả, tránh hiện tượng rập khuôn và nguyên tắc cứng nhắc.

Về Trường Sĩ quan Phòng hóa hôm nay, bên cạnh những cảm xúc về một ngôi trường có bề dày truyền thống trong giáo dục-đào tạo, tôi còn cảm nhận được sự vươn lên mạnh mẽ trong kỷ nguyên số. Thượng tá Nguyễn Thị Thanh Hải, giảng viên Khoa Cơ bản của nhà trường chia sẻ với tôi rằng, để bắt nhịp với xu hướng chuyển đổi số, chị cùng các đồng nghiệp xây dựng thành công hệ thống dữ liệu số với 4 trụ cột. Sản phẩm hữu dụng ấy cho phép quản lý, lưu trữ học liệu số tập trung thống nhất và thuận tiện trong khai thác; cung cấp học liệu số cho người học; tổ chức các hoạt động học tập trên môi trường mạng; hỗ trợ giảng viên quản lý lớp học, giao nhiệm vụ học tập và tương tác với người học. Trên cơ sở nền tảng này, nhà trường đã bước đầu triển khai một số chương trình đào tạo trên môi trường số như các khóa học tiếng Anh và Chương trình “Bình dân học vụ số” dành cho cán bộ, giảng viên và học viên.

Điều tôi tâm đắc là chuyển đổi số ở Trường Sĩ quan Phòng hóa không chỉ dừng lại ở những con số hay phần mềm mà đã thực sự thẩm thấu vào từng giờ giảng, từng bài tập mô phỏng trên giảng đường và thao trường ảo. Những bài giảng khô khan về công thức hóa học, những bài tập trinh sát phóng xạ phức tạp giờ đây được trực quan hóa bằng mô hình 3D, giúp học viên tiếp cận tình huống nhanh hơn, chuẩn xác hơn.

Khi rời sân trường đậm sắc xanh, nơi học tập và rèn luyện của những học viên sĩ quan mang trên mình phù hiệu vòng benzen, tôi thầm ao ước được một lần cùng họ trải nghiệm mang bộ quần áo phòng da. Bởi từ thử thách khắc nghiệt ấy mà nhà trường đã đào tạo ra những sĩ quan được mệnh danh là "lá chắn thép" thầm lặng, sẵn sàng tiến vào nơi gian khó, hiểm nguy để giữ trọn màu xanh bình yên cho đất nước.

ĐỨC TÂM