Công tác nhân sự là công tác con người, cực kỳ phức tạp, nhất là chuẩn bị nhân sự cấp chiến lược. Tuy nhiên, Đảng ta với nền tảng tư tưởng là Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, với trí sáng tạo và sự ủng hộ, giúp đỡ của nhân dân, hoàn toàn có thể làm cho “đôi mắt” của Đảng ngày càng “tinh đời” trong công tác nhân sự. Trong bài viết này, tác giả đề xuất một số giải pháp góp phần vào công tác chuẩn bị nhân sự đại hội đảng các cấp, tiến tới Đại hội XIII của Đảng:

Phải “thực sự dựa vào nhân dân”

Nghị quyết số 26/NQ-TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII ban hành ngày 19-5-2018 khẳng định: “Sức mạnh của Đảng là ở sự gắn bó máu thịt với nhân dân; phải thực sự dựa vào nhân dân để xây dựng Đảng, xây dựng đội ngũ cán bộ”. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh: “Nhân dân là tai mắt của Đảng”; “Năm vạn người thì chỉ có năm vạn cặp mắt, năm vạn đôi bàn tay. Phải làm sao có hàng chục triệu đôi bàn tay, hàng chục triệu cặp mắt và đôi tai mới được. Muốn như vậy, phải dựa vào dân, không được xa rời dân. Nếu không thế thì sẽ thất bại. Khi nhân dân giúp đỡ ta nhiều thì thành công nhiều, giúp đỡ ta ít thì thành công ít, giúp đỡ ta hoàn toàn thì thắng lợi hoàn toàn”. Hiến pháp năm 2013 quy định, Đảng phải chịu sự giám sát của nhân dân...

leftcenterrightdel
Ảnh minh họa/baoquankhu7.vn

Nhưng, trong quy trình công tác nhân sự của Đảng hiện nay, vai trò của nhân dân chưa được cụ thể hóa. Ví dụ rất rõ là dự thảo văn kiện đại hội Đảng những nhiệm kỳ gần đây đều được đưa ra thảo luận từ cơ sở, xin ý kiến góp ý rộng rãi trong nhân dân, nhưng công tác nhân sự thì Đảng lại chưa có cơ chế để xin ý kiến nhân dân. Trong khi, thực tế mỗi kỳ đại hội Đảng, việc “toàn dân bàn nhân sự” là có thật. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng cũng đã đề cập vấn đề này trong những lần tiếp xúc cử tri và cho rằng điều đó phản ánh sự quan tâm của người dân đối với Đảng. Nhân dân ta rất tinh tường, biết rõ đâu là “vàng”, đâu là “thau”. Nạn “chạy chức, chạy quyền” rất phức tạp, nhưng đó là vì ý kiến nhân dân chưa nằm trong quy trình chuẩn bị nhân sự của tổ chức đảng, khiến người tham vọng quyền lực chỉ lo “chạy” cấp trên, “chạy” cơ quan tổ chức cán bộ. Nếu quy trình có ý kiến nhân dân, thì các đối tượng làm sao có thể “chạy” uy tín trong nhân dân?

Tăng cường dân chủ trực tiếp, bầu cử có số dư

Nghị quyết số 26-NQ/TW đề ra giải pháp tăng cường dân chủ trong công tác cán bộ: “Tiếp tục thực hiện chủ trương bầu trực tiếp bí thư tại đại hội đảng bộ các cấp ở những nơi có điều kiện; thực hiện nghiêm việc lựa chọn, bầu cử có số dư; ứng viên trước khi bổ nhiệm phải trình bày chương trình hành động và cam kết trách nhiệm thực hiện”. Giải pháp rất hay, chỉ cần các tổ chức đảng quán triệt, làm tốt giải pháp này thì “đôi mắt” của mỗi tổ chức đảng sẽ “tinh đời” hơn rất nhiều.

