Xóa mặc cảm cho em

Vết bớt gợi nhớ ký ức

“Cháu từng thấy nụ cười của bố mẹ khi làm nông được mùa và có lẽ bố mẹ sẽ có thêm nhiều nụ cười khác khi vết bớt trên mặt cháu được xóa đi”. Đó là những dòng chữ trên lá thư gửi Chương trình Xóa "bớt" cho em, được viết bởi bé Nguyễn Ngọc Quỳnh Anh, 7 tuổi, sinh sống ở tỉnh Điện Biên. Quỳnh Anh mắc bớt Ota từ nhỏ. Ban đầu bớt chỉ bé thôi nhưng lớn dần theo năm tháng, lan gần nửa khuôn mặt bên trái và cả vào trong mắt của em. Ngày đầu đến chương trình cùng bố, em ngồi nép lại, gương mặt cúi gằm và đôi mắt rụt rè không dám nhìn thẳng người đối diện. Chia sẻ với các bác sĩ, Quỳnh Anh kể rằng gia đình em rất nghèo, bố mẹ làm nông. Cũng từ khi vết bớt lớn dần, em bị bạn bè xa lánh. “Các bạn không chơi cùng cháu nữa”-em nói rồi ôm chặt lấy bố. Quỳnh Anh biết rằng có thể cả cuộc đời vết bớt sẽ không biến mất, nhưng thỉnh thoảng em vẫn soi gương rồi hỏi mẹ: “Khi nào mặt con mới giống các bạn hả mẹ?”. Nghe vậy, mẹ ôm Quỳnh Anh thật chặt rồi khóc.

Với trường hợp của Quỳnh Anh, bác sĩ Tâm cho biết, vết bớt có thể điều trị mờ đến 90%, cần khoảng 15 buổi, mỗi tháng trị liệu một lần. “Khi đọc lá thư Quỳnh Anh gửi, tôi hiểu rằng mình cần giúp đỡ và đồng hành với cháu cho đến khi vết bớt trên mặt cháu được xóa mờ”, bác sĩ Tâm bộc bạch.

Bác sĩ Hoàng Văn Tâm thăm khám cho bệnh nhân.

Quỳnh Anh không phải trường hợp duy nhất mà bác sĩ Hoàng Văn Tâm từng gặp. Sau nhiều năm tiếp xúc với những em nhỏ mang chàm, bớt bẩm sinh trên gương mặt, anh hiểu rằng phía sau những tổn thương trên da còn là mặc cảm kéo dài suốt tuổi thơ. Có thể vết bớt không gây đau nhưng lại khiến các em ngại soi gương, né ống kính, ngại đến lớp, khó hòa nhập với bạn bè đồng trang lứa. Có em đã quen với những ánh nhìn tò mò, thậm chí những lời trêu chọc của bạn bè. Và có em từ rất sớm đã tự thu mình lại để tránh bị chú ý. Với nhiều gia đình có hoàn cảnh khó khăn, đặc biệt ở xa các trung tâm y tế lớn, hành trình đưa con đi điều trị chàm, bớt bẩm sinh là chặng đường dài chẳng dễ dàng. Từ chi phí trị liệu tốn kém đến thời gian kéo dài, phải đi lại nhiều lần. Nhiều trường hợp điều trị lên đến cả năm trời. Dù thương con nhưng do không đủ điều kiện để chữa trị, mong ước xóa đi vết bớt cho con trở thành nỗi đau thầm kín của nhiều bậc cha mẹ.

“Tôi từng nghĩ nhiều về các chương trình lớn tại Việt Nam như phẫu thuật tim bẩm sinh, hay "vẽ nụ cười" cho những em nhỏ bị sứt môi, hở hàm ếch... Vậy còn những em bé mang bớt, chàm trên mặt thì sao?”-bác sĩ Tâm chia sẻ.

