Thần tốc giữa mùa Covid

Tháng 6 mở ra với chuỗi ngày đầy thách thức đang chờ tổ công tác của Học viện Kỹ thuật Quân sự (HVKTQS). Đây là lực lượng đưa robot hỗ trợ phòng, chống dịch (PCD) Covid-19 về thực hiện nhiệm vụ tại tâm dịch Bắc Giang. Nhiều người gọi tổ công tác bằng cái tên rất vui: “Biệt đội Vibot”.

Sau khi cùng đồng đội vận chuyển robot và các vật chất liên quan lên xe, Thiếu tá Hà Huy Hưng, giảng viên Khoa Hàng không vũ trụ (HKVT), chia sẻ: “Năm 2020, khi dịch Covid-19 xâm nhập vào nước ta, trong một lần theo dõi trên truyền hình, chúng tôi thấy việc chăm sóc, điều trị bệnh nhân Covid rất vất vả và nguy hiểm đối với các y sĩ, bác sĩ. Vì thế, nếu có robot đảm nhiệm một phần công việc này thì rất hữu ích”. Gợi ý ấy như tia lửa nhỏ, bén ngay vào ý tưởng đang chực chờ bùng lên trong mỗi cán bộ, giảng viên Bộ môn Robot đặc biệt và Cơ điện tử (Khoa HKVT). Thế là, lãnh đạo HVKTQS báo cáo, xin phép mở Đề tài khoa học và công nghệ (KHCN) cấp Quốc gia “Nghiên cứu, thiết kế, chế tạo hệ thống robot y tế vận chuyển trong khu cách ly bệnh truyền nhiễm có nguy cơ cao”.

Khởi động giữa tháng 3-2020, làm việc với tinh thần “thần tốc”, đến đầu tháng 4 cùng năm (tức là chỉ sau khoảng hai tuần), robot đầu tiên “ra lò” với tên gọi “Vibot-1”. Robot dò đường theo vạch từ, định vị số phòng nhờ các thẻ điện tử dán trên đường đi. Hiện loại robot này đang “trực chiến” tại Bệnh viện Bắc Thăng Long (Đông Anh, Hà Nội).

leftcenterrightdel

Nhóm đề tài kiểm tra khả năng vận hành của Vibot-2 trước khi xuất quân về tâm dịch Bắc Giang. Ảnh: VĂN THƯƠNG

Robot y tế vận chuyển là loại robot phục vụ, hoạt động cùng một môi trường, hay nói cách khác là sống chung với con người. Do vậy, vấn đề đặt ra trong nghiên cứu, thiết kế robot là phải có khả năng tương tác với con người thông qua giọng nói, hình ảnh; biết nhận dạng con người, xe hàng, trạm sạc, vị trí lấy và trả đồ; có khả năng tránh chướng ngại vật, đặc biệt là chướng ngại vật động để tìm đường đi thông minh và tối ưu. Xuất phát từ yêu cầu đó, nhóm đề tài tiếp tục nghiên cứu, thiết kế, chế tạo và sản xuất loại robot thế hệ mới, có tên "Vibot-2". Đây là robot phiên bản thông minh, không đi theo vạch từ mà sử dụng các cảm biến quét laser, có thể xây dựng đường đi theo bản đồ khu vực làm việc nạp trước hoặc tự xây dựng; di chuyển an toàn ra vào khu vực được chỉ định để thực hiện nhiệm vụ mà không cần sự hỗ trợ từ bên ngoài; có khả năng phối hợp giữa nhiều robot khi thực hiện cùng nhiệm vụ trên cùng một sàn... Ngoài ra, ở phiên bản Vibot-2, hệ thống còn được phát triển thêm hai giao thức điều khiển, đó là điều khiển từ thiết bị cầm tay có kết nối wifi hoặc điều khiển trực tiếp trên màn hình của Vibot.

Đại tá, PGS, TS Tăng Quốc Nam, Chủ nhiệm Khoa HKVT, chủ nhiệm đề tài, chia sẻ: “Sau khi Vibot-2 được nghiệm thu, chúng tôi đã phối hợp với đội ngũ y sĩ, bác sĩ của Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 ở Phủ Lý (Hà Nam) triển khai tham gia phục vụ điều trị, chăm sóc bệnh nhân Covid-19 rất hiệu quả”.