Thời gian qua, mặc dù công tác nhân sự đã được các cấp ủy đảng chuẩn bị kỹ lưỡng, bảo đảm quy trình, nhưng vẫn có tình trạng một số nơi, một số người đứng đầu cấp ủy có biểu hiện thiếu khách quan trong chuẩn bị nhân sự kế cận, “cài” người thân vào làm ứng cử viên duy nhất, hạn chế số dư nên có những nơi đã không bầu chọn được những cán bộ thực sự tiêu biểu. Lại có nơi, người đứng đầu lợi dụng quy định của Đảng về tiêu chí “không tham vọng quyền lực” để chèn ép, cản trở những cán bộ có đức, có tài, có uy tín trong quần chúng.

Trong điều kiện hiện nay, cấp ủy, đại hội đảng các cấp cần tổ chức thực hiện nghiêm các quyết định, quy định của Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã ban hành sau Đại hội XII của Đảng, như Quyết định số 90-QĐ/TW, Quyết định số 89-QĐ/TW, Quyết định số 98-QĐ/TW, Quyết định số 105-QĐ/TW và Quyết định số 205-QĐ/TW, để lựa chọn cán bộ tiêu biểu về đức-tài. Về lâu dài, Trung ương cần ban hành quy chế cạnh tranh lành mạnh trong công tác cán bộ, bảo đảm mỗi cán bộ, đảng viên đủ điều kiện, tiêu chuẩn đều có cơ hội cạnh tranh bình đẳng. Phải thực hiện nhất quán bầu cử có số dư, bổ nhiệm cán bộ có cạnh tranh, thông qua thi tuyển hoặc bảo vệ chương trình hành động trước bầu cử. Với các chức vụ trong chính quyền, Đảng nên giới thiệu nhiều ứng viên cho mỗi vị trí chức danh để cử tri và nhân dân (thông qua đại biểu của mình trong Quốc hội, hội đồng nhân dân) lựa chọn. Khi đó, người trúng cử vẫn nằm trong quy hoạch của cấp ủy cấp đó, thực sự có uy tín... Tiếp tục thực hiện nền nếp việc chất vấn và trả lời chất vấn về công tác cán bộ trong sinh hoạt cấp ủy các cấp, khắc phục tình trạng “quân xanh, quân đỏ”, ngấm ngầm “vận động bầu cử”, biến đại hội thành “tiểu hội”; hay tung hỏa mù khiến tổ chức đảng, quần chúng nhân dân bị nhầm lẫn “thấy đỏ tưởng chín”, “lấy cái mã bên ngoài che đậy sơ sài bên trong”.

Đột phá vào khâu đánh giá cán bộ

“Đánh giá cán bộ vẫn là khâu yếu”, đây là nhận định xuất hiện trong rất nhiều nghị quyết của Đảng. Nghị quyết số 26-NQ/TW xác định giải pháp đột phá cho vấn đề này là: “Đổi mới công tác đánh giá cán bộ theo hướng: Xuyên suốt, liên tục, đa chiều, theo tiêu chí, bằng sản phẩm, thông qua khảo sát, công khai kết quả và so sánh với chức danh tương đương”.

Quả thực, nếu làm tốt giải pháp đột phá này thì tổ chức đảng đã có một “công cụ” sắc bén để đánh giá cán bộ. Nhưng nghị quyết ban hành đã gần hai năm, vẫn chưa thấy tổ chức nào “đột phá” vào những vấn đề này, vì thế chưa có mô hình, kinh nghiệm nào được đưa ra.

Đánh giá theo tiêu chí là dựa vào tiêu chuẩn chức danh, nhưng nhiều nơi tiêu chí, tiêu chuẩn chức danh còn chung chung, không lượng hóa được nên sẽ dẫn đến đánh giá chung chung. Đặc biệt, cần lượng hóa những tiêu chí mới, như thế nào là gương mẫu, dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, nói đi đôi với làm, không tham nhũng, gắn bó mật thiết với nhân dân, được nhân dân tín nhiệm... Những tiêu chuẩn này cần lượng hóa cho mỗi chức danh cụ thể.