Theo anh, những vết bớt ở vùng hở, nhất là mặt không chỉ ảnh hưởng đến ngoại hình mà còn có thể đi kèm bệnh lý tăng nhãn áp, ảnh hưởng tới thị lực. Nếu không được trị liệu từ sớm, những vết bớt như bớt rượu vang có thể gồ cao dần theo thời gian, gây biến dạng khuôn mặt, cũng như dễ gây chảy máu. Nhưng quan trọng hơn, phía sau vấn đề sức khỏe còn là tâm lý, tuổi thơ và tương lai của các em nhỏ. Những lời trêu chọc, những ánh nhìn khác lạ có thể làm một đứa trẻ trở nên ngại giao tiếp, ngại xuất hiện. Nhiều bạn lớn lên trong mặc cảm và mang cảm giác bị xa lánh, cô lập chỉ vì có vết bớt trên mặt. Chương trình Xóa "bớt" cho em từ đó mà ra đời.

Ý tưởng được hỗ trợ điều trị miễn phí cho các bệnh nhân bị chàm, bớt bẩm sinh, đặc biệt là các em nhỏ có hoàn cảnh khó khăn đã được bác sĩ Hoàng Văn Tâm ấp ủ suốt 10 năm. Trong quãng thời gian đó, anh âm thầm tích lũy kinh nghiệm chuyên môn, kết nối với các hãng dược, mỹ phẩm; xây dựng mạng lưới cộng sự, tích góp kinh phí... để có thể bắt đầu chương trình sớm nhất. Đến đầu năm 2024, khi cảm thấy các điều kiện đã đủ “chín”, bác sĩ Tâm quyết định khởi động chương trình.

Bác sĩ Hoàng Văn Tâm cùng bệnh nhân của Chương trình Xóa "bớt" cho em. Ảnh do nhân vật cung cấp

Hiện nay, Chương trình Xóa "bớt" cho em tập trung điều trị hai nhóm bớt là bớt Ota và bớt rượu vang. Bớt Ota là dạng bớt sắc tố bẩm sinh có màu xanh xám do sắc tố nằm sâu dưới da, còn bớt rượu vang hay bớt đỏ xuất hiện trên bề mặt da do giãn các mao mạch. Đây là những loại bớt có thể can thiệp bằng công nghệ laser, trong đó bớt rượu vang được điều trị bằng laser màu xung (PDL), còn bớt Ota thường được điều trị bằng laser YAG. Quá trình điều trị không thể hoàn thành trong một lần, mà thường kéo dài 10-20 buổi, mỗi buổi cách nhau khoảng một tháng. Sau mỗi lần trị liệu, bệnh nhân được bôi thuốc phục hồi để vùng da điều trị ổn định dần.

Hiện mọi chi phí điều trị, ăn uống, đi lại cho bệnh nhân của chương trình đều do bác sĩ Tâm chi trả thông qua nguồn thu nhập của phòng khám da liễu Pema Clinic do anh sáng lập và lợi nhuận từ bộ sách “Chăm sóc da trọn đời” của anh viết. Các bác sĩ, nhân sự chăm sóc khách hàng, cộng tác viên trong hệ thống phòng khám cùng tham gia vào quá trình tiếp nhận, điều trị và theo dõi bệnh nhân. Ngoài ra, còn có một số đơn vị hỗ trợ thuốc bôi phục hồi và các cá nhân đồng hành tài trợ thêm chi phí đi lại, ăn ở hoặc học tập cho những trường hợp đặc biệt khó khăn.

Tuy vậy, điều bác sĩ Tâm trăn trở là chương trình chưa tiếp cận được nhiều em nhỏ, mặc dù số lượng các bé ở ngoài cộng đồng còn nhiều lắm. Năm 2024 và 2025, chương trình đã hỗ trợ được 40 em; năm 2026 đang đặt mục tiêu là 100 em, rồi xa hơn là 300-500 em mỗi năm trên phạm vi toàn quốc. Vào cuối tháng 5-2026, chương trình sẽ nhận thêm khoảng 50 em trong khu vực phía Nam.

