Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước kết thúc hơn nửa thế kỷ rồi, đất nước đã hòa bình, thống nhất nhưng ký ức về những năm tháng bi tráng ấy dường như vẫn còn nguyên vẹn cùng với khát vọng hòa bình tha thiết của nhân dân ta. Tôi ao ước rằng, đôi bờ Hiền Lương-Bến Hải có một công trình tương xứng để ghi dấu lại ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình của dân tộc Việt Nam.
Vì thế, tôi vô cùng xúc động khi biết rằng cuối tháng 3-2026, UBND tỉnh Quảng Trị vừa ban hành quyết định phê duyệt Đề án xây dựng Bảo tàng Ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình với tổng mức đầu tư 1.000 tỷ đồng. Đây là một công trình quy mô lớn, mang tầm vóc quốc gia và khu vực, dự kiến hoàn thành trước năm 2030.
Một số tiền không nhỏ và đương nhiên cũng có những ý kiến cho rằng với một tỉnh chưa giàu có như Quảng Trị thì nên dành kinh phí cho việc xây dựng trường học, bệnh viện... Tôi lại nghĩ khác, có những công trình văn hóa sẽ mang đến cho cộng đồng, xã hội những giá trị tinh thần vô cùng to lớn. Nó là vô giá vì ghi giữ lại những dấu tích cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc ta trong thế kỷ 20, trong đó chủ nghĩa anh hùng cách mạng đã đạt tới đỉnh cao và khát vọng hòa bình luôn là niềm mong mỏi tha thiết của dân tộc. Mỗi hạng mục, mỗi hiện vật ở đấy góp phần lưu giữ quá khứ để từ đó câu hỏi "Việt Nam là ai?" sẽ được trả lời một cách cụ thể và thuyết phục nhất.
Những mơ hồ, thắc mắc về lịch sử sẽ được giải mã, được làm sáng tỏ. Lịch sử không chỉ đơn thuần là quá khứ đóng khung trong bảo tàng mà sẽ trở thành năng lượng tích cực được truyền dẫn, chuyển hóa vào công cuộc dựng xây và bảo vệ Tổ quốc hôm nay và mai sau.
NGUYỄN HỮU QUÝ