Đánh giá bằng sản phẩm, đảm nhiệm chức danh lãnh đạo hay quản lý, rốt cục sau một năm, nửa nhiệm kỳ, một nhiệm kỳ, phải báo cáo sản phẩm cụ thể để tập thể nhìn thấy được.

Đánh giá thông qua khảo sát, công khai kết quả và so sánh với chức danh tương đương. Đây là giải pháp hay nhưng rất khó thực hiện. Khảo sát những gì, phương thức khảo sát như thế nào; công khai kết quả ở đâu? Đặc biệt là việc so sánh với chức danh tương đương là một phương pháp đánh giá hiện đại, nhiều tập đoàn đa quốc gia áp dụng để qua đó lựa chọn nhân tài, nhưng với các tổ chức trong hệ thống chính trị ở nước ta thì dường như chưa có tiền lệ. Tuy nhiên, nếu làm được, làm công khai thì sẽ khiến người được đánh giá tâm phục khẩu phục.

Luân chuyển cán bộ thực chất

Luân chuyển cán bộ là giải pháp để tổ chức tăng cường hiểu biết thực tế cho cán bộ, qua đó thử thách cán bộ, làm cho cán bộ bộc lộ rõ hơn năng lực lãnh đạo, quản lý để tổ chức đảng làm công tác quy hoạch, sử dụng. Nhưng trong thực tế, dù Đảng ta có nhiều cố gắng nhưng chất lượng thực hiện giải pháp này vẫn còn nhiều hạn chế.

Trước hết, với người được luân chuyển, gần như ai cũng biết đây là công việc tạm thời nên phải “giữ mình”, dĩ hòa vi quý, tránh va chạm để “an toàn” quay về. Cán bộ luân chuyển thường từ cơ quan chuyên môn cấp trên về thực tế địa phương cấp dưới, tâm lý “nằm im nghe ngóng, học hỏi là chính” rất nhiều. Hơn nữa, nhiều trường hợp luân chuyển về địa phương làm phó bí thư cấp ủy, phó chủ tịch UBND thì còn bị tâm lý “cấp phó là giúp việc” đè nặng, khó mà phát huy được năng lực, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm. Còn các địa phương, cơ quan tiếp nhận cán bộ luân chuyển thường cho rằng cán bộ này là “chân chắp” nên không giao việc khó, việc nặng, thậm chí chỉ giao việc lễ tân, tiếp khách, trao thưởng... Cả hai bên đều “giữ khoảng cách” như vậy khiến cho luân chuyển nặng tính hình thức.

Thiết nghĩ, để công tác luân chuyển cán bộ được thực chất, nhất thiết phải khắc phục tình trạng “luân chuyển ngang”. Cán bộ luân chuyển nên được giao giữ vị trí người đứng đầu, phải “đứng mũi chịu sào” thì họ mới bộc lộ được năng lực lãnh đạo, quản lý; khắc phục được tình trạng “nín thở chờ qua sông”.

Kết luận: Nghị quyết số 26-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII đã đề ra hệ thống giải pháp đổi mới đồng bộ công tác cán bộ, cùng với đó là quyết tâm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác cán bộ của Đảng. Bốn “công cụ” được phân tích sâu trong ý kiến này thực sự là những “mắt xích” góp phần nâng cao “nhãn lực” của Đảng. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Chúng ta phải tạc ghi vào đầu cái chân lý này: dân rất tốt. Lúc họ đã hiểu thì việc gì khó khăn mấy họ cũng làm được, hy sinh mấy họ cũng không sợ”. Vì vậy, điều quan trọng nhất hiện nay là phải đưa những giải pháp này đi vào cuộc sống. Chỉ có như thế, công tác xây dựng Đảng mới có thêm sức sống và đạt hiệu quả cao, Đảng ta càng được nhân dân tin tưởng, yêu mến và ngay đội ngũ cán bộ, đảng viên của Đảng cũng thực sự tâm phục, khẩu phục.

NGUYỄN HỒNG HẢI