Những lá thư gửi lại niềm tin

Nhiều bệnh nhân giống như Quỳnh Anh đã gửi thư đến chương trình. Bác sĩ Tâm nhớ lá thư của bạn Bùi Thị Thảo, sinh viên năm thứ nhất ngành răng hàm mặt, Trường Đại học Y Hà Nội. Trong thư, cô viết về tuổi thơ mặc cảm, thu mình trong một cái kén, ám ảnh bởi những ánh nhìn giữa đám đông và khao khát được điều trị vết bớt. Nỗi đau đã ở lại rất lâu trong lòng cô gái 18 tuổi giờ đây có thể dần gỡ bỏ khi được điều trị tại Chương trình Xóa "bớt" cho em. Có bệnh nhân từng gửi cho anh thư kèm bức ảnh mặc cùng một chiếc váy. Năm trước, em vẫn phải đeo khẩu trang vì tự ti. Năm sau, trải qua quá trình điều trị, em mặc lại chiếc váy ấy, nhưng đã bỏ khẩu trang và tự tin chụp ảnh. Một sự thay đổi tưởng nhỏ nhưng với người từng sống nhiều năm trong mặc cảm, đó lại là bước ngoặt của cuộc đời.

Những lá thư ấy khiến chữ "bớt" thay đổi ý nghĩa. “Bớt” không còn là vết trên da nữa, giờ trở thành bớt đi mặc cảm, bớt đi tổn thương, bớt đi những giọt nước mắt của cha mẹ khi thương con mà chưa biết làm gì để giúp con. Mỗi vết bớt mờ dần trên khuôn mặt của bệnh nhân là một niềm vui đối với bác sĩ Tâm, nhưng điều làm anh xúc động hơn cả là ánh mắt các em sáng hơn, dáng vẻ tự tin hơn.

Bác sĩ Tâm luôn nghĩ, nghề y không chỉ dừng ở việc chữa lành những tổn thương trên cơ thể, mà còn phải chạm tới những vết thương trong tâm hồn. Với những em nhỏ mang chàm, bớt bẩm sinh, các phương pháp điều trị chỉ là một phần. Phần còn lại là sự thấu hiểu và đồng hành, giúp các em biết rằng mình không cô độc, vẫn có nhiều người yêu thương và sẵn sàng giúp đỡ các em. Vợ anh cũng là bác sĩ da liễu, chị thấu hiểu và ủng hộ công việc của chồng. Các con anh được bố đưa đến gặp, chơi cùng các bé trong chương trình. Anh muốn các con hiểu việc bố đang làm, hiểu rằng trong cuộc sống, khi mình đủ khả năng giúp đỡ người khác, hãy làm điều đó một cách chân thành. Khi các con lớn lên, anh tin rằng hành trình nhân ái của mình sẽ là tấm gương để các con noi theo.

Với các bậc cha mẹ có con mang chàm, bớt bẩm sinh, bác sĩ Tâm nhắn nhủ: “Đừng quá lo lắng, nhưng cũng đừng chậm trễ. Hãy đưa con đến gặp bác sĩ da liễu càng sớm càng tốt, bởi hiện nay đã có những công nghệ trị liệu an toàn, hiệu quả ngay từ tuổi sơ sinh”.

Sau những vết bớt mờ dần là những nụ cười không còn phải giấu sau khẩu trang, đó là động lực giúp anh biết mình đang đi đúng hướng. Bác sĩ Hoàng Văn Tâm mong trong tương lai Chương trình Xóa "bớt" cho em có thể mở rộng sang cả những trường hợp cần phẫu thuật, dù điều đó đòi hỏi nguồn lực lớn hơn rất nhiều. Nhưng dù khó khăn, anh vẫn bước tiếp bởi phía trước là nhiều ước mơ rất đỗi giản dị của biết bao em nhỏ.

HẠ ANH