Với các chức năng được tích hợp, Vibot-2 có thể thay thế con người vận chuyển đồ ăn, thuốc men, nhu yếu phẩm... từ ngoài vào trong khu vực cách ly và đến từng phòng để phục vụ người bệnh. Ở chiều ngược lại, robot vận chuyển rác thải, đồ dùng từ các buồng bệnh ra vị trí tập kết bên ngoài khu vực cách ly. Ngoài chức năng vận chuyển, robot còn có đường truyền thông tin giao tiếp riêng với trung tâm giám sát, điều khiển. Với chức năng này, người bên ngoài khu vực cách ly như y sĩ, bác sĩ, người thân của bệnh nhân có thể giao tiếp để thăm bệnh, tư vấn hoặc động viên bệnh nhân bằng hình ảnh, âm thanh chất lượng cao. Như vậy, hệ thống robot Vibot giúp nhân viên y tế không phải vào trong khu vực cách ly, không phải tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân Covid-19, qua đó hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéo virus từ người bệnh.

"Chia lửa" cùng tiền tuyến

Buổi xuất quân đưa “Biệt đội Vibot” lên đường về vùng dịch được tổ chức ngắn gọn song trang trọng, tạo sự khích lệ, động viên rất lớn đối với những người sắp đi vào “trọng điểm” Covid-19. Ba thành viên của tổ công tác, gồm: Trung tá, TS Nguyễn Anh Văn (Phó chủ nhiệm Bộ môn Robot đặc biệt và Cơ điện tử); Thiếu tá Hoàng Văn Tiến và Đại úy, TS Nguyễn Đình Quân (giảng viên Khoa HKVT) đều xung phong đồng hành với Vibot-2 về tâm dịch. 

Thiếu tướng, GS, TS Nguyễn Lạc Hồng, Phó giám đốc HVKTQS cho rằng: "Nhiệm vụ lần này đặt ra nhiều khó khăn, song đó là trách nhiệm và cũng là niềm tự hào của cán bộ, giảng viên học viện. Từ Vibot-1 đến Vibot-2 không những thể hiện sự năng động, sáng tạo trong nghiên cứu khoa học, mà còn là trách nhiệm của cán bộ, giảng viên học viện đối với cộng đồng, góp phần khống chế, đẩy lùi dịch Covid-19".

Đúng với tinh thần khẩn trương, thần tốc trong PCD Covid-19, tổ công tác nhanh chóng lên đường. Tạm quên đi thói quen bắt tay để thực hiện đúng quy tắc "5K", chỉ những ánh mắt đầy tin tưởng gửi trao nhau giữa người lên đường và người ở lại. Chiều muộn hôm ấy, qua Zalo, tôi nhận được bức ảnh do Trung tá Nguyễn Anh Văn chụp. Trong ảnh là Thiếu tá Hoàng Văn Tiến và Đại úy Nguyễn Đình Quân ngồi bệt trên nền bê tông, áo quần ướt sũng như ngâm nước, trên tay là chai nước lọc. Hình ảnh đó được ghi lại khi hai anh đang ở Khoa Truyền nhiễm của Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Giang. Sau này, qua tìm hiểu chúng tôi mới biết, trong buổi sáng đó, sau hơn một giờ hành quân, đúng 11 giờ kém 15 phút, “Biệt đội Vibot” có mặt tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Giang. Sau khi trao đổi ngắn với Ban giám đốc bệnh viện, tổ công tác tập kết đồ, rồi lao ngay vào công việc. Trong bộ quần áo bảo hộ phòng dịch kín như bưng, các anh khảo sát cơ sở hạ tầng, chuẩn bị các yếu tố cần thiết để bảo đảm cho Vibot-2 hoạt động chính xác. Những ô cửa kính quá sáng khi có ánh nắng chiếu vào được che bớt lại. Phần lan can thiếu thanh chắn được gia cố để bảo đảm an toàn cho robot. Hệ thống giám sát hoạt động của robot cũng nhanh chóng được triển khai...

leftcenterrightdel
Hướng dẫn bệnh nhân lấy đồ ăn do robot Vibot-2 phục vụ. Ảnh: TIẾN QUÂN  

20 giờ ngày hôm ấy, khi chúng tôi gọi điện cho Trung tá Nguyễn Anh Văn cũng là lúc anh và đồng đội bắt đầu bữa cơm tối. Một bữa cơm rất vội, bởi phía trước vẫn còn nhiều công việc đang chờ, rất có thể các anh sẽ phải làm xuyên đêm. Trước mắt phải đấu xong điện cho trạm sạc tự động; tiếp đến là chạy thử Vibot ở môi trường mới. Nếu tất cả trơn tru trong đêm, ngày hôm sau robot sẽ “tập dượt” với phần việc mang cơm và thuốc men cho bệnh nhân. Sau đó sẽ đến công đoạn huấn luyện chuyển giao kỹ thuật cho đội ngũ y sĩ, bác sĩ của bệnh viện.

Khi được hỏi: "Chạy đua với thời gian để thực hiện khối lượng công việc rất lớn trong điều kiện nắng nóng cao độ như thế, có phút giây nào anh cảm thấy “oải” không?", Trung tá Nguyễn Anh Văn chia sẻ: “Niềm say mê với công việc đã lấn át, khiến không còn chỗ cho những cảm nhận về nỗi vất vả trong mỗi chúng tôi. Chúng tôi không sợ vất vả, chỉ lo sản phẩm của mình làm ra không hiệu quả đối với xã hội, hoặc chưa phát huy hết công năng vốn có của robot”. Nói đến đây, anh Văn chợt nhớ ra câu chuyện vui, đó là khi đưa Vibot vào phục vụ bệnh nhân ở Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2, có một bác nông dân quê ở Sơn La ồ lên khi robot mang cơm đến... tận cửa và mời mình ra nhận: “Đời bác chưa bao giờ được nhìn thấy robot chứ chưa nói được robot phục vụ như thế này”.

Theo “Biệt đội Vibot”, qua thực tiễn hoạt động đã có thêm những ý tưởng mới, như ngoài các chức năng đã được thiết lập, có thể tiếp tục nghiên cứu, tích hợp chức năng kiểm tra thân nhiệt cho bệnh nhân Covid-19 kết hợp mỗi lần Vibot phát suất ăn hoặc cấp thuốc. Ngoài ra, chức năng đo huyết áp cũng cần được tính đến, nhưng đi với nó là phải giải quyết được bài toán khử khuẩn sau khi người bệnh tiếp xúc trực tiếp với robot... Những chia sẻ trên khiến chúng tôi nhớ lại khẳng định của Thiếu tướng Nguyễn Lạc Hồng: "Hệ thống robot y tế vận chuyển Vibot được thiết kế theo triết lý một nền tảng-đa mục đích. Do đó, có thể đầu tư nghiên cứu thêm để phát triển, mở rộng phạm vi ứng dụng của Vibot cho các nhiệm vụ khác như vận chuyển trong phân xưởng, nhà máy thông minh; giám sát, hỗ trợ thông tin tại các sân bay, triển lãm...".

leftcenterrightdel
Bệnh nhân lấy suất ăn do robot Vibot-2 mang tới. Ảnh: TIẾN QUÂN 

Khi bài viết này khép lại cũng là lúc các thành viên tổ công tác của HVKTQS trong tâm dịch đã hoàn thành đợt huấn luyện chuyển giao kỹ thuật, giúp các y sĩ, bác sĩ hoàn toàn làm chủ và vận hành thuần thục robot hỗ trợ mình phục vụ bệnh nhân Covid-19. 

Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt trước đây, đội ngũ những nhà khoa học trong quân đội "chia lửa" với đồng đội bằng cách bảo đảm vũ khí, trang bị kỹ thuật đầy đủ và tốt nhất trong điều kiện có thể. Nay, trên trận tuyến diệt “giặc Covid”, thế hệ đi sau lại có cách "chia lửa" với tiền tuyến mang đậm dấu ấn của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, đó là tạo ra những sản phẩm KHCN tiên tiến nhất, thông minh nhất để trợ chiến đắc lực nhất cho những người đang chống dịch ở tuyến đầu.

Ghi chép của PHẠM HOÀNG HÀ